خلاصه پایان نامه بررسی اثر بخشی ارزیابیهای مشاوران در زمینه هدایت تحصیلی «انتخاب رشته تحصیلی» با پیشرفت دانش آموزان دختر متوسط شهرتهران در سال تحصیلی 93-92
دانشکده روانشناسی و علوم اجتماعی ، گروه علوم تربیتی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد ( M.A )
گرایش برنامه ریزی درسی
چکیده پایان نامه ( شامل خلاصه، اهداف، روش های اجرا و نتایج به دست آمده): هدف از این پژوهش بررسی عملکرد مشاوران در هدایت تحصیلی دانش آموزان رشته های مختلف ریاضی ، علوم تجربی ، علوم انسانی ، کار و دانش و فنی حرفه ای و همینطور بررسی نگرش دانش آموزان نسبت به عملکرد مشاوران مدار س است .روش پژوهش علی – مقایسه ای است .جامعه موردپژوهش کلیه دانش آموزان دختر سال سوم متوسطه شهر تهران که در سال 1393-1392مشغول تحصیل بوده اند ، می باشد. روش نمونه گیری ،نمونه گیری تصادفی خوشه ای مرحله ای بوده است .جهت اتخاب حجم نمونه از بین جامعه دختران سال سوم دبیرستان و هنرستان های شهر تهران ،به قید قرعه چهار منطقه 4،6،12،17 انتخاب شد واز هر منطقه 100 گزینش گردید.حجم کلی نمونه 400 بود.ابزار اندازه گیری : معدل پایان تحصیلی دانش آموزان وپرسشنامه محقق ساخته ای بود که جهت بررسی دیدگاه های دانش آموزان استفاده شد.روش تجزیه تحلیل داده ها استفاده از آزمون تی مستقل است .یافته های حاصله حاکی از این است که 1)میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزانی که با نظر مشاور انتخاب رشته تحصیلی کرده بودند بیشتر از دانش آموزانی که بدون نظر مشاور انتخاب رشته کرده بودند، بود. میزان پیشرفت تحصیلی رشته های تحصیلی ریاضی ،تجربی ،و فنی حرفه ای دانش آموزانی که با نظر مشاور انتخاب رشته تحصیلی کرده بودند بیشتر از دانش آموزانی که بدون نظر مشاور انتخاب رشته کرده بودند، بود.اما بین میزان پیشرفت تحصیلی رشته های انسانی و کارو دانش در دو گروه دانش آموزان (با مشاور و بی مشاور) تفا وت معنی داری وجود نداشت. هم چنین نتیجه بررسی دیدگاه ه های دانش آموزان نسبت به عملکرد مشاوران حاکی از این بود که بین دیدگاه های دو گروه دانش آموز(با مشاور ، بی مشاور ) نسبت به نقش مشاور در هدایت تحصیلی دانش آموزان تفاوت معنی داری وجود دارد. دیدگاه دانش آموزانی که بدون نظر مشاور انتخاب رشته کرده بودند نقش مشاور را در موفقیت تحصیلی بیشتر از گروه "با مشاور" گزارش کردند .بنا بر این می توان نتیجه گرفت همه دانش آموزان نقش مشاور را در هدایت تحصیلی موثر می دانستند،چون که دانش اموزان گروه "با مشاور" چون نقش مشاور را در هدایت تحصیلی مفید می دانستند موقع انتخاب رشته تحصیلی با نظر مشاور اقدام کرده بوده ا ند. اما امتیازات بالای گروه "بی مشاور" در نگرش سنج نیز حاکی است که این گروه از انتغاب بدون مشورت و خود سرانه خود ناراضی بوده اند.
کلید وازه ها : مشاوره ، هدایت تحصیلی ، دوره متوسطه ، نگرش
امروزه ماهیت شگفت آور تغییرات و تحولات به گونه‌ای پیوسته بر پیچیدگی و مخاطرات شرایط زندگی افراد می‌افزاید و احساس ناامنی، عدم اعتماد و ناکامی ... آدمی را وادار به استمداد از سایرین می‌کند تا تعادل و یکپارچگی شخصیت متزلزل نگردد. در واقع بهره‌گیری از هدایت بهینه و فرهنگ غنی، دستیابی به تجارب و تدابیر و مطالعات جامع به پالایش روانی و عاطفی و جسمی افراد به ویژه نوجوانان در مصونیت از آسیب‌ها کمک می‌کند.
پیشرفت و تحولات چند دهه اخیر در فن آوری‌های آموزش و نحوه تعلیم مهارتهای زندگی در مؤسسات آموزشی از جمله مدارس و گسترش علوم ، افق‌های نوینی را بر همگان گشوده است و با توجه به روند شتاب آلود و تصاعدی پیشرفت این سوال مطرح می‌گردد که سازمان‌ها و نهادهای اجتماعی، آموزشی، پرورشی و فرهنگی چگونه و با چه شیوه‌هایی می‌خواهند جمعیت نوجوان کشور رابا انتقال دستاوردهای فنی و آگاهی‌های علمی خود و جامعه جهانی برای مشارکت فعال و اداره امور و احترام به قوانین و ضوابط مختلف آماده سازند حرکت پر شتاب دانش بشری و فناوری‌های اخیر سبب شد که مناسب‌ترین افراد برای شاخه‌های مختلف تحصیلی شغلی جستجو و جایگزین شوند. در این تحول آموزش و پرورش افراد با درنظر داشتن استعدادها و توانمندی‌های آنان به عنوان موضوع اصلی قلمداد شده و پدیده سنجش استعدادهای تحصیلی شغلی (که شاید به شکل ابتدایی، طی جنگ‌های اول و دوم آغاز شده بود)به صورت عاملی غیرقابل انکار در مسیر راهنمایی افراد، شناخته شد. بنابراین متوجه می‌شویم که عصر حاضر تقریباً پیش‌بینی نیست چرا که رقیبان متعددی که ساخته و پرداخته تکنولوژی هستند قدرت انتخابگری افراد را تحت تأثیر خود قرار می‌دهند و یقیناً آموزش و پرورش سنتی و منفعل نمی‌تواند پاسخگوی نیازها و تسهیل کننده فعالیت آموزش در کشور باشد. اگر فرآیند تعلیم و تربیت یک مفهوم تقلیدی یا تلقینی محسوب شود، کسب معلومات از پیش مشخص شده هدف آموزش و پرورش است که با مفهوم تعقلی و ادراکی متفاوت است لذا بهره گیری از آموزش‌های دموکراتیک و تجارب مربیان و بهره مندی از نظرات مشاوران و راهنمایان می‌تواند گام‌های موثری برای نسل حاضر و آینده فراهم سازد.
ناهماهنگی‌های شغلی با رشته تحصیلی در جامعه کنونی و افت تحصیلی و احیاناً ترک تحصیل در دوره متوسطه ناشی از فقدان یک مکانیزم مشاوره‌ای موفق در آموزش و پرورش ماست. در اینجا بد نیست اشاره‌ای به یکی از مقالات جان استورات شود:
«با آن که هزاران شغل در بازار وجود دارد اما دانش آموزان تنها از آنچه می‌بینند آگاه می‌شوند همانند پزشکی، معلمی، پرستاری و .. و رشته‌هایی که پیش بینی می‌شود رشد بالایی داشته باشند معمولاً توسط دانش آموزان مورد سئوال قرار نمی‌گیرد و این ناتوانی در تصمیم گیری حرفه‌ای مؤثر که عدم رضایت شخصی را به دنبال خواهد داشت نگران کننده است.
طرح ریزی شغلی به طور فزاینده‌ای در مدارس مورد نیاز است تا جوانان و نوجوانان بتوانند وضعیت موجود را با خود هماهنگ سازند در فرآیند تصمیم گیری و انتخاب شغل اطلاعات، بخش مهمی از کار است و بدون اطلاعات صحیح افراد غالباً در انتخاب ریسک می‌کنند و ناتوانی در تصمیم گیری به حرکت کند و صرف انرژی و هزینه و سرمایه بسیار از لحاظ اقتصادی و اجتماعی منجر می‌شود.» (استوارت[1] 2005 ؛ 10).
بیان مسأله
یکی ازاهداف مهم آموزش و پرورش خدمات یاری رسانی به دانش آموزان است نمونه بارز این خدمت را می‌توان درامر مشاوره و راهنمایی تحصیلی در زمینه انتخاب رشته تحصیلی متناسب با حرفه مورد انتظار دانست و هدف اصلی آن فراهم نمودن بستری مطلوب است تا نقاط قوت و ضعف افراد شناسایی شده و با تصویری روشن از ویژگی‌ها و صفات خود و نیازهای جامعه اقدام به انتخاب رشته مطلوب نمود. همان طور که استرنبرگ[2] بیان کرده است توجه به قابلیت‌های شناختی افراد در قالب مفهوم کلی بهره هوشی نیز نمی‌تواند به تنهایی تفاوت‌های فردی در استعداد و قابلیت‌های مختلف دانش آموزان و به تبع آن موفقیت‌های تحصیلی آنان را در رشته‌های مختلف نمایان سازد بلکه استفاده از تجارب و انطباق میزان استعداد و توانایی واقعی افراد با رشته تحصیلی مورد علاقه، آینده بهتری را برای افراد رقم می‌زند. (استرنبرگ 2007: 80) اما می‌بینیم که گسترش علوم و تکنولوژی و تولد رشته‌های جدید در جامعه نوجوانان و سرمایه‌های اصلی کشور را در امر انتخاب رشته تحصیلی مناسب با حرفه مورد انتظار را با مشکل مواجه نموده است. دراین راستا شناسایی نیازها و امکانات محیط جهت اخذ تصمیمات اصولی و منطقی ضروری به نظر می‌رسد بدیهی است با توجه به دوران بحرانی بلوغ و نوجوانی، این مشکلات دو چندان خواهد شد. کیامنش نیز درسال 1382 بیان نمود که در بررسی‌های انجام شده توسط آموزش و پرورش حدود 60 درصد دانش آموزان دختر و 50 درصد دانش آموزان پسر، مشاور را به عنوان منجی جهت هدایت تحصیلی پذیرفته‌اند و در زمینه انتخاب رشته تحصیلی از او کمک می‌گیرند و باید مشخص شود که به طور کلی هدایت تحصیلی در عمل با چه مسائل و مشکلاتی روبروست. این فرآیند به علل گوناگون از جمله عدم مشارکت کارکنان مدرسه، نبودن ابزار و وسایل سنجش دقیق، کمبود کادر آموزشی متخصص در رشته مشاوره و ... نتوانسته است به اهداف از پیش تعیین شده خود نائل شود. (شفیع آبادی، 1387 : 33)
نظر به این که هدف از تحصیل دانش آموزان ایجاد توانایی در پاسخگویی به نیازهای علمی و کاربردی جامعه است و از آنجا که ادامه هر یک از شاخه‌های تحصیلی زمانی می‌تواند در راستای تأمین نیازهای جامعه قرار گیرد که متناسب با توانمندی و استعداد افراد باشد لذا نیاز جامعه و بازار کار مستلزم اثربخش بودن عملکرد مشاوران در ایجاد موفقیت متناسب با تحصیل دانش آموزان است و سئوال مهم اینست که وجود مشاوران و ابزار آنان تا چه حد می‌تواند مثبت و مؤثر بوده و افراد را دقیقاً به رشته و حرفه آنان رهنمون کند؟ طبق پژوهش‌هایی که در این زمینه انجام شده مشخص گردیده که هیچ متغیری به اندازه عملکرد تحصیلی قبلی دانش آموزان اهمیت ندارد (نویدی 1386) و یا این که مشاوران و فعالیتشان کاملاً مورد تائید نمی‌باشد (علی اکبری، 1382) و پرونده‌های مشاوران از لحاظ محتوا دارای نقایصی است (ادریسی 1382) .لذا این تحقیق می‌کوشد تا عملکرد مشاوران را در زمینه هدایت تحصیلی (انتخاب رشته متناسب با توانمندی افراد) ارزیابی نماید. و علاوه بر این نگرش دانش آموزان را نسبت به عملکرد مشاوران مورد بررسی قرار دهد .
اهمیت و ضرورت پژوهش
والذین استجابو الربهم و اقاموالصلوه و امر هم شوری بینهم و مما رزقناهم ینفقون (شورا 38 آیه) .
بدیهی است خداوند تبارک و تعالی در این آیه یکی از خصوصیات مسلمانان را در این موضوع دانسته است که آنان کارهایشان را با مشورت انجام می‌دهند و از این مطلب که مشاوره در ردیف ایمان به خدا و به پا داشتن نماز ذکر گردیده است می‌توان به میزان اهمیت آن پی برد.
راهنمایی امروز به طوری است که سراسر زندگی فرد را در بر می‌گیرد نگاهی گسترده به نقش آموزش و پرورش به عنوان عامل موثر در فعلیت بخشیدن به امکانات بالقوه ذاتی افراد، انتقال اندوخته تجارب گذشتگان، ارائه ارزش‌های مطلوب، افزایش معلومات و ایجاد مهارتهای لازم در افراد برای زندگی و تسهیل سیر حرکت وجودی آدمی به سوی کمال و خود شکوفایی، اهمیت امروز این فرآیند را نشان می‌دهد.
گسترش کمی آموزش و پرورش مبین گرایش و استقبال همگان به اثربخشی این نهاد و نیز گسترش کیفی آن ناشی از توسعه معارف علوم و رشد بی‌وقفه تکنولوژی است که بر پیچیدگی و ظرافت جریان آموزش و پرورش افزوده است. ماهیت دبیرستان، برنامه‌ها و مواد درسی متنوع و گسترده آن، دروسی که هر ساله ارائه می‌شود و فعالیت‌های وسیع فوق برنامه ایجاد می‌کند که دانش آموزان توانمندی‌ها و نقاط قوت و ضعف خود را ارزیابی کرده و براساس آن آینده خود را برنامه ریزی کنند.
اهمیت جریان مشاوره و راهنمایی تحصیلی و تعیین جایگاه مشاوران در برنامه‌های رسمی آموزش و پرورش در غنی سازی دستگاه تعلیم و تربیت ضروری است امروزه دانش آموزان در بدو ورود به دبیرستان و مواجهه با انتخاب مهم رشته تحصیلی و شغل آینده خود با مشکل روبرو می‌شوند و دچار یک نوع ابهام و سردرگمی گزینش می‌شوند احساس می‌کنند که چندین رشته و شغل همزمان برای آنها جذابیت لازم را دارد و بدینسان دچار تعارض می‌شوند. بدیهی است با توسعه و گسترش راهنمایی تحصیلی در مدارس مملکت ما، لزوم راهنمایی شغلی و حرفه‌ای روز به روز بیشتر احساس می‌شود.
همان گونه که آگوست کنت در نظریه خود مطرح نموده «علم و آگاهی پیش نگری می‌آورد و پیش نگری کنش» بنابراین پژوهش حاضر می‌تواند با شناخت از نقش مشاوران در امر هدایت تحصیلی دانش آموزان و آگاهی از مشکلات و موانعی که بر سر این راه مهم قرار دارد،زمینه را برای آشنایی بیشتر مسئولیت کشور با این موانع هموار نموده و آنان را در اجرای تصمیمات دقیق و منطقی‌تر در این رابطه یاری دهد تا با طرح ریزی و طراحی براساس تحقیقات مشابه، از هدر رفتن سرمایه و نیرو و وقت جلوگیری نماید.
اهداف تحقیق
هدف کلی : اگاهی از عملکرد مشاوران در هدایت تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه و همینطور آگااهی از نگرش دانش آموزان نسبت به عملکرد مشاوران
اهداف ویژه :
آگاهی از عملکرد مشاوران در هدایت تحصیلی دانش آموزان رشته ریاضی
آگاهی از عملکرد مشاوران در هدایت تحصیلی دانش آموزان رشته علوم تجربی
آگاهی از عملکرد مشاوران در هدایت تحصیلی دانش آموزان رشته علوم انسانی
آگاهی از عملکرد مشاوران در هدایت تحصیلی دانش آموزان رشته فنی – حرفه ای
آگاهی از عملکرد مشاوران در هدایت تحصیلی دانش آموزان رشته کارو دانش
آگاهی از نگرش دانش آموزان نسبت به عملکرد مشاوران در هدایت تحصیلی دانش آموزان
سوالات پژوهش
سوال کلی پژوهش : عملکرد مشاوران در هدایت تحصیلی دانش آموزان رشته های مختلف تحصیلی چگونه است و دیدگاه دانش آموزان نسبت به عملکرد مشاوران چیست ؟
سوالات فرعی پژوهش
فهرست پایان نامه بررسی اثر بخشی ارزیابیهای مشاوران در زمینه هدایت تحصیلی «انتخاب رشته تحصیلی» با پیشرفت دانش آموزان دختر متوسط شهرتهران در سال تحصیلی 93-92
فهرست:
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل یکم کلیات پژوهش... 1
مقدمه. 2
بیان مسأله. 3
اهمیت و ضرورت پژوهش... 5
اهداف تحقیق.. 6
سوالات پژوهش... 7
سوالات فرعی پژوهش... 7
تعریف متغیرها 8
هدایت تحصیلی.. 8
مشاوران. 8
پیشرفت تحصیلی.. 8
فصل دوم پیشینه پژوهش... 9
مقدمه. 10
تاریخچه راهنمایی و مشاوره: 11
نهضت بهداشت روانی. 13
تاریخچه مشاوره و راهنمایی در ایران. 18
تاریخچه راهنمایی تحصیلی در ایران: 20
راهنمایی: 22
فعالیت های راهنمایی تحصیلی.. 26
اهداف راهنمایی: 30
اصول اساسی راهنمایی: 32
مشاور کیست؟. 34
خصوصیات مشاور: 34
ضرورت مشاوره وراهنمایی در مدارس... 35
هدف مشاوره تحصیلی : 37
هدایت تحصیلی در دبیرستان. 39
ویژگی‌های مشاور از دیدگاه اسلام: 39
اصول مشاوره 41
مشاوره از دیدگاه اسلام: 42
عوامل موثر در لزوم و گسترش راهنمایی تحصیلی : 44
عوامل مؤثر در انتخاب رشته تحصیلی.. 46
شیوه هدایت تحصیلی دانش آموزان و ضوابط آن. 51
طبقه بندی نظریه‌های مشاوره: 58
نظریه روان تحلیلی: 59
نظریه روان شناسی فردی: 60
نظریه مراجع – محوری: 61
نظریه رفتاری: 63
نظریه منطقی – عاطفی: 65
نظریه واقعیت درمانی: 66
نظریه تحلیل مراوده‌ای: 68
نظریه و مشاوره گشتالتی: 69
نظریه لوگوتراپی: 72
نظریه‌های تلفیقی: 72
نظریه و مشاوره التقاطی: 74
پیشینه تحقیقات داخلی: 75
فصل سوم. 86
مقدمه. 87
جامعه و نمونه تحقیق.. 88
روش نمونه گیری.. 88
ابزار پژوهش... 89
روایی و اعتبار پرسش نامه محقق ساخته بررسی دیدگاه دانش آموزان نسبت به عملکرد مشاور. 90
روش جمع آوری اطلاعات... 91
روش تجزیه و تحلیل داده‌ها: 91
فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها 92
مقدمه. 93
4-2: داده های توصیفی : 93
داده های توصیفی مربوط به پیشرفت تحصیلی.. 94
داده های توصیفی مربوط به دیدگاه دانش آموزان نسبت به عملکرد مشاور در هدایت تحصیلی.. 96
بخش دوم:داده های استنباطی (آزمون فرضیه ها) : 107
فرضیه اصلی.. 107
فرضیه های فرعی.. 108
فصل پنجم بحث ونتیجه‌گیری.. 112
مقدمه. 113
محدودیتها 120
پیشنهادات... 120
منابع. 122
فهرست جداول
عنوان صفحه
3-13- امتیازهای نمون برگ نظر خواهی از دانش آموزان (5 امتیاز) 57
4-113- امتیازهای نمون برگ نظر خواهی از والدین (5 امتیاز) 57
5-113- امتیازهای نمون برگ نظر خواهی از معلمان (10 امتیاز) 58
جدول 31 تعداد دانش آموزان پایه سوم متوسطه شهر تهران در سال 1393-1392. 88
جدول 32 تعداد دانش آموزان گروه نمونه به تفکیک رشته. 89
جدول(1-4)توزیع فراوانی گروه نمونه. 93
جدول (2-4)مشخصا ت معدل دانش آموزان به تفکیک رشته تحصیلی در دو گروه (با مشاور-بی مشاور) 95
جدول(3-4)داده های توصیفی مربوط به دیدگاه های دانش آموزان ریاضی بی مشاور(با مشاور ) در3 مولفه پرسشنامه بر هدایت تحصیلی.. 97
جدول(4-4)داده های توصیفی مربوط به دیدگاه های دانش آموزان تجربی بی مشاور (با مشاور ) در3 مولفه پرسشنامه بر هدایت تحصیلی.. 98
جدول(5-4)داده های توصیفی مربوط به دیدگاه های دانش آموزان انسانی بی مشاور (با مشاور ) در3 مولفه پرسشنامه بر هدایت تحصیلی.. 100
جدول(6-4)داده های توصیفی مربوط به دیدگاه های دانش آموزان فنی حرفه ای بی مشاور (با مشاور ) در3 مولفه پرسشنامه بر هدایت تحصیلی.. 101
جدول(7-4)داده های توصیفی مربوط به دیدگاه های دانش آموزان کار دانش بی مشاور (با مشاور ) در3 مولفه پرسشنامه بر هدایت تحصیلی.. 103
جدول(8-4)داده های توصیفی مربوط به دیدگاه های کل دانش آموزان بی مشاور (با مشاور ) در3 مولفه پرسشنامه بر هدایت تحصیلی.. 105
جدول(9-4) آزمون t-test مستقل جهت مقایسه پیشرفت تحصیلی کل دانش آموزان در دو گروه( با و بدون مشاور) 108
جدول(10-4) آزمون t-testمستقلجهتمقایسه پیشرفت تحصیلیدانش آموزان رشته ریاضی.. 108
جدول(11-4) آزمون t-test مستقل جهت مقایسه پیشرفت تحصیلیدانش آموزانرشته تجربی.. 109
جدول(12-4) آزمون t-testمستقل جهت مقایسه پیشرفت تحصیلیدانش آموزانرشتها نسانی.. 109
جدول(13-4)آزمون t-testمستقلجهتمقایسهپیشرفتتحصیلیدانشآموزانرشته فنیحرفه ای.. 110
جدول(14-4)آزمون t-testمستقلجهت مقایسه پیشرفت تحصیلیدانش آموزانرشتهکاردانش... 110
جدول(15-4)آزمون t-test مستقل جهت مقایسه دیدگاه های دانش آموزان از لحاظ نقش مشاور در هدایت تحصیلی 111
منبع:
منابع فارسی
شورای عالی آموزش و پرورش (1388)، مجموعه مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش ، چاپ چهارم ، تهران : انتشارات مدرسه .
آیسنگ، هانس ج(. 1385 ).کاربردهای بجا و نابجای، ترجمه نجفی زند، جعفر و شریفی، حسن پاشا. چاپ اول ،تهران:ناشر مترجمان.
احمدی، سید احمد( 1383). مبانی و اصول راهنمایی و مشاوره، چاپ سوم، تهران:انتشارات سمت.
اردبیلی، یوسف( 1376 ) .اصول و فنون راهنمایی و مشاوره در آموزش و پرورش، تهران: انتشارات بعثت.
بست، جان دبلیو( 1381). روشهای تحقیق در علوم تربیتی و رفتاری، ترجمه شریفی، حسن پاشا و طالقانی، نرگس؛ چاپ نهم، تهران: انتشارات رشد.
بهرامی، هادی( 1389).آزمون‌های روانی (مبانی نظری و فنون کاربردی)، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
ثنایی، باقر(1387 ). روان درمانی و مشاوره گروهی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات چهر.
جورج و کریستیانی( 1388). مشاوره (نظریه‌ها و کاربرد) ترجمه فلاحی ،رضا و حاجیلو، محسن؛ چاپ چهارم، تهران: انتشارات رشد.
حسین نژاد محمد( 1386 ) ، مفاهیم و کاربردها در مشاوره با کودکان، چاپ سوم،تهران : انتشارات سپند هنر.
حسینی ،سیدمهدی( 1387). اصول و روشهای راهنمایی و مشاوره، چاپ هفتم، تهران: انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی ...
حسینی ، سید مهدی( 1389 ). راهنمای مشاوره تحصیلی، تهران: انتشارات رشد.
حسینی ،سید مهدی( 1391 ) . راهنمای مشاوره تحصیلی و تاریخچه راهنمایی و مشاوره در ایران، تهران: انتشارات رشد.
خدایاری فرد. محمد) 1388 ) .مشاوره (مبانی روانشناختی)، چاپ اول ، تهران : نشر یسطرون.
خورشیدی، عباس و قریشی، حمید( 1389) . راهنمای تدوین رساله و پایان نامه تحصیلی از نظر تا عمل ، تهران: نشر یسطرون.
سرمد، زهره و بازرگان، عباس و حجازی، الهه( 1387) . روشهای تحقیق در علوم رفتاری ، تهران: انتشارات آگاه.
سیف، علی اکبر( 1389 ) . اندازه گیری و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی، تهران: انتشارات رشد.
شرتزر و استون.( 1386 )«اصول راهنمایی» ترجمه شریعتمداری، علی، اصفهان :چاپ مشعل.
شفیع آبادی، عبدالله(1389) . مقدمات راهنمایی و مشاوره ، چاپ نوزدهم، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
شفیع آبادی، عبدالله( 1387) . آشنایی با برنامه ریزی تحصیلی و شغلی، تهران : انتشارات آموزش و پرورش.
شفیع آبادی، عبدالله( 1388) . فنون و روشهای مشاوره ، چاپ دوازدهم ، تهران : نشر ترمه با همکاری انتشارات چهر..
شفیع آبادی، عبدالله( 1389 ) .راهنمایی و مشاوره تحصیلی و شغلی ، چاپ چهارم، تهران : انتشارات سمت.
شفیع آبادی، عبدالله ( 1386) . فنون و روشهای مشاوره،، تهران : چاپ رامین.
غلامی، یارمحمد( 1389) . نخستین همایش فراخوان مقاله در زمینه مشاوره ، گروه آموزشی کارشناسی مشاوره معاونت پرورشی اداره کل آموزش و پرورش شهر تهران.
فولادی، عزت الله(1381 ) . مشاوره همتایان در دبیرستان ، فصلنامه پیام مشاور. سال اول شماره 2.تهران : انتشارات تربیت.
فیروزی، عبدالوهاب( 1386) . نخستین همایش فراخوان مقاله در زمینه مشاوره ، گروه آموزشی کارشناسی مشاوره معاونت پرورشی اداره کل آموزش و پرورش شهر تهران.
کینگ، گیل( 1379 ) .مهارتهای مشاوره برای معلمان ، ترجمه، قورچیان، نادرقلی و جمالی، اختر؛ چاپ اول ، تهران : انتشارات فراشناختی اندیشه.
گیبسون ، رابرت و میشل ماریان(1390) . مبانی مشاوره و راهنمایی، ترجمه ،ثنایی ،باقر ، چاپ ششم ؛ تهران: انتشارات بعثت.
لندرث، گار(1387 ) . بازی درمانی «دینامیسم مشاوره با کودکان»، ترجمه، آرین، خدیجه؛ تهران: انتشارات اطلاعات.
نوابی نژاد، شکوه(1387) . راهنمایی و مشاوره گروهی ، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی تربیت معلم.
نیکزاد، محمود و مهرآرا، علی اکبر( 1388). زمینه راهنمایی و مشاوره در تعلیم و تربیت ، چاپ پنجم ، تهران: انتشارات کیهان.
هنری، ماسن و پاوول و دیگران(1384). رشد و شخصیت کودک ، ترجمه یاسائی، مهشید؛ چاپ هفتم.
تهرا ن: نشرمرکز.
وست، ویلیام ( 1385) .روان درمانی و معنویت ، ترجمه شهیدی، شهریار و شیرافکن، سلطانعلی. چاپ اول ، تهرا ن: انتشارات رشد.
ویسی نژاد( 1386 ) . چکیده مقالات، تهرا ن: انتشارات پژوهشکده تعلیم و تربیت.
الماسی، محمد (1385). بررسی رابطه اعتماد به نفس و انتخاب رشته تحصیلی بین دختران و پسران سال دوم نظام جدید، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
بشیری وثیق، احمد (1386) بررسی چگونگی تأثیر شاخص‌ها هدایت تحصیلی در انتخاب رشته دانش آموزان همدان ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن.
چتر زرین، برزو (1387). بررسی میزان کارایی مشاوران دربهبود ادراک دانش اموزان از لیاقت از خود در شهرستان ایلام، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه علامه طباطبایی.
حاجی علی اکبر، محبوبه (1389) بررسی میزان اثر سنجش مشاوران در حل مسائل دانش آموزان شهر تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.
خسروی راد، محمد جواد (1387) بررسی ارزشیابی ملاک‌های هدایت تحصیلی نظام جدید، آموزش متوسطه دانش آموزان دبیرستانهای نیشابور، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن.
راستکار، بیتا (1388) مقایسه عوامل موثر در هدایت تحصیلی دانش آموزان دختر نظام جدید آموزش متوسطه از دیدگاه مشاوران و دانش آموزان شهر تبریز، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن.
شرف خانی، کریم (1386) بررسی کیفیت فعالیت مشاوران نظام جدید متوسط شهرستان خوی ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن.
عاشقی، منصور (1387) بررسی نظرات مشاوران مدارس نسبت به کارایی ملاک‌های هدایت تحصیلی و شغلی در انتخاب رشته‌های تحصیلی در منطقه دماوند، فیروزکوه و رودهن، پایان نامه کارشناسی ارشد ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.
عزتی، حسن (1385) بررسی میزان آشنایی مشاوران دبیرستانهای نظام جدید ایلام با فنون مشاوره و ارتباط آن با میزان موفقیت آنان در کمک به حل مشکلات دانش آموزان ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن.
فرشاد، مجید (1384)، بررسی تأثیر برنامه راهنمایی و مشاوره در انتخاب رشته‌های تحصیلی.، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه تهران.
فولادی، عزت الله (1386)، مقایسه کارایی مشاوران از دیدگاه دانش آموزان دختر و پسر مراکز پیش دانشگاهی شهر تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن.
قادری مقدم، محمد علی (1387) بررسی میزان تأثیر آموزش درس برنامه ریزی تحصیلی شغلی در فرآیند انتخاب رشته دانش آموزان پسر مدارس متوسطه ناحیه یک یزد ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه تربیت معلم.
کراری، جواد (1389) سنجش گرایش دانش آموزان دوره متوسطه به رشته‌های کار دانش و فنی حرفه‌ای تبریز، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن.
گلی شیرازی،فیروز (1387) بررسی رابطه تحصیلات والدین با انتخاب رشته تحصیلی دانش آموزان پسر اهواز ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن.
مصلح، فرهاد. (1389) بررسی رابطه بین نوع مدرک تحصیلی شاغلین مشاوره در دبیرستان‌ها با عملکرد آنان در حل مشکلات دانش آموزان، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه تربیت معلم.
مظفری، فهیمه (1386). بررسی فعالیت مشاوران مدارس نظام جدید آموزش متوسطه شهر تهران ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
موسوی، فهیمه (1387).بررسی عملکرد مشاوران درحل مشکلات دانش آموزان دختر در شهر تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه تربیت مدرس.
هاشمی، ویدا (1390) بررسی رابطه هوش هشتگا نه گاردنر با انتخاب رشته تحصیلی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه علامه طباطبایی.
یزدی، داوودی (1388) بررسی تخصص مشاوران با میزان رضایت دانش آموزان از عملکرد آنان در شهرستان ورامین ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.
یوسف پور، علی اصغر(1387) . بررسی نگرش والدین دانش آموزان پسر مدارس نظام جدید در مورد تأثیر راهنمایی و مشاوره تحصیلی در انتخاب رشته تحصیلی آنان در شهرستان فریمان، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه شهید بهشتی.
یوسفوند، محمد (1389) بررسی نظرات دانش آموزان پسر سال دوم ریاضی و فیزیک و تجربی و مشاوران متوسطه نسبت به ملاک‌ها و ضوابط هدایت تحصیلی در کرمانشاه، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری.