خلاصه پایان نامه تاثیر تغذیه بر پیشرفت تحصیلی
پایان نامه رشته روانشناسی
سال 1387
تأثیر تغذیه بر پیشرفت تحصیلی و یادگیری دانش‌آموزان، سوء تغذیه، کمبود آهن و کم‌خونی ناشی از فقر آهن و ارتباط آنها با قدرت یادگیری و تمرکز ذهنی کودکان بررسی شده است.
مقدمه:
تأثیر تغذیه صحیح و درست بر انواع کارکردهای روانی، همواره مورد توجه روانشناسان، محققان و دانشمندان بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی این موضوع انجام شده است که آیا تغذیه بر یادگیری و پیشرفت تحصیلی تأثیر دارد یا خیر. بر اساس شواهد و قرائن مطرح‌شده، فرض پژوهش این است که تغذیه بر یادگیری دانش‌آموزان تأثیر مستقیم دارد.
برای بررسی میزان تأثیر تغذیه بر یادگیری، تعدادی از دانش‌آموزان مقطع پنجم ابتدایی مدرسه رازی شهرستان رباط کریم به‌طور تصادفی انتخاب شدند. در این پژوهش از معدل پایان ترم دانش‌آموزان انتخاب‌شده برای بررسی هدف تحقیق استفاده شده است. تجزیه و تحلیل یافته‌ها نشان می‌دهد که تفاوت معناداری بین سطح یادگیری دانش‌آموزانی که از تغذیه مناسب استفاده کرده‌اند و دانش‌آموزانی که از تغذیه مناسب بی‌بهره بوده‌اند، وجود دارد. همچنین سطح یادگیری دانش‌آموزانی که تغذیه مناسب داشته‌اند، بالاتر از سطح یادگیری دانش‌آموزانی بوده است که از تغذیه مناسب استفاده نمی‌کردند.
سوء تغذیه و تأثیر آن بر یادگیری دانش‌آموزان
دانش‌آموزانی که در مدرسه با آنان روبه‌رو می‌شویم، دوران نوزادی و کودکی را پشت سر گذاشته‌اند و از نظر وضعیت تغذیه‌ای یکی از مهم‌ترین دوران‌های زندگی خود را سپری کرده‌اند. دوران جنینی و سال اول تولد از مهم‌ترین دوران‌های رشد کودک است. رسیدن مواد تغذیه‌ای از جمله پروتئین، انرژی و ریزمغذی‌ها در این دوران، نقشی مهم و اساسی در رشد و تکامل کودک تا قبل از مدرسه دارد. عوارض برخی از این کمبودها، چنانچه کودک در این دوران با آن مواجه شده باشد، در سنین مدرسه غیرقابل جبران است.
از عمده‌ترین مشکلات تغذیه‌ای کشور، سوء تغذیه ناشی از کمی دریافت پروتئین و انرژی، کمبود ید، کمبود آهن و کم‌خونی ناشی از آن است. همچنین کمبود ویتامین A و سایر کمبودها، از جمله کمبود ویتامین‌های گروه B مانند ویتامین B2 و کمبود ویتامین D در کودکان گزارش شده است.
برخی از این کمبودها به دلیل فقر مواد مغذی در غذاهای منطقه، همه گروه‌های سنی را درگیر می‌کند، اما کودکان به دلیل افزایش نیاز در دوران رشد، بیشتر در معرض خطر قرار دارند. این افزایش نیاز به‌ویژه در دوران جهش رشد قابل توجه است و کودکان به مواد مغذی و ریزمغذی‌هایی مانند ید و آهن نیاز بیشتری دارند.
تفاوت نیاز دختران و پسران، به‌خصوص در دوران بلوغ، نیز مورد توجه قرار گرفته است. بعد از دوران بلوغ، نیاز به ید و آهن در دختران بیشتر است. همچنین کمبود آهن و کم‌خونی ناشی از فقر آهن در دختران پس از بلوغ به دلیل خون‌ریزی ماهانه افزایش می‌یابد. کمبودهایی مانند کلسیم و ویتامین D نیز در دوران کودکی و نوجوانی بر هر دو جنس اثر می‌گذارد و در نهایت زنان بیشتر در معرض خطر کمبود کلسیم و ویتامین D قرار می‌گیرند.
بنابراین در دوران کودکی و دوران تحصیلی، تغذیه صحیح در هر دو جنس اهمیت دارد، اما زنان به دلیل استفاده از ذخایر بدن خود در دوران بارداری و شیردهی آسیب‌پذیرتر بوده و به توجه بیشتری نیاز دارند. سوء تغذیه در دختر بچه‌ها نسل را نیز در معرض خطر قرار می‌دهد.
ارتباط سوء تغذیه با رشد کودک
تحقیقات مطرح‌شده در متن نشان داده‌اند که مادران کم‌وزن و دارای جثه کوچک، کودکانی کوتاه‌تر و با سر کوچک‌تر به دنیا می‌آورند. همچنین رابطه معناداری بین سن مادر و وزن هنگام تولد وجود دارد و مادران جوان‌تر کودکانی با جثه ریزتر به دنیا آورده‌اند. غلظت هموگلوبین نیز در سه‌ماهه اول با وزن، قد و دور سر نوزاد ارتباط مثبت داشته است.
کودکان کم‌وزن معمولاً با مشکلات زیادی در زمینه رشد، تغذیه و ایمنی مواجه هستند و بیشتر از کودکان سالم با تأخیر رشد در دوران کودکی روبه‌رو می‌شوند. این وضعیت می‌تواند باعث پدید آمدن نسلی کوتاه‌تر شود.
تحقیقاتی که در بنگلادش در این زمینه انجام شده است نشان می‌دهد دختران کم‌وزن و کوتاه‌قد، که مادران مبتلا به سوء تغذیه داشته‌اند، فرزندانی کوتاه‌تر به دنیا آورده‌اند. در متن، یکی از دلایل این وضعیت، عادات جاری و سنتی عنوان شده است که طبق معمول زنان دیرتر از مردان سر سفره می‌نشینند و غذای کمتری دریافت می‌کنند. این تبعیض تغذیه‌ای باعث کوتاه‌قدی و سوء تغذیه دختر بچه‌ها می‌شود.
دختران جوان مبتلا به سوء تغذیه که زودتر ازدواج می‌کنند و بچه‌دار می‌شوند، نمی‌توانند کودکانی با وزن متعادل به دنیا آورند. در متن همچنین به آمار تولد کودکان کم‌وزن در بنگلادش اشاره شده است.
سوء تغذیه و قدرت یادگیری
موضوع اصلی بحث، سوء تغذیه در دانش‌آموزان و شناخت ابعاد مختلف سوء تغذیه در این سن است. با توجه به ارتباط مسائل از بدو تولد تا دوران تحصیل، شناخت وضعیت نوزادی که ثمره یک مادر مبتلا به سوء تغذیه است، در بررسی توانایی او برای یادگیری در دوران تحصیل اهمیت دارد.
در متن تأکید شده است که وقتی در مدرسه با چنین کودکانی برخورد می‌شود، با شناسایی عمق مشکل می‌توان به آنها و نسل آینده‌شان کمک کرد. شناخت ریشه مشکل باعث می‌شود کودکان به دلیل مشکلاتی که مسئول آن نیستند، مورد انتقاد و سرزنش قرار نگیرند.
کودکی که به دلیل ناتوانی‌های تحصیلی مورد مؤاخذه قرار می‌گیرد، ممکن است از دوران نوزادی با مشکلاتی مواجه بوده باشد. در متن درباره کودکی که با وزن کم به دنیا آمده است، به مشکلات و عوارضی اشاره شده است؛ از جمله افزایش خطر مرگ در روزهای نخست تولد، افزایش خطر مرگ در سال اول زندگی، اختلالات تکلم، تکامل و نمو سیستم عصبی، ضعف قوه بینایی، کاهش فراگیری‌های اکتسابی و کری.
این کودکان همچنین بیشتر از دیگران در معرض عفونت‌های تنفسی، گوارشی و سایر بیماری‌ها قرار می‌گیرند و ممکن است همواره با بیماری و رنج ناشی از آن مواجه باشند. در متن همچنین آمده است که امکان ابتلای آنان در بزرگسالی به بیماری‌هایی مانند دیابت، فشار خون و بیماری‌های قلبی بیش از نوزادان سالمی است که به بزرگسالی رسیده‌اند.
پیامدهای اقتصادی و اجتماعی سوء تغذیه
دانشمندانی که درباره مسئله سوء تغذیه و عوارض اقتصادی و اجتماعی ناشی از آن کار می‌کنند، توانسته‌اند با محاسبات دقیق، ارزشی را که یک انسان توانمند می‌تواند از نظر توانمندی‌های فیزیکی و ذهنی برای جامعه خود داشته باشد، به معیاری قابل سنجش تبدیل کنند. سپس بر اساس آمار سوء تغذیه، ضرر و زیان کشورها را مقایسه کرده‌اند تا سیاست‌گذاران را نسبت به عواقب ناشی از سوء تغذیه و ضرورت طراحی برنامه‌های پیشگیری آگاه کنند.
بر اساس مطالب متن، این محاسبات نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در این زمینه می‌تواند برای جامعه سودمند باشد و توجه به سوء تغذیه و پیشگیری از آن، برای نسل‌های آینده اهمیت دارد.
کم‌خونی ناشی از فقر آهن و قدرت فراگیری
کودکان سنین مدرسه، به‌ویژه کودکانی که متعلق به خانواده‌هایی با سطح اقتصادی و اجتماعی پایین هستند، ممکن است به درجاتی از فقر آهن و کم‌خونی ناشی از آن مبتلا شوند.
در مناطقی که آب آلوده برای شرب وجود دارد و وضعیت بهداشت محیط مطلوب نیست، ممکن است دریافت آهن از طریق مواد غذایی کافی باشد، اما ابتلا به بیماری‌های عفونی و انگلی موجب سوء تغذیه ناشی از پروتئین و انرژی شود و این وضعیت بر جذب آهن اثر بگذارد.
از عوارض مهمی که مربیان می‌توانند با مشاهده آنها به فقر آهن مشکوک شوند، بی‌تفاوتی، خستگی، بی‌حسی، کاهش قدرت یادگیری و عدم تمایل به فعالیت‌های فیزیکی مانند ورزش است. کودک پس از این مرحله از ذخایر آهن بدن خود استفاده می‌کند و در صورتی که ذخایر کاهش یابد، به‌تدریج وارد مرحله کم‌خونی ناشی از فقر آهن می‌شود.
در تحقیقی که در متن به آن اشاره شده است، اضافه کردن آهن به رژیم غذایی با هدف کاهش کم‌خونی تا میزان دو سوم، می‌تواند در مدت هفت سال بهره‌وری ایجاد کند. همچنین بر اساس یافته‌های تحقیقی که بر روی کودکان دبستانی کلاس اول ناحیه یک کرمان انجام شده، تأثیر دریافت قرص آهن بر تمرکز ذهنی کودکان و بهبود قدرت یادگیری در مقایسه با گروه شاهد ثابت شده است. این تحقیق نشان داده است که آهن‌یاری باعث بهبود قدرت تمرکز ذهنی کودکان کم‌خون خواهد شد.
نتیجه‌گیری
پژوهش حاضر با بررسی تأثیر تغذیه بر یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان نشان می‌دهد که بین تغذیه مناسب و سطح یادگیری تفاوت معناداری وجود دارد. دانش‌آموزانی که از تغذیه مناسب استفاده کرده‌اند، سطح یادگیری بالاتری نسبت به دانش‌آموزانی داشته‌اند که از تغذیه مناسب استفاده نمی‌کردند.
متن پژوهش همچنین بر اهمیت تغذیه در دوران جنینی، سال اول تولد، کودکی و دوران تحصیل تأکید دارد و سوء تغذیه، کمبود پروتئین و انرژی، کمبود ید، کمبود آهن، کم‌خونی ناشی از فقر آهن و کمبود برخی ویتامین‌ها را مورد توجه قرار می‌دهد. در میان این موارد، کمبود آهن و کم‌خونی ناشی از فقر آهن با علائمی مانند خستگی، بی‌تفاوتی، کاهش قدرت یادگیری و کاهش تمرکز ذهنی همراه دانسته شده است.در مجموع، یافته‌های تحقیق انجام‌شده بر روی دانش‌آموزان مقطع پنجم ابتدایی مدرسه رازی شهرستان رباط کریم نشان می‌دهد که تغذیه مناسب با سطح بالاتر یادگیری ارتباط دارد و وضعیت تغذیه‌ای دانش‌آموزان در بررسی یادگیری آنان مورد توجه قرار می‌گیرد.
فهرست پایان نامه تاثیر تغذیه بر پیشرفت تحصیلی
چکیده...........................................................................................................
فصل اول
مقدمه.............................................................................................................
بیان مسئله........................................................................................................
هدف از اجرای طرح........................................................................................
فرضیه.............................................................................................................
تعریف متغیرها.................................................................................................
فصل دوم
مقدمه ............................................................................................................
تاریخچه.........................................................................................................
تعریف تغذیه...................................................................................................
تحولات غذا در طول تاریخ...............................................................................
وعده های غذایی.............................................................................................
انواع غذاهای تولید شده....................................................................................
تعریف صبحانه................................................................................................
تجارت غذا.....................................................................................................
تغذیه و سلامتی................................................................................................
تحولات اخیر غذا.............................................................................................
رابطه غذا و سلامتی...........................................................................................
ارتباط تغذیه با هوش کودکان...........................................................................
تاثیر تغذیه بر نوجوانی......................................................................................
کم خونی و فقر آهن و اثر آن بر قدرت یادگیری.................................................
میزان کالری مورد نیاز بدن................................................................................
نقش صبحانه در سلامتی....................................................................................
اختلالات غذا خوردن........................................................................................
رفتارهای غذایی...............................................................................................
نقش تغذیه در استرس.......................................................................................
سوءهاضمه و نفخ............................................................................................
مشکلات نغذیه.................................................................................................
ویژگیهای جدید مواد خوراکی..........................................................................
تعریف یادگیری...............................................................................................
یادگیری کلامی...............................................................................................
یادگیری حرکتی..............................................................................................
یادگیری مشاهده ای.........................................................................................
یادگیری اجتنابی..............................................................................................
یادگیری تصادفی.............................................................................................
یادگیری نهفته.................................................................................................
تعریف نظریه یادگیری......................................................................................
تاریخچه یادگیری............................................................................................
سیر تحولی و رشد یادگیری...............................................................................
نظریات رفتاری................................................................................................
نظریات شناختی..............................................................................................
نقش و تاثیر یادگیری در زندگی........................................................................
ارتباط یادگیری با سایر علوم..............................................................................
کاربرد های یادگیری........................................................................................
انواع تکنیک های یادگیری...............................................................................
چرخه یادگیری................................................................................................
سبک های یادگیری.........................................................................................
دیدگاه های مختلف نسبت به یادگیری................................................................
رویکرد های آموزشی.......................................................................................
اصول یادگیری موءثر.......................................................................................
یادگیری تقویتی...............................................................................................
نقش تغذیه بر یادگیری.....................................................................................
تاثیر صبحانه بر یادگیری...................................................................................
چگونگی تاثیر غذاهای حاوی پروتیین بر یادگیری................................................
چگونگی تاثیر وضعیت بهداشت و تغذیه ی دانش آموزبر توانایی...........................
تاثیر تغذیه بر یادگیری و حافظه طولانی تر...........................................................
تاثیر مایعات بر یادگیری....................................................................................
تاثیر مشکلات تغذیه بر یادگیری دانش آموزان......................................................
مشکلات تغذیه ای،کم خونی و فقر آهن و تاثیر آن بر قدرت فراگیری.....................
کمبود ید و یادگیری دانش آموزان.....................................................................
نقش تغذیه مناسب در یادگیری..........................................................................
عوامل تقویت حافظه.........................................................................................
تاثیر تغذیه بر یادگیری دانش آموزان...................................................................
الگوهای فرهنگی غذا.......................................................................................
تاثیر ورزش و تغذیه بر افزایش هوش ..................................................................
وظایف برخی سازمانهای جهانی در مورد تغذیه...................................................
تغذیه و سلامت کودکان....................................................................................
تغذیه و رشد شناختی........................................................................................
یادگیری و تغذیه در کودکان.............................................................................
یادگیری مبتنی بر مغز........................................................................................
فصل سوم
جامعه مورد تحقیق...........................................................................................
روش نمونه گیری............................................................................................
معرفی ابزار تحقیق............................................................................................
نحوه طرح و اجرای آزمون................................................................................
مدل آماری.....................................................................................................
فصل چهارم
محاسبه داده های آماری...................................................................................
بیان فرض تحقیق.............................................................................................
تفسیر نتیجه تحقیق...........................................................................................
فصل پنجم
بحث و نتیجه گیری..........................................................................................
محدودیت ها و پیشنهادات................................................................................
خلاصه تحقیق..................................................................................................