پایان نامه بررسی مؤلفه های مؤثر بر موفقیت شعب در تجهیز منابع مالی مطالعه موردی : بانک ملی استان مازندران

                       گروه مدیریت

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد M.A.”

شهریور 1391

چکیده

بانک ها یکی ازنهادهای موثر در رشد اقتصادی هستند. این بنگاههای اقتصادی با جذب سپرده های مردم و سرمایه گذاری در پروژه های اقتصادی موجب اشتغالزایی در جامعه و نقش مهمی در تولید ملی ایفا می کند. بانک ها به منظور مقابله با تهدیدات و استفاده از فرصت ها لازم است از طریق شناسایی ظرفیت های داخل (سهامداران)در جهت افزایش سرمایه بوده و یا از طروق مختلف جهت  تجهیز منابع مالی خود تلاش می کنند.از این رو هدف کلی تحقیق شناخت مولفه های موثر بر موفقیت شعب بانک ملی استان در تجهیز منابع مالی است .که در این راستا سوالات تحقیق به شرح ذیل است:مولفه های موثر بر موفقیت شعب بانک ملی استان در تجهیز منابع مالی کدامند؟ ترتیب اثرگذاری آنها چگونه است ؟

نوع تحقیق از نظر هدف کاربردی است و از نظر روش توصیفی پیمایشی می باشد  و جامعه آماری آن شامل 16 نفر از روسای درجه یک بانک های ملی شعب استان مازندران می باشند .ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه بازوبسته (مقایسه های زوجی)است که پس از توزیع و تکمیل آن توسط پاسخ دهندگان ، جمع آوری گردید.سپس داده های آن به روش آمار توصیفی مورد بررسی قرار گرفت . ضمناً از تکنیک AHP جهت رتبه بندی متغیرهای پژوهش استفاده شد.

یافته های پژوهش نشان می دهد مولفه کارآمدی فناوری اطلاعات،رضایت مشتریان ، کارآمدی مدیریتی ، عوامل محیطی و کارآمدی منابع انسانی بر موفقیت شعب بانک ملی استان در تجهیز منابع مالی به ترتیب تاثیرگذار می باشند.

مقدمه

انسان از دیرباز در اندیشه استفاده مفید، کارا و ثمر بخش از توانایی ها، امکانات و منابع در دسترس خود بوده است. در عصر کنونی این امر بیش از هر زمان دیگری مورد توجه بسیاری از سازمان های کسب و کار قرار گرفته است. چرا که آنان از یک سو با محدودیت در منابع مواجه بوده و از سوی دیگر به دلیل تنوع نیازها با فرصت ها و تهدیداتی جزیی مواجه هستند. آنها چگونه می توانند تهدیدات را تبدیل به فرصت نمایند؟ و برای برون رفت از این تنگنا ها چه اقدام ثمر بخشی باید انجام داده تا منابع خود را بدرستی استفاده کنند.

یکی از این سازمان های کسب و کار بانک ها می باشند. بانک ها با جذب منابع مالی مردم در قالب سپرده های مختلف فرصت های جدید را برای خود در بازار پول ایجاد نموده و از طریق سرمایه گذاری های اساسی نقش خود را در توسعه اقتصادی ایفا می نمایند.

برای درک بیشتر از موضوع تحقیق ، در این فصل ابتدا به بیان مسأله و اهمیت و ضرورت تحقیق آن پرداخته و سپس مدل مفهومی ، اهداف و سوالات تحقیق  ارائه شد. سپس هر یک از واژه و اصطلاحات تعریف  گردید.

بیان مسأله

بانک ها یکی از نهادهای مؤثر در رشد اقتصادی هستند. این بنگاه های اقتصادی با جذب سپرده های مردم و سرمایه گذاری آن در پروژه های اقتصادی موجب اشتغالزایی در جامعه شده و نقش مهمی در تولید ایفا می کنند. بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار با اخذ تصمیمات مدیریتی در جهت ساماندهی حجم پول در جامعه بوده واز طریق سیاست های پولی مناسب در تنظیم بازار پول نقش آفرینی می نمایند. از سوی دیگر نهادهای مزبور به منظور رقابتی نمودن بانک های دولتی اقدام به تأسیس بانک های خصوصی و به ساماندهی مؤسسات اعتباری و مالی پرداخته اند. تا پاسخ گوی نیازهای متنوع جامعه باشند.همچنین بانک ها به منظور مقابله با تهدیدات و استفاده از فرصت ها لازم است از طریق شناسایی ظرفیت های داخل (سهامداران) در جهت افزایش سرمایه بوده و یا از طریق جذب مشتریان در تجهیز منابع مالی خود تلاش نمایند. علی رغم بکارگیری روش های جدید از سوی بانک متأسفانه به دلیل ساختاری از جمله ارائه سود مشابه در بانک های دولتی و خصوصی رقابت آنان با مشکل مواجه شده و در واقع برای سپرده گذاران این ذهنیت را بوجود آورده که تفاوت آشکاری در ارائه تسهیلات از سوی آنان مشاهده نمی شود. و این پدیده می تواند فضای رقابتی آنان را با آسیب های جدی مواجه نماید. بویژه افزایش هزینه های جاری بانک ها خود مزید علت شده که ضرورت تغییر از سوی آنان را دوچندان کرده است. تمهیدات لازم برای برون رفت از این تهدیدات چیست؟ آنان چگونه می توانند با سازو کارهای مدیریتی ضمن کاهش هزینه ها موجبات موفقیت خود را در تجهیز منابع مالی فراهم نمایند؟

از سوی دیگر آخرین داده های ثبت شده در سایت انفورماتیک بانک ملی استان مازندران نشان می دهد که نرخ رشد جذب سپرده های مؤثر بخش خصوصی در سال 1389 نسبت به سال 1388 به میزان 18درصد است. و این در شرایطی است که سایر بانک های دولتی در استان به میزان 14درصد رشد داشته که خود نشان دهنده افزایش جذب سپرده از سوی بانک ملی است.(پیوست 1) این موفقیت ریشه در چه عواملی دارد؟ آیا این عوامل از نوع انسانی است؟ یا عوامل دیگری سبب موفقیت شعب بانک ملی در تجهیز منابع شده است؟

اهمیت و ضرورت تحقیق

بانک ها مانند هر بنگاه اقتصادی دیگری به دنبال کسب سود بوده و برای این منظور اولین مسأله مهم آنان چگونگی جذب منابع مالی است. از سوی دیگر مطالعات نظری نشان می دهد که بنگاه های اقتصادی برای تأمین مالی از منابع داخلی به اشکال متعدد مانند سود انباشته و فروش دارائی های کم بازده استفاده می کنند در صورت کافی نبودن منابع داخلی از منابع خارجی (بازار پول و سرمایه) از قبیل دریافت وام (استقراض)، اوراق قرضه و انتشار سهام برای تأمین مالی خود استفاده می کنند. این در حالی است که بانک های تجاری عمدتاً برای تأمین منابع مالی خود از سپرده، مشتریان استفاده می کنند این سپرده به اشکال مختلف، مانند قرض الحسنه جاری ، پس انداز، کوتاه مدت ، سپرده سرمایه بلند مدت در بانک ها وجود داشتند که مانند خون در درون شریان های بانک موجب بقای سازمانی این سازمان عظیم می شود.

از این رو با توجه به رویکردهای جدید در ساختار شورای پول و اعتبار که منجر به تأسیس بانک های خصوصی و مؤسسات مالی و اعتباری شده است موجبات فضای رقابتی را در بازار پول و سرمایه ممکن ساخته و اثراتی را بر نظام بانکی دولتی از جمله بانک ملی استان مازندران برای جذب منابع مالی جدید بوجود آورده است. بطوریکه این بانک در مقایسه با سایر نهادهای پولی و مالی استان با جذب انواع سپرده های مردم در قالب سپرده قرض الحسنه جاری، پس انداز ،کوتاه مدت و بلند مدت در سال 1389 جمعاً به میزان 16616615 میلیون در تجهیز منابع اقدام کرده است. که در مقایسه با سایر بانک های دولتی استان از فعالیت نسبتاً خوبی برخوردار بوده است. (پیوست شماره2)

بنابراین برای حفظ این موقعیت ضرورت دارد، مدیران شعب بانک های استان همواره به ساز و کارهای جدید در تجهیز منابع اندیشیده تا از دور رقابت خارج نشوند. در غیر این صورت کوتاهی و قصور در تصمیمات اساسی ممکن است بانک ها را با چالش های جدی مواجه نماید. لذا شناخت صحیح از عوامل کلیدی موفقیت شعب بانک در تجهیز منابع مالی حائز اهمیت است.

مدل مفهومی تحقیق

مدل مفهومی این تحقیق، حاصل مطالعات کتابخانه ای و با مراجعه به کارشناسان خبره[1] بوده که این مدل با توجه به نظریات چن[2] متشکل از عوامل کلیدی موفقیت[3] که شامل کارآمدی مدیریتی، کارآمدی منابع انسانی، کارآمدی فناوری اطلاعات و ارتباطات، رضایت مشتریان و عوامل محیطی تعیین گردید.

اهداف تحقیق

هدف کلی تحقیق شناخت از عوامل کلیدی موفقیت شعب بانک ملی استان در تجهیز منابع مالی است و اهداف اختصاصی آن عبارتند از :

1- شناسایی هر یک از عوامل تأثیر گذار در موفقیت شعب بانک ملی استان در تجهیز منابع مالی

تعیین میزان اثرگذاری هر یک از عوامل موفقیت در تجهیز منابع مالی

سوالات تحقیق

1- مؤلفه های مؤثر بر موفقیت شعب بانک ملی استان در تجهیز منابع مالی کدامند؟

2- ترتیب تأثیر گذاری آن چگونه است؟

قلمرو تحقیق

قلمرو موضوعی : این تحقیق مرتبط با رشته مدیر دولتی ، گرایش مالی می باشد.

قلمرو مکانی: این تحقیق در بانک ملی استان مازندران انجام شده است .

قلمرو زمانی : مرتبط با سال 91-90 بوده است .

تعریف نظری و عملیاتی واژه ها و اصطلاحات :

کارآمدی مدیریتی:منظور از کارآمدی مدیریتی،کارآیی سازمان است،کارآیی به اجرای درست کارها در سازمان مربوط می شود.یعنی تصمیماتی که با هدف کاهش هزینه ها، افزایش مقدار تولید و بهبودکیفیت محصول اتخاذ می شوند، کارآیی نسبت بازدهی به بازدهی استاندارد است.(طاهری، 1384 : 18)

کارآمدی منابع انسانی : در فعالیت های تولیدی سازمان ها و عملکرد آنها افزایش اثربخشی منابع انسانی یکی از مهم ترین اهداف سازمان ها است. بنابراین می توان گفت که سازمان ها به طور دائم و مستمر در صدد افزایش اثربخشی منابع انسانی بوده و برای افزایش بهره وری و همچنین بالا بردن ماهیت حیات کسب و کار همواره به نیروی کار توجه می نمایند.(رسولی ، 1390 : 13)

کارآمدی فناوری اطلاعات و ارتباطات: سرعت، دقت و کیفیت از جمله ویژگی های کارآمدی فناوری اطلاعات است. به طوریکه از نظر یکی از محققان کیفیت درجه ای است که یک محصول با انتظارات مشتری و مشخصات ارائه شده تطبیق دارد. (ونوس، 1380 : 265)

رضایت مشتریان: رضایت حالتی است که پس از مصرف محصول یا استفاده از خدمات ، برای مشتری حاصل می شود. ( کاوسی و سقایی ، 1384 : 5)

عوامل محیطی: منظور از عوامل محیطی در این پژوهش شامل آراستگی و موقعیت فیزیکی و مکانی استقرار شعب است .

تجهیز منابع مالی : منظور از تجهیز منابع مالی عبارت است از جذب وجوه مشتریان در قالب سپرده گذاری در بانک. ( ماجدی، 1373 : 338)

برای سنجش هریک از متغیرهای اصلی تحقیق یعنی کارآمدی مدیریتی از شاخص های:1- مشارکت در تصمیم گیری 2- ترغیب کارکنان به یادگیری کار تیمی 3- توجه به کاهش هزینه ها  4- افزایش سودآوری 5- جذب مشتریان جدید 6- ارزشیابی عملکرد 7- توجه به نتایج ارزشیابی.

و مؤلفه کارآمدی منابع انسانی از شاخص های: 1- تعهد سازمانی  2- داشتن مهارت ارتباطی 3- خلاقیت و نوآوری در کار  4- بهبود عملکرد شغلی  5- یادگیری مستمر

و مؤلفه کارآمدی فناوری اطلاعات از شاخص های : 1- بکارگیری اتوماسیون اداری 2- دریافت و پرداخت الکترونیک 3-  بانکداری مجازی

و مؤلفه رضایت مشتریان  از شاخص های: 1- بهبود در کیفیت خدمات 2- سرعت در انجام خدمات  3- دقت در انجام خدمات  4- پاسخگویی به نیاز مشتریان.

و مؤلفه عوامل محیطی از شاخص های: 1- آراستگی فضا و محیط شعب 2- موقعیت فیزیکی و مکان استقرار شعبه استفاده شد. سپس شاخص های قابل سنجش به صورت پرسشنامه مقایسه های زوجی (ماتریس 20×20 )تنظیم گردید و در اختیار پاسخ دهندگان قرار گرفت تا آنان میزان ارجحیت هر یک از سطرها با تک تک ستون ها را پس از مقایسه در مقیاس رتبه ای یک الی نه ارزشگذاری نمایند. بطوریکه امتیاز 1 کمترین و امتیاز 9 بیشترین میزان ارجحیت را نشان می دهد.

مقدمه

نظام بانکی دولتی ایران به عنوان مراکز مالی که اکثریت مردم با آنها سر و کار دارند. امروزه با چالش های بی شماری مواجه هستند.حضور بانک های خصوصی، ظهور بحران های مالی در سرتاسر جهان، زمزمه فعالیت بانک های خارجی و همچنین پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی، نیاز به نگرش در نحوه جذب منابع را به یک الزام تبدیل نموده است.الزامی که خود نیازمند راهبردهای متنوعی است تا بتوان به وسیله آنها بر چالش های مذکور فائق آمد. موارد بالا منشأ پیدایش راهبردهایی است که بانک های بزرگ و کوچک اما پیشرو در سرتاسر جهان را به تکاپو انداخته تا در جهت جذب منابع گام بردارند. (رسول اف، 1384)

بر این اساس بحث موضوع جذب منابع در بانک ها از اهمیت بالایی برخوردار بوده، به گونه ای که بقا و تداوم حیات و همچنین رشد و ارتقا سیستم بانکی و هر مؤسسه مالی به آن وابسته است. بنابراین شناسایی و کشف رتبه بندی مؤلفه های مؤثر بر موفقیت شعب بانک ملی در جذب منابع مالی در تداوم و ارائه ی خدمات رسانی از سوی بانک حائز اهمیت است.