خلاصه پایان نامه تحلیل کارکرد واژگان در غزل پست مدرن دهه ی هشتاد
پایان نامه کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی
چکیده
عنوان: تحلیل کارکرد واژگان در غزل پست مدرن دهه ی هشتاد
غزل پست مدرن نامی جدید است که در دههی هشتاد با تلاشهای همه جانبهی مهدی موسوی به ادبیات فارسی معرفی گردید. بارزترین ویژگی این غزل که ظاهر ، محتوای اینگونه ادبی را خاص میسازد؛ زبان این شعر است. غزل پست مدرن به لحاظ هنجار گریزی و قاعده افزایی دچار نوعی زیاده روی شده است.
تنوع واژگان غیر شعری در آن چشمگیر است .درهای غزل پست مدرن بر روی واژه های غیر فارسی و کلمات منسوخ و کهن گشوده است. برخی از اشعاری که به عنوان غزل آورده شده اند از نظر اهل فن غزل نیستنداما به تعبیر موسوی قالب غزل مجاز از همه ی قالبهای سنتی است. تردید و غم و بی تفاوتی از حالات عاطفی غالب براین اشعار است.نگاه پست مدرن ها به مفاهیم مختلف با آنچه در شعر و ادبیات قبل از آن بیان شده است هیچ شباهتی ندارد.
در این پژوهش پس از یافتن واژگان پر کاربرد، ویژگی های آنان از نظر آوایی ،نحوی ، عاطفی و گاه حتی کارکرد کاربردی و معنایی تحلیل می گردد. ضمایر من و تو در این ابیات بیش تر از دیگر موارد کاربرد دارد. تنوع استفاده از رنگ ها ،نام های خاص، نماد های زنانه ،حواس پنجگانه،نام حیوانات ،اعداد وباورهای عامیانه سبب گسترده شدن گنجینه ی و تنوع واژگان این شعر گردیده است. .
کلید واژهها: پست مدرن، غزل، زبان، واژگان پر بسامد، کارکرد واژگان.
پیشگفتار
این پایان نامه با موضوع « تحلیل کارکرد واژگان در غزل پست مدرن دههی هشتاد » با توجه به عنوان گستردهی آن نیازمند مطالعات خاص و چند جانبه در حیطههای زبان شناسی و پست مدرن از یک سو و شناخت کافی از ادبیات معاصر و دههی هشتاد بود.
دشواریهای کار از آن جا نشأت میگرفت که بسیاری از مباحث زبان شناسی و پست مدرن به دلیل ترجمه بودن، وعدم مطابقت برخی از موضوعات آن با ادبیات فارسی بسیاری از مطالعات و یادداشت ها که در آغاز کار صورت گرفت به طور کامل کنار گذاشته شد و باعث اتلاف وقت بسیار شد. وقتی مطالعهی دقیق غزلهای پست مدرن موسوی و اختصاری آغاز شد؛ تفاوت فاحش شعر این شاعران را با فاضل نظری، مهدی فرجی و سید احمد حسینی مشخص شد. میشد فهمید که شعر این دو گروه کاملاً مجزا هستند و گاه بی ارتباط و شاید در مواردی در مقابل هم قرار میگیرند. اما از زمان تصویب موضوع گذشته بود و کار باید ادامه پیدا
میکرد.
شخصیت خاص و فعالیتهای ادبی، سیاسی و اجتماعی موسوی و اختصاری -که مورد تأیید یا رد این جانب قرار نمیگیرد و بنده خود را در جایگاه قضاوت نمیدانم- سبب شده بود که آثار این دو شاعر و شاگردان مکتبشان در هیچ کتاب فروشی دیده نشود. بسیاری از سایتهای مرتبط با آنان فیلتر، محافل ادبی و نشریه تخصصی شان تعطیل شده بود. با آن که درهای بسیاری با جان و دل زده شد اما پشت بسیاری از درها فقط دیواری بلند و بن بست بود. با رنج فراوان مصالح اولیه- مجموعه شعرهای موسوی و اختصاری به صورت نسخه pdf از سایت های اینترنتی به دست آمد.
بررسی کارکرد واژگان نیاز داشت واژه به واژه این اشعارده ها بار خوانده و بارها فیش برداری شود. اما متأسفانه به دلیل پیچیدگی و آشناییزداییهای بیش از حد این اشعار،رابطه برقرار کردن با این ابیات کارآسانی نبود. اگرچه این حالت درباره شعر فرجی، نظری و حسینی صدق نمیکرد. در اثر خواندن و نوشتن مکرر آشنایی نسبی با پیچ و خم این اشعار میسر گردید. نو بودن موضوع نبودن پژوهشهای موفق و مدون که به عنوان منبع پژوهش به کار روند نیز دغدغهای دیگر بود.
هیچ تلاشی در مسیر یادگیری خالی از فایده نیست و در حقیقت هیچ کتابی نیست که ارزش یک بار خواندن را نداشته باشد. آن چه پیش روی شما مخاطب فرهیخته قرار گرفته است بی شک خالی از نقص نیست. اما به عنوان اولین تجربهی پژوهشی نگارنده در بردارندهی نکاتی تازه است. و مانند کلاس درسی است که مکمل ساعتهای شاگردی در محضر اساتید ارزشمندم در دانشکدهی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه سلمان فارسی کازرون است. قدردان زحمات بی دریغ این عزیزان خواهم بود امیدوارم کاستیهای کار را به بزرگواری خویش بر من ببخشایند.
فصل اول
مقدمه و پیشینهی تحقیق
طرح مسأله
قالب غزل یکی از محبوبترین قالبهای شعر فارسی است. پس از ظهور نیما و رواج شعر نیمایی و ارائهی آثار موفق در این عرصه اهل شعر و ادب شاهدند که غزل معاصر با تنوع موضوع، شکل ظاهری، قافیههایی متفاوت، ردیف های طولانی و نوآوریهای فراوانی از سوی شاعران دههی شصت، هفتاد و هشتاد به شکلی فعال خودنمایی میکرد.
دههی هشتاد، مهدی موسوی با معرفی « غزل پست مدرن، برگزاری کلاسهای آموزشی، تربیت شاگرد انتشار نشریهی تخصصی پست مدرن دری دیگر به روی غزل معاصر ما گشود و شاگردانش او را به عنوان پدر غزل پست مدرن مورد خطاب قرار دادند.بارزترین ویژگی که این نوع غزل را از همهی غزلهای ادبیات فارسی متمایز می سازد، زبان این نوع غزل است، در این تحقیق نقشهای آوایی، عاطفی، نحوی این غزلها مورد بررسی قرار گرفته و نوآوری های زبانی و واژگان پرکاربردو دیگر کارکردهای زبان تحلیل می گردد.
1-2- اهمیت و ضرورت تحقیق
نبودن پژوهش مدوّن پیرامون این موضوع و نقش اساسی و متفاوت کارکرد واژگان در شکلگیری غزل پست مدرن، نقش یک پژوهش در شناخت این شیوه ی نو آورانه ،علاقه ی نگارنده نسبت به قالب غزل و ادبیات معاصرو روشن کردن ابعاد شعر پست مدرنرا میتوان اهمیت و ضرورت انجام این تحقیق به شمار آورد.
1-3- هدف تحقیق
جایگاه زبان و واژگان در دادن شکلی دیگرگونه به غزل پست مدرن و کارکرد های زبانی بررسی می گردد تا در شناخت بهتر این نوع شعری به مخاطب یاری رساند.و انگیزه ای برای پژوهش های بعدی درباره ی این تجربه ی جدید شعری باشد.
1-4- پیشینهی تحقیق: ( مروری بر تحقیقات داخلی و خارجی )
کتابهای فراوان و مقالات بسیاری با موضوع پست مدرن به چاپ رسیده است که ارتباط آنها با موضوع این پژوهش در حد آشنایی با نگرش پست مدرن و ادبیات پست مدرن در دیگر کشورهاست. اما اثری که به طور مستقل شعر پست مدرن را در ادبیات فارسی بررسی کند به چاپ نرسیده است. فقط پایان نامهی
« رویکردی به مدرنیسم در غزل معاصر » که در دانشگاه سیستان و بلوچستان به قلم آقای محمود طیب و استاد راهنمای ایشان دکتر محمد علی زهرا زاده میتواند در شکلگیری این ذهنیت که ادبیات کلاسیک فارسی چگونه به مرحله مدرن رسید به ما کمک کند تا ما در این پژوهش رسیدن به پست مدرن را بررسی نماییم. و موضوع کار ایشان و این پژوهش تفاوت فراوانی دارند. پایان نامه ی اخیر با این کار پژوهشی تفاوت فراوانی دارد. چون مدرن و پست مدرن درلفظ و معنا و شعر دو طیف جداگانه اند. نزدیک بودن زمان سروده شدن غزل ها با زمان این پژوهش و برخورد دولت با فعالیت موسوی و اختصاری و درک نشدن این شعر از سوی بسیاری از مخاطبان حتی مخاطب خاص ادبیات باعث شده که موضوع تحقیق برای اهل شعر و ادب تا این زمان ناشناس باقی بماند.
1-5- روش تحقیق
روش تحقیق این پژوهش به صورت کتابخانهای و اسنادی است. در ابتدا کتاب ها و مقالات مرتبط با غزل پست مدرن و پست مدرن و مجموعه شعرهای در دسترس شاعران شاخص که در دههی هشتاد منتشر شده را یافته و با مطالعه دقیق و فیش برداری کارکردهای مختلف زبان را در این اشعار بررسی شده است. مطالب لازم استخراج و پس از اتمام فیش برداری مطالب جمعآوری شده در پاسخگویی به پرسشهای مطرح شده طبقه بندی و تدوین گردید.
1-6- سؤالات تحقیق
1. دایره ی واژگان به کار رفته در غزل پست مدرن تا کجا گسترده است؟
2. نو آوری های زبانی غزل پست مدرن چگونه است؟
3. واژگان در کارکرد عاطفی، آوایی و نحوی غزل پست مدرن چه نقشی دارند؟
4. واژگان پرکاربرد غزل پست مدرن چه ارتباطی با نگرش پست مدرن دارند؟
فصل دوم
تعاریف و کلیات
2-1- هنر و زیبایی
یکی از جولان گاه هایی که احساسات در آن امکان جلوه گری مییابند هنر است اما باید این احساسات در کنترل هنرمند باشد؛ نه اختیار دار احساسات باشد که راه به بیراهه میرود. تمام هنرهای امروزی در جستجو و کشف زوایای مختلف وجود انسان هستند. شاید به علت مقابله با علم که با جهان بیرون سر و کار دارد یا شاید بدین لحاظ که در میان همه مسائل تنها مسئله انسان است که همچنان به صورت مسئله ای جذاب مانده است و هنرمندان بیشتر در مورد شکافتن ذهن و شناخت ذهنیت پیچیده ی او هستند .
همهی هنرها برای رسیدن به شناخت ورساندن لذت به روح انسان هستند و از ابزارهایی استفاده میکنند. نقّاشها از خطوط و رنگ، موسیقیدان از ریتم و هارمونی وساز و شاعر از کلمات بهره میجوید، کلمات قدرت راز آمیزتر و بیشتری دارند مصالح هنری دیگر و هم از این روست که شعر بیشتر از دیگر هنرها در به سیر در ژرفاست .میزان پختگی هر اثر میتواند به نحوی با تجربیات هنری فرد در گوشههای مختلف اثر هنری که خلق کرده به نمایش گذاشته میشود. هایدگر هنر را به نحوی انکشاف حقیقت و ظهور عالمی خاص و تجلّی وجود موجود تلقی میکند . این انکشاف فقط برای آدمی به عنوان تنها موجودی که مواجهه با حقیقت است ؛دست میدهد.
جالب است که این زبان هنری است که قادر به بیان هنر است در حالی که سایر بازیهای زبانی از تبیین آن عاجزند. هنرها هر یک قواعد و معیارهایی دارند که در پرتو آن میتوان اثر هنری مورد نظررا بازنمایی کرد. این معیارها از مبادی عقلی و منطقی صرف تبعیت نمیکنند و در حقیقت هنرمند است که در پرتو طبیعت خویش به هنر قاعده میبخشد. بدین معنا که هنرمنددر سایه نبوغ خویش که صنعت طبیعی است گرایش ذهنی خود را باز مینمایاند.در سراسر تاریخ فرهنگی مغرب زمین، نوشته ابزاری بوده است برای دفع مرگ، ابزاری برای نامیرایی. فوکو به دوره ای در یونان اشاره میکند که قهرمانان جوان مرگ میشوند زیرا شاهکارهای حماسی، نامیرایی ( میل به جاودانگی) قهرمانان را تضمین می کرده است.
« اثر، که زمانی وظیفهی تأمین نامیرایی و جاودانگی را بر عهده داشت، اکنون از این حق برخوردار شده است که بکشد که قاتل مؤلف خود باشد و مصادیق آن را نزد فلوبر، پروست و کافکا میتوان یافت».
(یزدان جو، 1381: 117)
Abstract
Title: analysis the words application in 80s post modern sonnet
Azam.Javadi
This kind of sonnet is a new type which was introduced by all aspect endeavors and efforts of Mehdi Mousavi to Persian literature. The most significant characteristic of this sonnet which define contents in such a specific way, is its language. The post modern sonnet has faced with some kind of radicalism due to norm deviation and self-orientation.
Variation of non poetry words is so significant in this sonnet and gate of this sonnet is open on non-Persian and even abandoned words. Some of the sonnets which have been created by some poets are not considered a poem by experts and sophisticates but based on the opinion of Mousavi framework of this sonnet is separate and different from all other types of poem. Hesitation, sadness and ignorance are the most predominant feelings in post modern sonnet. Post modern point of view about concepts is quite different with what has been presented in previous types of sonnet or even literature.
فهرست پایان نامه تحلیل کارکرد واژگان در غزل پست مدرن دهه ی هشتاد
فهرست:
چکیده
فصل اول : مقدمه و پیشینه ی تحقیق
1-1- طرح مسأله ................................................................................................................................... 2
1-2- اهمیت و ضرورت تحقیق ................................................................................................................. 2
1-3- اهداف تحقیق .................................................................................................................................. 2
1-4- پیشینهی تحقیق ............................................................................................................................. 2
1-5- روش تحقیق ...................................................................................................................................... 3
1-6- سؤالات تحقیق ................................................................................................................................ 3
فصل دوم : در آمدی بر موضوع تحقیق
2-1- هنر و زیبایی ..................................................................................................................................... .5
2-2- مدرنیسم و پست مدرن ............................................................................................................... ..6
2-3-جریان شناسی شعر معاصر...............................................................................................19
2-4- زندگی نامه ی مختصر شاعران تحقیق ....................................................................................... .26
فصل سوم : کارکرد آوایی
3-1-درآمدی بر کارکرد آوایی.................................................................................................................... 32
3-1-1- واج آرایی ...................................................................................................................................... 32
3-1-2- آوردن حروف الفبا به شکل مجزا ............................................................................. 35
3-1-3-کاربرد حروف لاتین در بیت ........................................................................................................... 37
3-1-4- کاربرد واژگان لاتین به فارسی.................................................................................................... 38
3-1-5- تکرار یک واج در کلمه ............................................................................................................... 40
3-1- 6-کاربرد کلمات تخصصی و نیمه تخصصی ........................................................................... 42
3-1-7- کاربرد واژگان قدیمی در شعر پست مدرن .............................................................................. 44
3-1-8- کاربرد واژگان رکیک و بی ادبانه ................................................................................................ 45
3-1-9- کاربرد زنجیره وار کلمات ............................................................................................................. 47
3-1-10- فرایندهای واجی ....................................................................................................................... 48
3-2-تکرار............................................................................................................................52
فصل چهارم: کارکرد عاطفی
4-1-درآمدی بر کارکرد عاطفی............................................................................................................... 55
4-1-1-عشق ........................................................................................................................................... 56
4-1-2- گریه ............................................................................................................................................ 63
4-1- 3-غم و اندوه .................................................................................................................................. 69
4-1-4- خسته......................................................................................................................................... 73
4-1-5- درد ............................................................................................................................................... 77
4-1-6- ناامیدی و بدبینی ....................................................................................................................... 82
4-1-7- انتظار .......................................................................................................................................... 87
4-1-8- بی تفاوتی ................................................................................................................................... 92
4-1-9- ترس، هراس و دلهره ................................................................................................................... 95
4-1-10-تنهایی ....................................................................................................................................... 100
4-2- حس آمیزی....................................................................................................................................... 107
4-3- عناصر موهوم ................................................................................................................................. 107
4-4- باورهای عامیانه .............................................................................................................................. ..109
فصل پنجم : کارکرد نحوی
5-1-درآمدی بر کارکرد نحوی ................................................................................................................. ..112
5-2- نوآوری های زبانی ............................................................................................................................. ..112
5-3- نقش های پر کاربرد دستوری .......................................................................................................... 125
5-3-1-صفت ........................................................................................................................................... 125
5-3-2 قید ................................................................................................................................................ 134
5-3-3- کاربرد ضمایر .............................................................................................................................. 140
5-3-4- کاربرد حرف اضافه ..................................................................................................................... 147
5-3-5- نام آوا............................................................................................................................................ 149
5-3-6- اسم صوت .................................................................................................................................. 153
5-4- افعال منفی ................................................................................................................................... 156
5-5- کاربرد فراوان فعل امر و نهی ......................................................................................................... 158
5-6- کاربرد واژه ی توی ............................................................................................................................. 160
5-7- کاربرد واژه ی هی ............................................................................................................................. 162
5-8- ناتمام ماندن جملات ....................................................................................................................... 164
فصل ششم : کارکردهای دیگر زبان در واژگان پرکاربرد
6-1- زن و نمادهای زنانه ............................................................................................................................ 169
6-2-مرد..................................................................................................................................................... 179
6-3- کودکی و بچه در شعر پست مدرن ............................................................................................. 184
6-4- پست مدرن و تردید ........................................................................................................................ 185
6-5- جایگاه زبان محاوره در آثار پست مدرن ........................................................................................ 187
6-6- پست مدرن و جبرگرایی ................................................................................................................ 189
6-7- خدا در شعر پست مدرن ............................................................................................................... 190
6-8-مرگ ومرگ اندیشی درتفکرپست مدرن...........................................................................196
6-9-خودکشی.......................................................................................................................201
6-10- تصویرهای شعری پست مدرن ................................................................................................. 205 6-11 - بی موضوعی شعرپست مدرن .............................................................................................. 206
6-12- نامفهوم بودن شعرپست مدرن.................................................................................................. 207
6-13- بی معنایی شعرپست مدرن...................................................................................................... 209
6-14-هیچ و پوچ اندیشی .....................................................................................................210
6 -15-اصطلاحات شغلی.......................................................................................................213
6-16- کاربرد نام حیوانات ....................................................................................................................... 216
6-17- کاربرد نام فصل ها ...................................................................................................................... 222
6-18- کاربرد روز و شب ........................................................................................................................... 225
6-19- کاربرد رنگها ................................................................................................................................ 227
6-20- کاربرد اعضای بدن ....................................................................................................................... 232
6- 21-حواس پنجگانه ............................................................................................................................ 234
6-22- طنز و شعر پست مدرن .............................................................................................................. 250
6-23- خواب و ملزومات آن ...................................................................................................................... 254
6-24- قصه و داستان ............................................................................................................................. 257
6-25- کاربرد اعداد .................................................................................................................................. 262
6-26- اسم های خاص ............................................................................................................................ 266
6-27- مورد خطاب قرار دادن ................................................................................................................... 289
6-28- فتوشعر ........................................................................................................................................ 291
6-29- شعر دیداری .................................................................................................................................. 292
فصل نهم: نتیجه گیری................................................................................................................... 296
منابع و مآخذ ........................................................................................................................................... 301
منبع:
ابومحبوب ، احمد ( 1382). گهواره سبز افرا ( زندگی و شعر سیمین بهبهانی ). تهران: نشر ثالث .
احمدی، بابک( 1369) . ساختار تأویل متن. تهران : مروارید.
اختصاری، فاطمه ( 1389 ). یک بحث فمنیستی قبل از پختن سیب زمینی ها. مشهد: سخن گستر.
آر. سی. هیکس، استیون ( 1391). تبیین پست مدرنیسم، ترجمه حسن پور سفیر ، تهران: ققنوس.
آشوری، داریوش ( 1373) . شعر واندیشه . تهران نشر مرکز.
آفرینی ، یوسف ( 1391). نیچه و درام پست مدرن . تهران: آوای دانش گستر .
باباچاهی، علی ( 1376). گزاره های منفرد. تهران: .
باطنی، محمدرضا ( 1354). مسائل زبان شناسی نوین. تهران: آگاه
پاشایی. ع ( 1382) . نام همه ی شعرهای تو ( زندگی و شعر احمد شاملو الف ، بامداد ) . ج 1 تهران: نشر ثالث.
پورنامداریان، تقی ( 1377) . خانه ام ابری است(شعر نیما از سنت تا تجدد). تهران: سروش.
جنگز، چارلز ( بی تا ). پست مدرنیسم چیست ؟ ترجمه فرهاد مرتضایی . مشهد ( گناباد ) : نشر مندیز.
حسن لی ، کاووس ( 1383) گونه های نوآوری در شعر معاصر ایران، تهران: نشر ثالث
حسینی، سید احمد ( 1391) . چسبی به نام زخم . تهران : فصل پنجم.
حقوقی، محمد ( 1379) . شعر زمان ما ، مهدی اخوان ثالث . تهران: مؤسسه انتشارات نگاه.
حقیقی، شاهرخ ( 1391). گذر از مدرنیته. تهران: آگه .
داوری اردکانی، رضا ( 1391). اندیشه پست مدرن. تهران: سخن.
روزبه، محمدرضا ( 1379) . سیر تحول غزل فارسی، (از مشروطه تا انقلاب اسلامی). تهران: نشر روزبه.
زرقانی ، مهدی ( 1391) چشم انداز شعر معاصر . تهران: نشر ثالث.
سلاجقه، پروین ( 1385) . از این باغ شرقی . تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
نش، اسکات ( 1383) . جامعه شناسی پست مدرنیسم ، ترجمه حسن چاوشیان ( ج 2) تهران : مرکز.
شفیعی کدکنی ، محمد رضا ( 1370) . موسیقی شعر. تهران: آگاه.
( 1380) . ادوار شعر فارسی : تهران: سخن.
( 1385) . صور خیال در شعر فارسی . تهران: آگه.
( 1377) . آواز باد و باران ( با نقدی از تقی پور نامداریان) . تهران: نشر چشمه .
شمس لنگرودی، محمد ( 1378) . تاریخ تحلیلی شعر نو ( 4 جلدی ) . تهران: نشر مرکز.
صفوی، کورش ( 1373). از زبان شناسی به ادبیات نظم، ج 1. تهران : چشمه.
( 1387) . درآمدی بر معنی شناسی. تهران : انتشارات سورهی مهر .
فتوحی، محمود (1386). بلاغت تصویر . تهران : سخن .
فرجی ، مهدی ( 1388) . میخانه ی بی خواب . تهران: فصل پنجم .
کرمی، محمد حسین ( 1380). عروض و قافیه در شعر فارسی. شیراز: دانشگاه شیراز.
گودرزی، مرتضی ( 1385) . هنر مدرن و بررسی و تحلیل هنر معاصر جهان. تهران: شرکت انتشارات سورهی مهر .
لینتن، نوربرت ( 1382). هنر مدرن . ترجمه ی علی رامین ، تهران : نشر نی.
لیوتار، فرانسوا ( 1384). وضعیت پست مدرن. ترجمه حسنعلی نوذری، تهران: گام نو.
مایاکوفسکی، ولادپیمر ( 1353). شعر چگونه ساخته میشود؟ ترجمه اسماعیل عباسی، جلیل روشندل، تهران: بابک.
مختاری، محمد (بی تا ) انسان در شعر معاصر . تهران : انتشارات توس .
مددپور، محمد ( 1388). آشنایی با آرای متفکران دربارهی هنر ، تهران: شرکت انتشارات سوره.
مرادی، محمد ( 1389) جریان شناسی غزل شاعران جوان استان فارس در سال های پس از جنگ. شیراز : انتشارات علی ها .
موحد محمدی، ضیا ( 1377) . شعر و شناخت ج 1 . تهران: مروارید.
موسوی، سید مهدی ( 1389) . پرنده کوچولو نه پرنده بود نه کوچولو. مشهد: سخن گستر.
( 1382) . فرشته ها خودکشی کردند . ایران، ناشر مؤلف به صورت زیر زمینی.
نظری، فاضل ( 1386) . اقلیت. تهران : شرکت انتشارات سوره مهر.
( 1388) . آن ها. تهران : شرکت انتشارات سوره مهر.
( 1388) . گریه های امپراتور . تهران: شرکت انتشارات سوره مهر.
نقیب زاده جلالی، میر عبدالحسین ( 1387). نگاهی به نگرش های فلسفی قرن بیستم . تهران: طهوری.
ویل دورانت، (1383). تاریخ فلسفه. ترجمه عباس زریاب. تهران: انتشارات علمی- فرهنگی.
یزدان جو ، پیام (1381 ) . به سوی پسامدرن . تهران: مرکز.