خلاصه پایان نامه کارکرد نماد نشانه و اسطوره در فیلمنامه های بهرام بیضایی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد
چکیده
نشانه شناسی،دانش عمومی مطالعه نشانه ها، در سالها ی میانی دهه 60 در سدۀ بیستم بر پایه نظریات فردینان دو سوسور، زبان شناس سوئیسی، پدید آمد. پس از آن بزرگانی چون پیرس، بارت، اکو، متز و... آن را توسعه بخشیدند و امروزه یکی از شاخه های مهم در رشته های مختلف از جمله هنر است، قابل ذکر است که نشانهشناسی در ایران یک موضوع نو و تقریبا تازه است که هنوز در بسیاری از زمینه ها جای کار و تحقیق و بررسی دارد.
بر اساس اصول نشانه شناسی،هر متن ساختاری متشکل از نشانههاست از جمله نشانهشناسی ساختار -گرا،فرهنگی و .... نشانهشناسی یکی از روشهای تحلیل متن است و وظیفه نشانهشناس، تحلیل و بیرون کشیدن دلالت های درون متن و توضیح و بست آن برای هرچه بهتر درک کردن متن است.
همچنین اسطوره شناسی که در زمره تبار شناسی فرهنگ یک ملت قرار می گیرد، در کنار نشانهشناسی منجر به تحلیل بهتر متن و همینطور تأویل های متنی می گردد. در این بین نماد و نماد شناسی حالتی بینا بینی دارد به طوری که پیرس در تقسیم بندی خود صراحتا نماد را در دسته بندی نشانهای خود قرار داده است.
در این پژوهش کوشش شده تا فیلمنامه های انتخاب شده از آثار بهرام بیضایی، فیلمساز، کارگردان و نمایشنامه نویس معاصر، از دریچهی نشانهشناسی،اسطوره و نماد مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد تا درک بهتر و دقیق تری نسبت به آن ها حاصل شود و برای رسیدن به این مهم،بنیان تحقیق بر استخراج نشانههای تصویری،کلامی،متنی و فرهنگی بوده است چرا که بیضایی از محدود کارگردانان بزرگ ایرانشناس است که دانشی عمیق نسبت به ریشههای اسطوره _ای این مرز و بوم باستانی دارد و برای خلق آثار بی نظیرش این ریشه ها را در قالبی نشانهشناختی با زیبایی خاص مؤلفه های سبکی اش به جامعهی مخاطبان خود عرضه کرده است. همچنین برای درک و فهم موجز تر آثار او از نشانههای تصویری وکلامی برای فهم لایه های درونی متن نیز کمک گرفته شده است.
گفتنی است بیضایی در مقام یک کارگردان مؤلف همواره کوشیده است از بیان صریح برای القای اندیشههای خود دوری جوید و از نشانه،اسطوره و نماد در سطوح متفاوت و متعدد برای نزدیک شدن به یک بیان هنریِ ناب بهره جوید. همین رویکرد وی را در عِداد کارگردانان صاحب سبکی قرار می دهد که با چیدمانی وسواس آمیز و گاه نمایشی بر آن است تا از همه عناصر بصری موجود در فیلم برای انتقال دغدغه ها، اندیشه ها وآگاهی بخشی هنرمندانه و غیر مستقیم استفاده کند.
واژگان کلیدی:نماد، نشانه، اسطوره، بهرام بیضایی، فیلمنامه
فصل اول
معرفی پایان نامه
1 مقدمه
در حقیقت نشانه شناسی را میتوان صورت کاربردی زبانشناسی دانست؛ تحلیلهای نشانهشناختی در همهی زمینهها، از طراحی لباس و مد گرفته تا تبلیغات و ... کار آمد بودهاند.
بنیادیترین و اصلیترین مفهومی که در دانش نشانهشناسی مطرح میشود مفهوم نشانه است. نظریه پردازان نشانهشناس، انسان را نوعی نشانه میدانندکه قادر به خلق و تغییر معناست. مباحث نشانهشناسی و نقد فرهنگی، ضرورتا و همیشه از نشانه شروع میشود. (مرزبان،1391 : 8)
در متون ادبی (فیلمنامه ها) نحوه گفتن و ایجاد تصور از متن توسط نویسنده بسیار مهم است.چرا که به ترتیبی که می نویسد یکی یکی نشانه ها در ذهن متصور می شوند و شکل میگیرند و چه بسا با بدگویی و یا جا به جایی حتی یک حالت ،ترتیب به هم بریزد و نشانههای متنی نتوانند خود را نشان دهند،پس این نکته نیز بسیار حائز اهمیت است.یا به بیانی دیگر ،متن در یک تحلیل همنشینی قرار میگیرد.
قابل ذکر است که نظم همنشینی بیشتر در قالب نوشتار و متن جای دارد و حضور پر رنگ دارد و خواننده را بر آن می دارد که ترتیب اتفاقات را که همان نشانه ها هستند، آن طور که نویسنده میخواهد دنبال کند و در واقع طبق روابط همنشینی ذهن نویسنده اتفاق بیفتد(که این امر صد در صد نیست)، اما در صحنه و فیلم این قدرت تا حدودی از هنرمند گرفته می شود و از آن جا که هر پرده پر از نشانههای مختلف است(شمایلی،نمایه ای،نمادین) ،ترتیب و نحوه قرار گرفتن و درک آن توسط مخاطبان دچار تغییر می شود.
این پروژه که شامل چهارفصل است،در فصل اول به معرفی پایاننامه اختصاص یافته و در فصل دوم که سوابق تحقیق است در مورد نشانهشناسی،اسطوره و نماد و در آخر بهرام بیضاییصحبت شده و به تعریف، معرفی و بررسی هرکدام از آنها پرداخته شده و همچنین نظریاتی که از جانب متفکرین مربوطه گفته شده وجود دارد. البته ذکر این نکته را ضروری میدانم که بخشبندی این فصل به ترتیب گفته شده حاکی از این امر است که مسائل مربوط به نماد و نمادشناسی هنری ریشهای مشترک در نشانهشناسی و اسطوره دارد،به همین جهت پس از معرفی آن دو بخش مذکور آورده شدهاست و در بخش آخر نیز به معرفی زندگینامه و جایگاه بهرام بیضایی در بین صاحبنظران و مفسرین و منتقدین سینمای ایران اختصاص یافته و همچنین آثار هنری وی تیتروار عنوان گردیده و مختصری از پنچ فیلمنامه مورد بررسی، آورده شدهاست.
در فصل سوم تجزیه و تحلیل بر روی فیلمنامه های منتخب بیضایی انجام شده و همچنین بن مایههای مشترک در آثار بیضایی بست داده شده و درنهایت در فصل چهارم خلاصه و نتیجه گیری از کل پروژه و قسمت پیشنهاد نیز ذکر گردیده است.
1-2 هدف تحقیق
در این پژوهش،هدف بنیادین بازخوانی فیلمنامههای این نویسنده معاصر استتا این آثاراز منظر نقد اسطورهشناختی و نمادگرایانه مورد واکاوی قرار گیرند. واکاوی نمادشناسانه فیلمنامههای بیضایی به شناخت هرچه بیشتر وجوه هنری و خلاقانه این نویسنده کمک میکند ودرک و دریافتی زیباشناسانه، ژرفتر و بهتر از آثار وی را در پی خواهد داشت.
1-3 بیان مسئله و موضوع تحقیق
در برخی از فرهنگها معنی آنچه خیالی و غیر واقعی است و جنبه افسانهای محض دارد،یافته است.جان هیلنز منشأ این کژفهمی از اصطلاح اسطورهرا تعریف ارایه شده درفرهنگ آکسفورد میداند که اسطوره را به معنای افسانه و سخن خیالی گرفته است(هیلنز،1387 : 24)
اما اسطوره را باید داستان و سرگشتگی مینوی دانست که شرح عمل،عقیده،نماد یا پدیدهای طبیعی است که دست کم بخشی از آنها از سنت ها و روایتها گرفته شده و با آیینها و عقاید دینی پیوند ناگسستنی دارد،در اسطوره سخن از این است که چگونه هر چیز پدید میآید و به هستی خود ادامه میدهد(آموزگار، 1389 : 4-3)
دانش اسطوره شناسی به بررسی اساطیر و کارکرد و بازتابشان در هنر،ادبیات،فلسفه و ... میپردازد.ارائه تعریفی جامع و مانع از اسطوره بنا بر دیدگاه میرچا الیاده ناممکن است اما از یک چشم انداز،اسطوره یک نوع تاریخ مقدسرا حکایت میکند و واقعهای را بازگو میکندکه در زمان ازلی و آغازین رخ داده است.(الیاده،1391: 18)
درتعریف نشانه و مبحث نشانهشناسی محققان بسیاری کار و نظریهپردازی کردهاند و به همین دلیل تعریف و تقسیمبندیهای متعددی نیز وجود دارد.هر چند دانش نشانهشناسی یک رویکرد نوین در نقد هنری و ادبی به شمار میرود اما علی رغم عمر کوتاه خود گستره و اهمیت ویژهای در نقد جدید پیدا کردهاست.
نشانه(Sign)از دیدگاه فردینان دو سوسور،بنیانگذار دانش نشانه شناسیSemiology)) در اروپا، متشکل از دوجزء است:دالو مدلول.واز منظر پیرس در سنت نشانهشناسی آمریکایی متشکل از سه جزء:نشانه،موضوع و مفسر است.دانشی را که بررسی نشانهها وچگونگی شکلگیری و تفسیر آنها میپردازد، دانش نشانهشناسیمیگویند.
بنا بر تعریف امبرتو اکو،نشانه شناس برجسته معاصر، نشانهشناسی با هرچیزی که بتواند یک نشانه قلمداد شود سروکار دارد.(چندلر،1387: 20)یکی از تعاریف کوتاه از نشانه:دلالت چیزی است بر چیز دیگر. نماد عبارت است از یک شیء،یک شخص،یک موقعیت،یک عمل یا چیز دیگری که داری معنای لغوی است اما علاوه بر آن معانی دیگری را نیز دارد.(مقدادی،1378، 582)
در یک متن اعم از داستان،یک فیلم یا یک پرده نقاشی برخی عناصر متن میتوانند علاوه بر معنای ظاهری دلالتهایی بر معانی ثانویه دیگری هم داشته باشند.نمادهاازیک منظر میتوانند خصوصی و ساخته و پرداخته هنرمند در اثر هنریاش باشند و از سویی دیگر جنبه عام و همگانی پیدا کرده باشند.کاربرد نشانه و نماد و اسطوره در یک اثر هنری به غنای معنایی و تکنیکی آن میانجامد.
بهرام بیضایی(1317)یکی از فیلمسازان و نمایشنامهنویسان برجسته معاصر است که در آثارش گرایش زیادی به ماده پردازی و بهرهمندی از اسطورهها نشان میدهد.ویبه ویژه به عناصر فرهنگ ایرانیعلاقهمندی بسیار دارد.محمد عبدی درکتاب «زندگی و سینمای بهرام بیضایی»مینویسد:بهرام بیضایی،نمونه کاملی از یک سینماگری استمؤلف،که آثار و اندیشههایش حول محورهای خاصی میگردد و او فیلم به فیلم به مایههای ثابتی میپردازد که جملگی دغدغههای راستیناش هستند.از این رو به راحتی میتوان ارتباطهای ویژهای را میان فیلمهای او جستجو کرد.هر شخصیت در فیلم به شکلی در فیلم دیگر تکرار میشود و به نوعی ادامه مییابد.
در نتیجه فیلمهای بیضایی ضمن این که هر یک به خودی خود کامل هستند،ارتباط تنگاتنگی با دیگر فیلمهایش دارند و در مجموع شمایی کلی از دنیای یک هنرمند سر سخت با جهانی کاملا ویژه ترسیم میکنند که فقط و فقط مختص خود او است و به دلیل بی نهایت خاص بودن این دنیا _ و دروغین و ظاهری نبودن آن_قابل تقلید نیست.(عبدی،7:1383)
1-4 اهمیت مسأله تحقیق(ضرورت تحقیق)
مهمترین دلیل انتخاب این موضوع،اهمیت آثار بهرام بیضایی در سینما و تئاتر ایران است که در حافظه تاریخ هنری سینمای ایران حک شده،چرا که بسیاری از هنرمندان بعد از وی، از کار او تأثیر گرفتند.بهرام بیضایی با تکیه بر اسطوره و تاریخ سنتی و ملی ایران آثاری در خور تعمق را آفرید که به سبب هماهنگ کردن اسطورههای باستانی این سرزمین با جامعهی مدرن و امروزی توانسته آثاری متفاوت خلق کند و به این سبب جاودانه ماندند،وی در آثار خود از نمادها و نشانههای بسیاری استفاده کرده که بر عمیق بودن و تأثیرگذاری آثارش افزوده و به محققان این فرصت راداده تا در آثارش کنکاش کنند و نکتههای تازهای رابیرون بکشند. که در ارتباط با فرهنگ و تمدن تاریخی این مرز و بوم است.
میتوان گفت وی در آثارش به یک نوع بازآفرینی اسطوره دست زده و برای این امر چهارچوب شعری خود را حفظ کرده که البته شعرگرایی بیضایی در درام،بازی تصنعی با کلمات نیست بلکه نوعی شکوفا ساختن حقیقت در فرمهای زیباییشناسی است.از این رو برای خود سبک خاصی برگزیده که صاحب نظران به این شیوهی درام نویسی «تئاتر بیضایی» میگویند که غیر قابل تقلید است.
1-5 انگیزه محقق در انتخاب موضوع
به نظر نگارنده در آثار (فیلمنامههای) این استاد نکتههایی در مورد زیبایی شناسی خود متن وجود داردکه قابل تحقیق و بررسی است من جمله از منظر نشانه و نمادشناسی که کمتر به آن پرداخته شده.از منظر اسطورهشناسی نیز به همین منوال است چرا که در تحقیقهاییکه تا به حال انجام شده،کار به صورت اجمالی و گزینهای صورت گرفته و این پژوهش میتواند رویکردی جامع پرتوی بر این بخش از خلاقیت این نویسنده بیفکند.
1-6 قلمرو تحقیق و مشخص کردن واحد تجزیه و تحلیل
در این پروژه سعی بر آن شده که تعداد مشخص و محدودی از فیلمنامههای بهرام بیضایی انتخاب و روی آنها کار شود و در بین این پنج نمونه که به ترتیب عبارتند از باشو، غریبهای کوچک،چریکهی تارا،سگکشی،مسافران و مرگ یزدگرد، از منظر نماد،نشانه شناسی و اسطوره بررسی و تجزیه و تحلیل میشوند.
1-7 تعیین سؤال پژوهش
1.اسطورهها چه جایگاهی در فیلمنامه های بهرام بیضایی دارند؟
2.استفاده از نشانه و نماد در فیلمنامههای بهرام بیضایی به چه صورت بودهاست؟
3.بهرام بیضایی بیشتر از چه اسطورهها و نمادهایی برای غنا بخشیدن به فیلمنامه های خود بهره بردهاست؟
فصل دوم
سوابق تحقیق
نشانه شناسی
2-1-1 تاریخچه نشانهشناسی
قبل از اینکه که از نشانه و تعاریف آن سخن به میان آید، به مختصری از تاریخچه پیدایش این علم اشاره میکنیم، نشانهشناسی در ابتدا نتیجهی مطالعهی علمی دردنماهای فیزیولوژیکی است که به واسطهی بیماریها یا شرایط فیزیکی خاص ایجاد میشوند. بقراط بنیانگذار علم پزشکی در مغرب زمین بود که نشانهشناسی را در مقام شاخهای از علم پزشکی و به منظور مطالعهی دردنماها بنیان نهاد- دردنما،در واقع،«نشان علامت، یا سه میون[1] است که به چیزی غیر از خودش اشاره دارد.»(سیبیاک،1391: 28)
فهرست پایان نامه کارکرد نماد نشانه و اسطوره در فیلمنامه های بهرام بیضایی
فهرست:
فصل اول معرفی پایان نامه.......................................................................................... 1
1- 1 مقدمه ............................................................................................................... 2
2 هدف تحقیق..................................................................................................... 3
بیان مسئله و موضوع تحقیق................................................................................................................. 3
4 اهمیت مساله تحقیق(ضرورت تحقیق)............................................................. 4
5 انگیزه محقق در انتخاب موضوع...................................................................... 5
6 قلمرو تحقیق و مشخص کردن واحد تجزیه و تحلیل....................................... 5
7 تعیین سوال پژوهش........................................................................................ 6
فصل دوم سوابق تحقیق............................................................................................. 7
2- 1 نشانه شناسی .................................................................................................... 8
2- 1 -1 تاریخچه نشانه شناسی ...................................................................................... 8
2-1- 2 تعریف نشانه ........................................................................................................................................ 9
2-1-3 فردینان دو سوسور ............................................................................................................................. 10
2-1-4 محورهای همنشینی و جانشینی....................................................................................................... 12
2-1-5 نشانه شناسی در آمریکا...................................................................................................................... 13
2-1-6 تحولات نشانه شناسی بعد از سوسور .............................................................................................. 14
2-1-7 نشانه و کارکرد آن در سینما ............................................................................................................. 15
2-1-8 نشانههای تصویری در سینما.............................................................................................................. 17
2-1-9 خوانش متن ........................................................................................................................................... 18
2-2 اسطوره............................................................................................................... 19
2-2-1 تعریف اسطوره ..................................................................................................................................... 19
2-2-2 اهمیت و کارکرد اساطیر....................................................................................................................... 20
2-2-3 شخصیتهای اسطورهای.................................................................................................................... 21
2-2-4 اساطیر ایران.......................................................................................................................................... 21
2-2-5 تحلیل اسطورهشناختی....................................................................................................................... 22
2-2-6 کارکرد اسطوره در سینما.................................................................................................................... 22
2-2-7 اسطوره و ادبیات................................................................................................................................... 24
2-2-8 نقد اسطوره شناختی...................................................................................................................25
2-2-9 ناخودآگاه جمعی................................................................................................................................... 26
2-2-10 کهن الگوها.......................................................................................................................................... 26
2-2-10-1 نمونههایی از کهن الگوها........................................................................................................................27
2- 3نماد............................................................................................................................28
2- 3- 1 تعریف نماد..................................................................................................................................28....
2-3-2 کلمه سمبول ......................................................................................................................................... 30
2-3-3 نماد در نشانهشناسی........................................................................................................................... 30
2-3-4 نمادگرایی.....................................................................................................................................33.....
2-3-5 سمبولیسم در ادبیات..................................................................................................................33....
2-3-6 دیدگاه یونگ درباره نماد .............................................................................................................34
2-3-7 نماد در سینما ...............................................................................................................................35
2- 4 بهرام بیضایی................................................................................................................................36
2-4-1 زندگی نامه و آثار...........................................................................................................................37
2-4-2 جایگاه بیضایی در سینمای ایران.................................................................................................44
2-4-3 نگاه منتقدان به آثار بهرام بیضایی..............................................................................................45
2-4-4 فیلمشناسی توصیفی آثار بیضایی ..............................................................................................48
2-4-4-1 چریکه تارا....................................................................................................................................48
2-4-4-2 مرگ یزدگرد....................................................................................................................................... 49
2-4-4-3 باشو، غریبهای کوچک....................................................................................................................... 51
2-4-4-4 مسافران .....................................................................................................................................53
2-4-4-5 سگ کشی.......................................................................................................................57
فصل سوم تجزیه و تحلیل استنتاج.................................................................................................59
3-1 فیلمنامه ................................................................................................................................................. 60
3-2 تدوین....................................................................................................................................................... 62
3-3 اسطوره در سینمای بهرام بیضایی.........................................................................................63
3- 3-1 مهر / میترا ...................................................................................................................................63
3- 3-2 ناهید / اناهید .............................................................................................................................63
3-4بنمایههای مشترک در آثار بیضایی............................................................................................ 64
3- 4-1 زن در آثار بیضایی .............................................................................................................................. 64
3-4-1-1 زن و طبیعت ....................................................................................................................................... 75
3-4-1-1-2 درخت ........................................................................................................................................... 75
3-4-1-3 فضای شهری...................................................................................................................................... 77
3- 4-2 مرگ (جدایی)....................................................................................................................................... 78
3- 4-3 آیینه...................................................................................................................................................... 85
3-5 کارکرد نمایش در آثار سینمایی بیضایی................................................................................... 88
3- 5-1 نشانه شناسی مکان در تعزیه............................................................................................................ 95
3-6 نشانههای شمایلی............................................................................................................................... 97
3-7 نشانههای فرهنگی...................................................................................................97
فصل چهارم خلاصه، نتیجه گیری و پیشنهادها..............................................................100
4-1 خلاصه و نتیجه گیری ..............................................................................................................101
4-2 پیشنهادها................................................................................................................103
4-3منابع و مآخذ............................................................................................................104
4- 3-1 مقاله ها.....................................................................................................................................104.....
4- 3-2 کتاب ها....................................................................................................................................106
4- 3-3 پایان نامه ها ...........................................................................................................................108
منبع:
4-3-1مقالهها
آبپرورمسعود؛ اسطوره و سینمای؛نشریه فارابی؛شماره 12پاییز1370؛صص181-174
آزمانیحمیرا؛زن در دنیای مردانه؛نشریه نقد سینما؛پاییز 1373؛شماره 3؛ صص83-68
اعلمهوشنگ؛ واکاوی حقیقت و آیینهیحضور زن؛نشریه آزما؛ بهمن 86؛ شماره 55؛ صص8-6
اوحدی(ایرانبد)بهنام؛روح نآرام بهرام پشتیبان؛نشریه فردوسی؛دی وبهمن86؛شماره61،60؛صص39-38
باباییامیر حسین؛ کارگاه فیلمنامه:درباره خلق فیلمنامه؛ نشریه نقد سینما؛ بهار 88شماره 64،65؛ صص145-141
براهنیرضا؛ مرگیزدگرد؛ فصلنامه تخصصی ادبیات نمایشی؛ زمستان86؛ دوره دوم؛ شماره دوم؛ صص98-86
بلا بلاش؛ فیلمنامه؛ ترجمه حمید ابیانه؛ نشریه سوره اندیشه؛ویژه نامه سینمایی سوره؛ پاییز70؛ دوره اول؛ صص107-103
پایداری سیداحمد؛ بررسی ارتباط هویت و تاریخ با تکنیک بازی در بازی در آثاربیضایی؛ نشریه فارابی،(بهار و تابستان71،شماره 14)صص146-139
تشکریسعید؛ اقتباس اندیشه؛ نشریه صحنه؛ پاییز88؛دوره جدید؛ شماره 68؛ صص31-29
جاسمی بهرام؛ بهرام بیضایی؛گنوستیسیسم مدرن و کاربرد اجتماعی؛ دوره دوم؛ شماره دوم؛ زمستان86؛ صص87-81
دهباشی علی؛ بهرام بیضایی؛ تئاتر ملی؛ نشریه سیمیا2؛ دوره دوم؛ شماره دوم ؛زمستان86؛ صص 4-3
رایانی مخصوصم؛ سیمای دراماتیک زن در آثار ادبی_نمایش بهرام بیضایی؛ نشریه سینما تئاتر؛ سال سوم؛ شهریور75؛ شماره 15؛ صص68-61
سجودی فرزان؛ نشانه شناسی لایهای و کاربرد آن در تحلیل نشانهشناختی آثار هنری؛ مقالات هماندیشی نشانهشناختی هنر؛تهران؛ نشر فرهنگستان؛1383؛ صص75-59
________ ؛ درآمدی بر نشانهشناسی خوراک:بررسی نمونه ای از گفتمان سینمایی؛ در مجموعه مقالات هماندیشی نشانهشناسی هنر؛ به کوشش حمیدرضا شعیری؛ تهران؛ نشر فرهنگستان هنر؛1385؛ صص97-83
شریعتی سارا؛ وحید شالچی؛ بازنمایی امر اخلاقی در سینمایی پر مخاطب ایران از سگکشی تا آتش بس؛ فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات؛ تابستان88؛ سال پنجم؛ شماره 15؛ صص115-93
شهبا محمد؛ نشانهشناسی سینما و تئاتر/نشانهشناسی نوشتار؛ بهار84؛ فصلنامه فرهنگستان هنر؛ صص4-35
شیخ مهدی علی؛بررسی نماد درخت در فیلمهای عباس کیارستمی؛تابستان81؛خیال2؛صص77-50
صادقی لیلا؛ اگر کارگردان هم فقط 1/3فکر خود را باز پرداخت می کرد(سگکشی، بهرام بیضایی)؛ نشریه بیدار؛ تیرماه81؛ شماره16؛ صص101-99
طاهرپور محمد؛ زن در آثار مخملباف؛ نشریه آزما ؛ شماره 24؛ تیر 82؛ صص40-39
قاسمخان علیرضا؛ بنیان اسطورهای گونههای فیلم؛ نشریه کتاب ماه هنر؛ مهرو آبان83؛ شماره74-73؛ صص119-112
قیطوری عامر؛ زبان،نشانه و معنی؛ نشریه نامه فرهنگ؛ بهار87؛شماره34؛ صص107-88
کندری مهران؛ سمبولیست و سمبولیسم در ادبیات؛ نشریه فرهنگ ویژه ادبیات فارسی؛ تابستان و پاییز82؛ صص254-245
کیانیان رضا؛ بازی برای بیضایی؛ فصلنامه تخصصی ادبیات نمایشی سیمیا2؛ زمستان86؛ نشریه دوره دوم؛ شماره دوم؛ صص98_89
مرندی سید محمد؛ فاطمه اکبری؛ بررسی دیالکتیک خدایگان و بنده ی هگل درمرگ یزدگرد اثر بهرام بیضایی و سارداناپوس اثر لردبایرون؛نشریه ادبیات تطبیقی؛تابستان91؛شماره6؛صص208_187
میثمی رضا؛اسطورهشناسی و سمبولیسم(ترجمه وتلخیص)؛مهر و آّبان81؛کتاب ماههنر؛صص125_121
نوروزی تورج؛ انگارههای فرهنگ بومی در سینمای ایران:نگرش کاربرد آیین و اسطوره در فیلمهای بهرام بیضایی؛ نشریه ایرانشناسی؛ سال هفتم؛ تابستان74؛ شماره 2؛ صص397_382
وریجی کاظمی عباس؛ محمدرضا جوادی یگانه؛ معرفی پژوهش تحلیل محتوای فیلم های سینمایی پس از انقلاب اسلامی درباره نگرش نسبت به زنان؛ تهران؛ نشر مطالعات راهبردی زنان؛ شماره 32؛ تابستان1385؛ صص208_202
یثربی چیستا؛ تصویر زن در ادبیات نمایشی؛ نشریه فردوسی؛ آبان وآذر86؛ شماره58 و57، صص76_75
4-3-2 کتاب ها
احمدیبابک؛ از نشانه های تصویری تا متن(به سوی نشانه شناسی ارتباط دیداری)؛ تهران؛ نشر مرکز؛چاپ دهم؛1389
________ ؛حقیقت و زیبایی؛ تهران،نشر مرکز؛ چاپ پانزدهم ؛1374
________ ؛ساختار و تأویل متن؛ تهران؛ نشر مرکز چاپ چهاردهم ؛1391
الیادهمیرچا؛ اسطوره و واقعیت؛ ترجمه مانی صالحی علامه؛ تهران،نشر کتاب پارسه؛1391
آموزگارژاله؛ تاریخ اساطیری ایران؛ تهران؛نشر سمت؛1381
بهارمهرداد؛ پژوهشی در اساطیر ایران؛ تهران؛نشرآگه؛1381
بیضاییبهرام؛ نقش اسطوره در ادبیات؛ نشستی ادبی در کافه تریای تئاتر شهر ؛ 1382
________؛ سگکشی؛تهران؛ نشر روشنگران و مطالعات زنان؛ چاپ چهاردهم؛1392
________؛ مرگ یزدگرد؛ تهران،نشر روشنگران و مطالعات زنان؛ چاپ نهم؛1389
________؛ مسافران؛تهران؛ نشر روشنگران و مطالعات زنان؛ چاپ سوم؛1381
پاکبازرویین؛ دایره المعارف هنر؛تهران؛نشر فرهنگ معاصر؛ چاپ هفتم؛1387
پاینده حسین؛ قرائتی نقادانه از آگهیهای تجاری در تلویزیون ایران؛ تهران؛نشرروشنگر؛1385
چندلردانیل؛ مبانی نشانه شناسی؛ ترجمه مهدی پارسا؛ تهران؛ نشر سوره مهر؛ چاپ چهارم ؛1387
رحیمیمحمدعلی؛ آرمین رهبین؛ ریشههای نمایش در آیینهای ایران باستان؛ تهران؛ نشر اهورا؛ چاپ اول؛1383
زنرآر.سی؛ زروان یا معمای زرتشتی گری؛ ترجمه تیمور قادری؛ تهران؛نشر امیرکبیر؛1384
ستاریجلال؛ آیین و اسطوره در تئاتر؛ تهران،نشر توس؛ چاپ نخست؛1376
________؛ اسطوره و رمز(مجموعه مقالات) ؛تهران؛ نشر سروش؛1374
________؛ مدخلی بر رمز شناسی عرفانی؛ تهران؛ نشر مرکز؛ چاپ اول؛1372
________؛ جهان اسطوره شناسی ایرانی؛تهران؛ نشر مرکز؛1385
سجودیفرزان؛ نشانه شناسی کاربردی؛تهران؛ نشر قصه؛1382
سیبیاک تامس آلبرت؛ در آمدی بر نشانهشناسی؛ترجمه محسن نوبخت؛تهران؛نشر علمی؛1391
سیدحسینی رضا؛ مکتب های ادبی؛ جلد؛تهران،نشر آگاه؛ چاپ شانزدهم؛1391
سیگر لیندا؛ ادوارد جی .وتمور؛ راهنمای عملی جامع فیلم سازی(از فیلمنامه تا فیلم)؛ ترجمه سید جلیل شاهرودی لنگرودی، ؛تهران؛ نشر افرا؛ چاپ دوم ؛ 1388
شمیسا سیروس؛ داستان یک روح؛ تهران؛نشر فردوس؛ چاپ ششم؛ 1379
ضمیران محمد؛گذر از جهان اسطوره به فلسفه؛ تهران؛نشر هرمس؛ چاپ اول؛1379
عبدی محمد؛ زندگی و سینمای بهرام بیضایی؛تهران؛ نشر ثالث؛ چاپ اول؛1383
عطروش طاهره ؛بته جقه چیست؟؛تهران؛ نشرفرهنگی سی بال هنر؛ چاپ اول؛1385
علایی مشیت؛ درآمدی انتقادی بر نقد اسطوره شناختی؛ تهران؛ نشرهرمس؛1377
فرای نورتروپ؛ تحلیل نقد؛ ترجمه صالح حسینی؛ تهران؛ نشر نیلوفر؛1377
قوکاسیان زاون؛ فیلم های برگزیده ی سینمای ایران در دهه 60؛ تهران؛نشر آگه؛ چاپ اول؛ تابستان1374
________ ؛ درباره مسافران ساخته بیضایی؛ تهران؛ نشر روشنگران؛1371
کریستینسن آرتور؛ نمونههای نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانهای ایرانیان؛ ترجمه ژاله آموزگار_احمد تفضلی؛تهران؛ نشر چشمه؛ چاپ چهارم؛بهار1389
گاردنر هلن؛ هنر در گذر زمان؛ به تجدید نظر هوراست دلاکروآ و ریچاد ج.تنسی؛ ترجمه محمد تقی فرامرزی؛ تهران؛نشرآگاه و آگه؛ چاپ نهم؛زمستان1387
گرین ویلفرد؛ ارللییبر؛ لیمورگان؛ جان ویلینگهام؛ مبانی نقد ادبی؛ ترجمه فرزانه طاهری؛ تهران؛ نشر نیلوفر؛1380
لطفی حسن؛ درس هایی درباره فیلمنامه نویسی؛تهران؛ نشر ققنوس؛ چاپ اول؛1383
مقدادیبهرام؛ فرهنگ و اصطلاحات نقد ادبی ؛تهران؛ نشر فکر روز؛ چاپ اول؛1387
مقدم محمد؛ جستاری درباره مهر و ناهید؛ تهران؛نشر هیرمند؛1388
ناظرزاده کرمانی فرهاد؛ن مادگرایی در ادبیات نمایشی؛ جلد دوم؛ تهران؛ نشر برگ؛ چاپ اول؛ 1367
نجومیان امیرعلی؛نشانهشناسی فرهنگ(ی):در مجموعه مقالات نقدهای ادبی_هنری؛تهران؛ نشر سخن؛1389
________؛ نشانهشناسی فرهنگی:مجموعه مقالات نقد های-هنر؛ تهران؛ نشر سخن؛1390
نظرزاده رسول؛ تنپوشی از آیینه,ساختمایهی نمایش های ایرانی در آثار بهرام بیضایی؛ تهران؛ نشر روشنگران و مطالعات زنان؛1384
نیکولز بیل؛ ساختگرایی نشانهشناسی سینما؛ ترجمه علاءالدین طباطبایی؛ تهران؛ نشر هرمس؛1387
وولن پیتر؛ نشانهها و معنا در سینما؛ ترجمه عبداله تربیت و بهمن طاهری؛ تهران؛ نشرسروش؛ چاپ سوم؛1376
هیلنز جان؛ شناخت اساطیر ایران؛ ترجمه ژاله آموزگار؛ احمد تفضلی؛تهران؛ نشر چشمه؛1387
4-3-3پایان نامه ها
حسینیوحیده؛ بازتاب اسطوره در ادبیات داستانی امروز ایران با تکیه بر بررسی داستانهای شهریار مندنی پور؛ پایانامه کارشناسی ارشد؛ استاد راهنما محمد رضا پرهیزگار؛ دانشکده ادبیات و علوم انسانی؛ دانشگاه شیراز؛1386
فرامرزی حسن؛ن شانهشناسی فیلم 10 کیارستمی و کاربرد آن در آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان؛ پایانامه کارشناسی ارشد؛ استاد راهنما علیرضا انوشیروانی؛ دانشکده ادبیات و علوم انسانی؛ دانشگاه شیراز؛1387
مرزبان فاطمه؛ بررسی و تحلیل نقش نشانهها در داستان شازده کوچولو نوشته آنتوان سنت اگزوپری؛ براساس نشانهشناسی ساختارگرا؛ پایانامه کارشناسی ارشد؛ استاد راهنما جلال رحیمیان؛ دانشکده علوم و ادبیات فارسی؛ دانشگاه شیراز؛ بهمن1391