خلاصه پایان نامه بررسی ویژگی های تصویر سازی خلاق در کتاب های آموزشی (دوره دبستان)
خلاصه پایان نامه بررسی ویژگی های تصویر سازی خلاق در کتاب های آموزشی (دوره دبستان)
مقطع کارشناسی ارشد
بررسی ویژگی‌های تصویرسازی خلاق در کتابهای آموزشی دوره دبستان؛ با تأکید بر نقش سواد بصری، ارتباط متن و تصویر، تخیل و خلاقیت، تصاویر آموزشی، هارمونی رنگ‌ها و ترکیب‌بندی در انتقال مفاهیم و تقویت ذوق هنری کودکان.
مقدمه:
موضوع طراحی و تصویرسازی و تدوین یک کتاب درسی نیاز به تخصص لازم داشته و طراحان تصویرساز در این عرصه می‌توانند با توجه به ویژگی‌های مخاطب خود، بهترین تصاویر را طراحی و عرضه نمایند. کتابهای آموزشی دوره دبستان اهمیت ویژه‌ای در شکل‌گیری شخصیتی و رفتاری مخاطبان این دوره دارند و با تصویرسازی صحیح می‌توان موضوعات ملی، بومی و رفتاری را در وجود مخاطبان این کتاب‌ها نهادینه کرد. با توجه به پیشرفت تکنولوژی و رسانه‌های جمعی، سواد بصری متحمل تحولات زیادی شده است و ارتباط بصری موفق بدون شناخت این روند تحولی میسر نیست.
در تصویرسازی با هدف انتقال پیام و درک سریع مخاطب، باید موارد ویژه‌ای به دقت مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد. ارتباط متن و تصویر و ایجاد تخیل و خلاقیت در ذهن مخاطب باید بسیار مورد توجه قرار گیرد. در این نوع تصویرسازی باید از قدرت تخیل بسیاری استفاده کرد تا مخاطب بتواند به راحتی مفهوم متن را در ذهن خود تصویرسازی نماید. بر همین اساس، بررسی ویژگی‌های تصویرسازی خلاق در کتابهای آموزشی دوره دبستان، با توجه به ویژگی‌های مخاطب، اهمیت تصویر، ارتباط متن و تصویر و نقش سواد بصری مورد توجه قرار گرفته است.
محتوای یک کتاب آموزشی شامل تعاریف، نظریات، اصول، حقایق، فعالیت‌ها و پیام‌هایی است که به صورت نوشتار یا تصویر به مخاطبان ارائه می‌شود. استفاده از تصویر برای انتقال مفاهیم آموزشی سابقه‌ای دیرینه دارد. مصریان قدیم نخستین ملتی بودند که از خط و تصویر برای انتقال پیام استفاده کردند و خطوط هیروگلیف در واقع نوعی خط تصویری بود. راهبان بودایی و آبای کلیسا نیز از تصویر برای بیان موضوعات تاریخی و مذهبی در کلیساها و معابد استفاده می‌کردند. پیش از ظهور اسلام، مانی از رهبران دینی ایران باستان به اهمیت نقاشی در تفهیم موضوعات دینی و اجتماعی پی برد. همچنین پستالزی از مربیان اروپا برای ایجاد انگیزه در کودکان، استفاده از تصویر در کتابهای درسی را مورد تأکید قرار داد.
تصویر می‌تواند موضوعات، مفاهیم، توصیفات، ارتباطات، ارزش‌ها، کمیت یا کیفیت اشیا و شخصیت‌ها را به صورت دو یا سه‌بعدی بیان کند. تصاویر ممکن است به شکل عکس، نقاشی، نقشه، عکس نقشه، طرح، جدول و نمودار در کتابهای آموزشی مورد استفاده قرار گیرند. هنر تصویرگری به گزینش و به‌کارگیری تصاویر توضیح‌دهنده و توصیف‌کننده برای بیان مفاهیم اشاره دارد. در تصویرگری ممکن است نقاش، عکاس، گرافیست، صفحه‌آرا، روانشناس، مؤلف، معلم، متخصص موضوعی و مدیر هنری در کنار یکدیگر فعالیت کنند تا پیامی را به شکل مؤثر به مخاطب منتقل نمایند. هنر تصویرگری تابع اصول و معیارهای خاصی است و آگاهی تصویرگران از این معیارها می‌تواند به بهبود کیفیت تصاویر آموزشی کمک کند.
در بررسی تصویرسازی خلاق، خلاقیت جایگاه مهمی دارد. بیان تصویر بدون خلاقیت، ماشینی و غیرماندگار خواهد بود و بیننده باید در تصویر هوشمندی، ظرافت و نوآوری مشاهده کند. بروز خلاقیت در تصویر موجب تقویت تفکر واگرا در بیننده می‌شود. خلاقیت تصویر به این معناست که تصویر فقط منعکس‌کننده متن نباشد، بلکه به خواننده اجازه دهد تا هنگام ارتباط با کلمات و تصویر، آزادانه قدرت تخیل و خلاقیت خود را به کار اندازد.
تخیل‌برانگیز بودن تصاویر می‌تواند عاملی در بروز خلاقیت و استعداد در کودکان باشد. تصاویری که جنبه انگیزشی دارند می‌توانند کودک را به مشارکت فعال در جانشین کردن تصاویر یا پندارهای ذهنی تشویق کنند. تصاویر خیال‌انگیز نه تنها ذهن کودک را محدود نمی‌کنند، بلکه به گسترش ذهن و تخیل او دامن می‌زنند. این تصاویر امکان تصور حضور کودک در موقعیت‌های گوناگون و پر از فکر و کشف و دنبال کردن پدیده‌ها را برای او فراهم می‌کنند. در به‌کارگیری عنصر خیال در موضوعات علمی باید دقت کرد و تعامل تصویرگر با نویسنده در این خصوص یک ضرورت است.
تصاویر آموزشی باید در فراگیر انگیزه و سؤال ایجاد کنند؛ به گونه‌ای که ذهن او با دیدن تصاویر فعال شود و علاقه‌مندی به کشف در او بیدار گردد. شروع کتابهای آموزشی، با توجه به نوع کتاب، همراه با تصاویر متنوع و مرتبط، در تحریک حس کنجکاوی فراگیران مؤثر است. در تصویرگری برای کودکان ابتدا باید به طراحی نزدیک به ذهن آنان توجه کرد و سپس به ارائه تصاویر پیچیده و متنوع‌تر پرداخت.
تنوع تصویر در کتابهای آموزشی اهمیت دارد، زیرا کتابهای آموزشی باید بتوانند ذوق هنری را در دانش‌آموزان نقاط کشور تقویت کنند. توجه به روشهای متنوع تصویرگری، برای مثال نگاه طنزآمیز به تصویر، می‌تواند کودک‌پسندی و سرگرم‌کنندگی کتابهای آموزشی را افزایش دهد و بر بار آموزشی آن بیفزاید. استفاده از ریزنقش‌ها مانند حیوانات، تصاویر خنده‌دار و گل‌ها نیز برای رفع خستگی و تقویت ذوق هنری و تخیل در مخاطبان دوره دبستانی لازم است.
در بیان مسئله پژوهش، با گسترش آموزش در جهان و تخصصی شدن آموزش‌ها و رشته‌ها و رشد و پیشرفت شاخصه‌های علم و هنر، طراحی و تصویرسازی کتابهای آموزشی کاملاً تخصصی شده است و پس از تدوین کتابهای آموزشی، این کتاب‌ها برای تصویرسازی به متخصصین این فن سپرده می‌شوند. امر آموزش از اهمیت خاصی برخوردار است و امروزه بیشتر همراه با تصویر، یعنی سواد بصری، می‌باشد و سرعت انتقال آموزش را سریع‌تر می‌کند.
با توجه به پیشرفت تکنولوژی و رسانه‌های جمعی، سواد بصری متحمل تحولات زیادی شده است و ارتباط بصری موفق بدون شناخت این روند تحولی میسر نیست. طراحی و تصویرسازی برای کتابهای آموزشی از اهمیت بسیاری برخوردار است و ارتباط متن و تصویر و ایجاد تخیل و خلاقیت در ذهن مخاطب باید بسیار مورد توجه قرار گیرد. ارتباط تصاویر آموزشی، هارمونی رنگ‌ها و ترکیب‌بندی می‌تواند در مفهوم متن بسیار مؤثر باشد. از این رو، با توجه به پیشرفت‌های تکنولوژی و رسانه‌ای، ارتباطات جهانی و فرهنگ جامعه، موارد ویژه در طراحی تصویرسازی با هدف انتقال پیام و درک سریع مخاطب باید مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد. در این تصویرسازی می‌بایست از قدرت تخیل استفاده کرد تا مخاطب بتواند مفهوم متن را به راحتی در ذهن خود تصویرسازی کرده و آن را در ذهن خود نهادینه کند.
اهداف تحقیق شامل بررسی سیر تحول سواد بصری و پذیرش آن توسط مخاطب، ارائه تصویرسازی با توجه به نیازهای اجتماعی مخاطب یا مخاطبین، ارائه چگونگی تصویرسازی با هدف سرعت بخشیدن در انتقال پیام و ایجاد تخیل در ذهنیت مخاطب و تداوم تصویر در رابطه با متن توسط مخاطب است. فرضیه‌های تحقیق نیز بر رابطه متن و تصویر، دامنه مفهوم تصویر نسبت به مفهوم متن و طراحی تصویر در حیطه مفهوم متن تمرکز دارند.
چهارچوب نظری تحقیق، چگونگی تحول زبان بصری یا سواد بصری در جامعه، تکنیک و روش طراحی و تصویرسازی با توجه به تحولات سواد بصری، سطح فرهنگی مخاطب و اهمیت آن در طراحی و تصویرسازی آموزشی، اهمیت کتابهای آموزشی در گسترش درک و فرهنگ مخاطب، ارائه ویژگی تصویرسازی با توجه به آشنایی تصویری مخاطب، بررسی سیر تحول تصویرسازی در کتابهای آموزشی با توجه به تحولات جامعه و شناخت عناصر سواد بصری یا زبان بصری مانند خط، نقطه، سطح، رنگ و حجم را دربرمی‌گیرد. روش تحقیق نیز کتابخانه‌ای، مقایسه‌ای و تجزیه و تحلیل کارهای انجام‌شده موجود است.
تصویرسازی در ایران سابقه‌ای دیرینه دارد. از کهن‌ترین تصاویر کشف‌شده در ایران می‌توان به تصویرسازی‌های غار میرملاس و دوشه در استان لرستان اشاره کرد که قدمت آنها به بیش از دوازده هزار سال قبل بازمی‌گردد. ایرانیان در طی سالیان متمادی، پیش از اختراع کاغذ، از پوست حیوانات، سنگ، گل و دیگر ابزارهای اثرپذیر برای ثبت تصاویر استفاده می‌کردند.
در کتب دینی مانی نیز نقش‌هایی وجود داشته است تا پیروان بی‌سواد بتوانند از طریق دیدن نقوش، چیزی از اصل مطالب به دست آورند و از فوائد کتاب‌ها بهره‌مند شوند. نسخه‌هایی از «اردای ویراف نامک» نیز مشاهده شده که غالب صفحه‌های آن دارای نقوش و تصاویر است. در دوران آغازین پس از اسلام، نمونه‌هایی از کتابهای مصور از جمله «کلیله و دمنه» یافت شده است. از دیگر کتابهای مکتوب و مصور این دوره می‌توان به تصویرسازی‌های کتاب شاهنامه فردوسی، منافع الحیوان و سمک عیار اشاره کرد.
در دوره قاجار و پیش از ورود صنعت چاپ به ایران، تصاویری به نام عیدی‌سازی رواج داشت که به عنوان هدیه عید به شاگردان مکتبخانه اهدا می‌شد. عیدی‌سازی نوعی باسمه‌کاری با قالب چوبی بود که موضوع‌های رزمی، بزمی، دینی و گاه صحنه‌های زندگی روزمره را نشان می‌داد. با ورود صنعت چاپ ماشینی و رواج تصاویر چاپی اروپایی، این شیوه به تدریج از میان رفت. نخستین روزنامه ایرانی در سال ۱۲۵۳ هجری قمری با نام «کاغذ اخبار» در زمان محمد شاه قاجار منتشر شد و پس از آن چندین روزنامه مصور نیز به چاپ رسید که از موفق‌ترین آنها در زمینه مصورسازی می‌توان به روزنامه شرف اشاره کرد.
در مجموع، متن پژوهش بر اهمیت تصویرسازی خلاق در کتابهای آموزشی دوره دبستان تأکید دارد. ارتباط مناسب متن و تصویر، توجه به سواد بصری، استفاده از تخیل و خلاقیت، تنوع تصاویر، هارمونی رنگ‌ها و ترکیب‌بندی، توجه به سطح فرهنگی مخاطب و شناخت ویژگی‌های ذهنی کودکان از موارد مورد توجه در تصویرسازی آموزشی هستند. تصویرسازی خلاق نباید تنها منعکس‌کننده متن باشد، بلکه باید زمینه استفاده مخاطب از قدرت تخیل و خلاقیت را فراهم کند. تصاویر خیال‌انگیز و انگیزشی می‌توانند ذهن کودک را گسترش دهند، حس کنجکاوی او را تحریک کنند و علاقه‌مندی او را به کشف افزایش دهند. از این منظر، تصویرسازی صحیح در کتابهای آموزشی دوره دبستان می‌تواند در انتقال سریع پیام، ایجاد تخیل، تقویت ذوق هنری و شکل‌گیری شخصیت و رفتار مخاطبان این دوره مورد توجه قرار گیرد.
Abstract
Design and illustration for a textbook need to expertise and in this field designers imager can design the best images according to the characteristics of their audience.
Primary school textbooks, particularly important in shaping personality and behavior of audience in this age ,and with proper illustration can be institutionalized in the audience local and national issues and behavioral. Due to advancement of technology and mass media, visual literacy surely has undergone many changes successful visual communication without knowledge of the visual communication this process of transformation is not possible. The illustration with purpose of quick understanding of massages special cases should be carefully researched .
Relationship between text and image and make the imagination and creativity in the mind of the audience must be considered. In This type of illustration should be used a lot of imagination . So the audience can easily illustrate the meaning of the text in his mind . Therefore, an introduction about illustration is presented and then examine the impact of the visual literacy on cultre of the society is discussed.in later chapters, referenced to creative illustrate features and also And also introduces the features of the illustrations in the educational books discussed.
At the end, image examples from Iran and world textbooks are given. And And compared and analysis has been.
Keywords: visual literacy , text, imagination, visual literacy principles , character education, society and the individual , culture, social communication
فهرست پایان نامه بررسی ویژگی های تصویر سازی خلاق در کتاب های آموزشی (دوره دبستان)
فهرست:
فصل اول: کلیات طرح
1-1 بیان مسئله 2
1-2 اهمیت موضوع تحقیق و دلایل انتخاب آن 3
1-3 هدف‌های تحقیق: 4
1-4 فرضیه‌های تحقیق: 4
1-5 چهار چوب نظری تحقیق: 4
1-6 روش تحقیق: 5
1-7 واژگان کلیدی: 5
فصل دوم: تصویر سازی چیست؟ و تاثیر سواد بصری بر فرهنگ عامه
مقدمه: 7
2-1 تاریخچه تصویر سازی در ایران: 9
2-2 نخستین تصویرگران و نویسندگان کتابهای علمی و آموزشی: 12
2-3 تعریف تصویرسازی و گونه های آن: 16
2-4 تأثیر سواد بصری بر فرهنگ: 20
2-4-1 سوادبصری: 20
2-4-2 اهمیت تصویر: 21
2-5 نقش هنرمند در ارتقای سطح سواد بصری جامعه: 21
فصل 3: خلاقیت در تصویرسازی و تصویرسازی در کتاب های آموزشی
3-1 تعریف خلاقیت: 27
3-2 ضرورت و اهمیت خلاقیت در تصویرسازی: 30
3-3 مبانی تصویر سازی و خلاقیت در عناصردیداری: 32
3-4 ارتباط و مفهوم عناصر بصری در تصویرسازی: 42
3-5 خلاقیت در کتابهای آموزشی و سرگرم کننده: 68
3-6 تصویر آموزشی چیست؟: 71
3-7 توجه به سن مخاطب در تصویرسازی کتاب کودک: 72
3-8 زیبایی‌شناسی در تصویر: 75
3-9 ویژگی‌های تصویر در کتابهای درسی کودک و نوجوان: 78
3-10 ویژگی‌های تصویرسازی برای کتابهای درسی: 78
3-11 تصویرسازی کتاب درسی: 79
فصل 4: نمونه‌های تصویری کتابهای درسی ایران و جهان
4-1 خصوصیات کتابهای درسی کشورهای خارجی: 83
4-2 مقایسه کتابهای درسی ایران با کشور های ذکر شده: 96
4-3 بررسی و نقد تصویرسازی کتاب های فارسی اول تا پنجم دبستان: 96
فصل 5: نتیجه گیری
5-1 نتیجه گیری: 105
گزارش کار عملی: 108
فهرست منابع و مأخذ: 109
چکیده انگلیسی: 112
منابع پایان نامه بررسی ویژگی های تصویر سازی خلاق در کتاب های آموزشی (دوره دبستان)
1- ابراهیمی، محسن، آبستره: نقشی بر آیینه خیال، 1367، هنر، شماره15، فصلنامه.
2-احمدی، محمد حسین، خلاقیت، ویژگی انسان، 1385، بیناب، شماره 10، دوماهنامه.
3-احمدی، محمد حسن، هژمونی تصویرسازی و جهانی کردن، 1387، کتاب ماه هنر، شماره 116، ماهنامه.
4-افشارمهاجر، کامران، تصویرسازی در مطبوعات ایران: دهه سی تا انقلاب اسلامی، 1388، حرفه هنرمند، شماره 30، فصلنامه.
5-افضل طوسی، عفت السادات، تأثیر و تأثر تصویرسازی کتاب کودک و جامعه، دانشگاه تربیت مدرس، 1375
6-ادیبی، فرزاد، تصویرسازی مؤلف،1387، کتاب ماه هنر، شماره 13 و 14 ، ماهنامه.
7-ارلهوف، مایکل، مارشال، تیموتی ، تصویر سازی، ترجمه: علی اتحاد، 1388 ، حرفه هنرمند ،شماره 30، فصلنامه.
8-اسبورن، الکس اس، پرورش استعداد همگانی ابداع و خلاقیت، 1384 ، ترجمه دکتر حسن قاسم زاده، چاپ چهارم، تهران، انتشارات نیلوفر.
9-اسفندی، پژمان، تصویرسازی تبلیغاتی، 1383، هنرهای تجسمی، شماره21، فصلنامه.
10-آقایی، عنایت الله-ستوده کویری آرانی، حسین، خلاقیت و نوآوری، 1385 ، بصیرت، شماره 37 ، فصلنامه.
11-اکرمی، جمال الدین، عبور واقعیت از دروازه های خیال، 1381 ، کتاب ماه کودک و نوجوان، شماره 62 ، ماهنامه.
12-اکرمی، جمال الدین، عناصر دیداری در تصویرگری (خط-فرم)، 1384 ،کتاب ماه کودک ونوجوان، شماره 94 ، ماهنامه.
13-اکرمی، جمال الدین ، مروری بر تصویرگری معاصر در ادبیات کودکان و نوجوانان: تصویرگری کتاب کودک در دهه چهل، 1380-8113، کتاب ماه کودک و نوجوانان، شماره 53 و 54 ، ماهنامه .
14-به پژوه ، احمد، خلاقیت چیست؟ کودک خلاق کیست؟ ، 1388 ، پیوند، شماره 357 و 358 و359 ، ماهنامه.
15-پاکباز، روئین، دایره المعارف هنر: نقاشی ، پیکره سازی ،1389، چاپ نهم، تهران، نشر فرهنگ معاصر.
16-پژوهش، نوشین، ملاک و معیارهای نقد و نقادی در آثار تصویرگری کتاب کودک، پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، شماره 22.
17-پیر خائفی، علیرضا، خلاقیت(مبانی و روشهای پرورش)، 1387 ، چاپ دوم، تهران، نشر هزاره ققنوس.
18-ترهنده، سحر، برندگان نوبل کوچک، جایزه هانس کریستین اندرسن2010، 1389 ، کتاب ماه کودک ونوجوان، شماره 152، ماهنامه.
19-ترهنده، سحر، درون جزئیات تصاویر: معرفی و تحلیل آثار روبرتو اینوچنتی تصویرگر و برنده جایزه جهانی هانس کریستین اندرسن سال 2008، 1387 ، کتاب ماه کودک ونوجوان، شماره 128 و129 ، ماهنامه.
20-تیک نژاد . سهیلا. نقش تصویرهای آموزشی درانتقال مفاهیم علمی . مصور . سازمان پژوهش و برنامه ریزی درسی . وزارت آموزش و پرورش 1383
21-خسروانی، سولماز، بیژن، گیلانی، خلاقیت و سلامت روان، 1386، روانشناسی و علوم تربیتی(دانشگاه تهران)، سال سی و هفتم ، شماره2 ، دو فضل نامه .
22-خسروانی، شراره، آنتونی بروان: آشنایی با آنتونی بروان، تصویرگر کتاب کتاب کودک، 1384 ، کتاب ماه کودک و نوجوان، شماره 99 ، ماهنامه.
23-دالوند، احمد رضا، پیش درآمدی بر تصویرگری، 1387، گلستانه شماره88 ، ماهنامه.
24-رضائیان ، علی ، نوآوری در در مدیریت، دانش مدیریت، فصلنامه.
25-زیگن، لارنس، مبانی تصویرسازی، ترجمه شهره رحمانیان، 1390 ، چاپ اول، تهران، نشر پشوتن.
26-سالزبری ، مارتین، چاپ تصویرسازی کودک، 1387، ترجمه شقایق قندهاری، چاپ اول، نشر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
27-شادرخ، سارا، نقش هنرمند در ارتقای سطح سواد بصری جامعه، 1385، کتاب ماه هنر، شماره 22.
28-عفراوی، بهرام، شیوه های بیان در طراحی گرافیک، 1387 ، گرافیک و چاپ، شماره 6 ، فصلنامه.
29-علیمردانی، محمد قاسم، شکل ، فرم و طراحی گرافیکی در کتاب های درسی و اثر آن در آموزش ، استاد راهنما : بهروز موسوی امین ، 1385621 وجه کودک را به خود جلب نماید.ثراً از رنگهای گرم و پخته استفاده شده به این منظور که هم با داستان هماهنگی داشته باشد و هم بتوا
30-فاضل، فاطمه، چگونه برای کتاب تصویرسازی کنیم؟، 1386 ، گرافیک و چاپ، شماره 3 ، فصلنامه.
31-فدوی، سید محمد، کفشچیان مقدم، اصغر، بداهه سازی در هنر نقاشی و تصویر سازی، 1389، نشریه هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، شماره4، زمستان فصلنامه.
32-فدوی، سید محمد، ویژگی های هنر تصویرسازی، 1384، نشریه ی هنر های زیبا، شماره 24، فصلنامه.
33-صحاف زاده ، پیچگ ، گرافیک تبلیغاتی و ارتقاء سواد بصری کودکان / استاد راهنما : دکتر مجتبی الله یاری / مشاور امید ابراهیم
34-قایینی زهره، تصویرسازی کتاب های کودکان تاریخ،تعریف ها و گونه ها، (1390)(چاپ اول)، تهران: نشر مؤسسه فرهنگی هنری پژوهشی تاریخ ادبیات کودک.
35-کوثر احمدی، علی، بررسی تصویرسازی در کتاب های کودکان، 1377، پژوهش نامه ی ادبیات کودک و نوجوان، شماره 11 و 12 ، فصلنامه.
36-ماریان، بوسار، درباره لزوم هنر، 1385، هنر، شماره 67، فصلنامه.
37-معافی، محمود، تصویرگری کتابهای آموزشی، جوانه 21، زمستان 1386
38-مک لئون، فیونا، ریچارد، تامسون، خلاقیت و نوآوری در همه حال: روش ایده پردازی کاربردی و اجرای آنها، 1388،ترجمه دکتر شهرام رفیعیان، چاپ اول تهران ، نشر آسیم.
39-مهلوجی، شعله(ترجمه و تدوین)، نگاهی بر زندگی و آثار آنتونی بروان،1388، حرفه هنرمند، شماره 30، فصلنامه.
40-ورامینی، نیما، تفکر خلاق در گرافیک، 1390، چاپ سوم، فرهنگسرای میردشتی.
41-هلر، استیون، آیا تصویرگری به پایان خود رسیده است؟، ترجمه ابوالفضل توکلی شاندیز، 1388، حرفه هنرمند، شماره 30، فصلنامه.
42-هلر، استیون، میراث تصویری جولیان آلن، ترجمه غزل ثمین، 1388، حرفه هنرمند، شماره30 ، فصلنامه.
43-همایونفر، راشنو، رافائل البینسکی، 1387، تندیس، شماره 132، دوهفته نامه
44-پژوهش، نوشین، ملاک های نقد و نقادی، در آثار تصویرگری کتاب کودک، استاد راهنما: جلال شبانگاهی،