خلاصه پایان نامه تعیین میزان بهره وری آب آبیاری در حوزه فومنات استان گیلان
پایاننامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد
رشته: مهندسی کشاورزی گرایش مدیریت کشاورزی
چکیده
در ایران بخش کشاورزی بزرگترین متقاضی آب است. پایین بودن قیمت نسبی نهادهی آب آبیاری مورد استفاده در بخش یادشده سبب عدم سرمایهگذاری مناسب در فناوریهای آب اندوز و اتلاف آن تا بیش از 80 درصد میشود.یکی از مسائل مهم بخش آب، پایین بودن غیر موجه قیمت یا تعرفه آب کشاورزی میباشد.پژوهش حاضر برای نخستین بار با اندازهگیری دقیق میزان آب آبیاری مصرفی در اراضی شالیکاری ناحیه آبیاری فومنات در استان گیلان، برازش فرمهای مختلف تابع تولید وانتخاب فرم برتربه منظور برآورد قیمت اقتصادی آب آبیاری را مدنظر قرار داد. داده های مورد استفاده از 110 مزرعه شالیکاری ناحیه فومنات در سال زراعی 92-1391 به دست آمده است.با توجه به نتایج حاصل از پژوهش، فرم تابعی ترانسندنتال به عنوان بهترین فرم تابع تولید تشخیص داده شد و قیمت سایه ای آب آبیاری بر اساس آن معادل با 9272 ریال تعیین گردید.
کلمات کلیدی: قیمت سایه ای، ارزش بهره وری نهایی، حوزه فومنات، ارزش اقتصادی آب آبیاری
- مقدمه
در سال های اخیر، رشد جمعیت، تغییر اقلیم و پدیده صنعتی شدن، محدودیت منابع آب را به همراه داشته است. بخش کشاورزی بزرگترین مصرفکننده آب بوده و کمترین راندمان مصرف آب را به خود اختصاص داده است. از این رو، طی سالهای اخیر تلاشهای گستردهای به منظور برآورد ارزش اقتصادی مصرف آب در بخش کشاورزی به منظور بهبود برنامهریزیهای توسعهای صورت گرفته است. در این فصل ابتدا به بیان مسأله مدنظر در پژوهش حاضر پرداخته، سپس متغیرهای پژوهش، ویژگی های منطقه مورد مطالعه و روش و ابزارها مورد استفاده معرفی می گردند. همچنین، ضرورت تحقیق، اهداف و فرضیه های تحقیق به تفسیر ارائه شده و در نهایت به تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی پژوهش پراخته می شود.
1-2- بیان مسأله
ایران جزء مناطق خشک و نیمه خشک آب و هوایی بوده و آب یکی از عوامل محدودکننده‌ی فرایند تولید در بخش‌های اقتصادی و به ویژه بخش کشاورزی است. از این رو، مدیریت منابع آب از اولویتهای برنامه‌های سیاستی در کشور محسوب میشود. مدیریت منابع آب به عنوان مهمترین منبع طبیعی تجدیدپذیر اما محدود، یکی از مهمترین چالشهای قرن حاضر بوده و موجبات نگرانیهای عمده‌ی جهانی را فراهم آورده است (لینر[1]، 2009). منابع آب در معرض تنش فزاینده ناشی از آثار متقابل رشد جمعیت، توسعهی اقتصادی، تنوع اقلیمی و توزیع ناهمگون زمانی و مکانی منابع آب، تغییر اقلیم و حفاظت از اکوسیستم است (وادا[2] ، 2010). این موارد سبب بروز مسائلی جدی مانند فقر، ایجاد اختلال در فرایند رشد و توسعهی پایدار اقتصادی- اجتماعی، تهدید تولید جهانی غذا و ناپایداری منابع طبیعی میشود (آنگلس[3]، 2011).
کشاورزی با 85 درصد مصرف جهانی آب به عنوان بزرگترین مصرفکننده این منبع، نقش مهمی در تعادل مقدار آب بین استفادههای رقیب دارد (پونگکیوراسین[4]، 2007). در دهههای آینده، تأمین بیش از دو سوم عرضهی فزاینده‌ی غذای مورد نیاز جمعیت رو به گسترش جهان بر عهده‌ی کشاورزی مبتنی بر آبیاری خواهد بود (الجئیدی[5]، 2009). و پیشبینی میشود در سال 2050 میلادی تقاضا برای آب کشاورزی به دو برابر برسد (پفیستر و همکاران[6]، 2011).
دستیابی به خودکفایی در تولید محصولات کشاورزی سالها در سرلوحه کار وزارت جهاد کشاورزی قرار دارد. ولی عاملی که تحقق این هدف را با چالش مواجه میسازد، محدودیت منابع و فقدان سرمایههای کافی در داخل کشور میباشد که لاجرم دست اندرکاران و محققین را به سمت روشهای استفاده بهینه و اقتصادی از منابع تولید هدایت مینماید. تاکید بر بهره وری در استفاده از منابع موجود و تخصیص منابع و سرمایهها به مصارفی که حداکثر بازدهی را ایجاد مینماید، اصولی است که همگان بر آن اتفاق نظر دارند. در این راستا، آب به عنوان محدودکنندهترین عامل تولید در کشاورزی از اهمیت بسزایی برخوردار است و برنامهریزی برای تخصیص مناسب آن به نحوی که حداکثر بازدهی در تولید محصولات کشاورزی ایجاد گردیده و در عین حال رفاه نسلهای آینده و محیطزیست حفظ شود، بسیار اهمیت دارد. در واقع تقاضای روز افزون منابع آب و محدودیت منابع آبی کشور، شکاف بین عرضه و تقاضای آب را روز به روز افزایش میدهد و امروزه محدودیت منابع اب تعیین کننده الگوی کشت بوده و در این راستا یکی از موثرترین راههای دستیابی به خودکفایی، تولید داخلی بیشتر و بهره وری افزونتر، تخصیص مناسب آب بر اساس معیارهای اقتصادی می باشد. از دیدگاه پارتو زمانی تخصیص منابع تولید بهینه اقتصادی خواهد بود که با تخصیص مجدد آن امکان افزایش مطلوبیت یا بازده اقتصادی در هیچ یک از بهره برداریها وجود نداشته باشد. در این راستا، معیارها و ابزارهای اقتصادی مختلفی میتواند نمایانگر بازده اقتصادی و فیزیکی نهادهها در بین بهره برداریها و کشتهای مختلف باشد که از مهمترین آنها ارزش اقتصادی میباشد. در واقع مقایسه ارزش اقتصادی بین محصولات زراعی مختلف نشاندهنده این است که الگوی تخصیص فعلی چقدر با اصول اقتصادی مطابقت دارد.
مباحث و مطالعاتی که پیرامون موضوع آب به عنوان یکی از محوریترین اجزای توسعهی پایدار صورت پذیرفته، مدیریت ضعیف، ناکارامد و ناپایدار آب و نه محدودیتهای واقعی فیزیکی عرضه را مسئول چالشهای امروزی میداند (استراتون[7]، 2008) به طوری که بسیاری از مشکلات، توسط مدیریت کارا و پایدار آب آبیاری قابل اداره شدن میباشد که این امر مستلزم حفاظت از منابع آب و افزایش درآمد خالص تولیدکننده است (OECD، 2009). بانک جهانی و سایر سازمانهای مربوط، ارزیابی میزان تقاضا را هسته‌ی مرکزی فرایند مقابله با بحران‌های پیش‌گفته شناخته و برآوردی از طبیعت تقاضا به عنوان پیش‌نیاز طراحی پایدار پروژه‌ها و برنامه‌ها و هدایت تصمیمات سرمایهگذاری در بخش آب مطرح است (دردن[8]، 1998). از این رو، استخراج تابع تقاضای آب آبیاری و تعیین ارزش اقتصادی و میزان بهرهوری این نهاده کمیاب گام نخست طراحی راهبرد بهینه بهرهبرداری میباشد.
ناحیه آبیاری فومنات در شبکه آبیاری و زهکشی سفیدرود مشتمل بر پنج واحد عمرانی بوده که اراضی زراعی بالغ بر 66/49 هزار هکتار را تحت پوشش خود دارد. براساس آخرین اطلاعات موجود، سهم محصولات زراعی مختلف در الگوی کشت این ناحیه آبیاری عبارت از برنج دانه بلند مرغوب با 73/88 درصد، برنج دانه بلند پرمحصول با 56/9 درصد و سایر محصولات زراعی با 71/1 درصد است (). ارقام برنج دانه بلند با دارا بودن 29/98 درصد سطح زیر کشت، زراعت غالب در این ناحیه آبیاری میباشد. از سوی دیگر، کل سود ناخالص زراعت در ناحیه آبیاری فومنات براساس مقادیر پولی دوره زراعی 90-1389 معادل با 96/0 هزار میلیارد ریال برآورد میشود. تأمین آب آبیاری در این ناحیه توسط چهار منبع اصلی شامل شبکه آبیاری سفیدرود، رودخانهها و انهار محلی و زهکشها، آببندانها و منابع زیرزمینی صورت میگیرد. با توجه به مصرف آب آبیاری بالغ بر 487 میلیون متر مکعب در این ناحیه آبیاری، سهم هر یک از منابع چهارگانه فوق در تأمین آب آبیاری به ترتیب برابر با 06/60، 08/31، 24/2 و 62/6 درصد میباشد (). استخراج تابع تقاضای آب آبیاری، تعیین ارزش اقتصادی و بهرهوری این نهاده در منطقه مورد مطالعه نقش شایان توجهی در بهبود سیاستهای مدیریت منابع آب در اراضی پایاب سد و شبکه سفیدرود دارد.
1-3- ضرورت تحقیق
با نگاهی به اسناد بالادستی توسعه در سطح استانی و کشوری، ضرورت خاص انجام پژوهشهایی از این دست را میتوان در موارد زیر خلاصه نمود:
ضرورت تعدیل سیاستهای قیمتگذاری و تعیین تعرفه آب آبیاری بر مبنای ارزش اقتصادی.
ارائه دورنمای مناسب برای برآورد منافع اقتصادی از دست رفته ناشی از تغییر شرایط تخصیص آب آبیاری.
1-4- پرسش های تحقیق
با توجه به شرایطی محیطی و چالشهای آتی پیشروی استان گیلان در بخش آب مهمترین پرسشهای مدنظر از طراحی این پژوهش به قرار زیر است:
آیا ارزش اقتصادی آب آبیاری بیشتر از نرخ تعرفه فعلی آب در ناحیه فومنات است؟
واکنش یا حساسیت شالیکاران این ناحیه به تغییرات قیمت این نهاده به چه میزان است؟
آیا انتخاب ارزش اقتصادی آب به عنوان روشی مناسب برای دریافت آب بهاء موجب مصرف بهینه آب توسط کشاورزان می شود؟
1-5- اهداف تحقیق
بر مبنای پرسشهای پیشروی در این پژوهش، اهداف اصلی و ویژه مدنظر در مطالعه حاضر به قرار زیر است:
1-5-1- اهداف اصلی
تعیین ارزش اقتصادی آب آبیاری و بازه مناسب برای تعرفه آب آبیاری در ناحیه فومنات.
برآورد رفاه اقتصادی از دست رفته در صورت کاهش سطح دسترسی به آب آبیاری در ناحیه فومنات.
1-5-2- اهداف ویژه (فرعی)
استخراج تابع تقاضای آب آبیاری در ناحیه فومنات.
برازش تابع تولید محصولات زراعی عمده در ناحیه فومنات
ارائه شاخصهای مهم اقتصادی برای سامانه تولید محصولات زراعی عمده در ناحیه فومنات.
1-6- فرضیههای تحقیق
مهمترین فرضیههای مدنظر در طراحی و انتخاب روششناسی پژوهش حاضر به قرار زیر است:
ارزش اقتصادی آب آبیاری در تولید محصولات زراعی ناحیه فومنات تفاوت قابل ملاحظه ای با یکدیگر دارد.
ارزش اقتصادی آب آبیاری که نمایانگر تمایل به پرداخت مصرفکنندگان آب است، به مراتب بالاتر از نرخ تعرفه فعلی آب میباشد.
عدم استفاده از فرم تابعی مناسب منجر به ایجاد اریب در مقادیر حاصل برای ارزش اقتصادی آب آبیاری در ناحیه فومنات میشود.
معیار ارزش اقتصادی آب آبیاری راهنمایی مناسب برای تخصیص بهینه این نهاده است.
1-7- ناحیه آبیاری فومنات
در این پژوهش اراضی کشاورزی ناحیه فومنات که تحت پوشش شبکه سفیدرود بوده، مورد مطالعه قرار گرفته است. در حالت کلی نیاز آبی گیاه برنج 5240 متر مکعب در هکتار است اما با توجه به مساله اتلاف و 100 درصد نبودن راندمان آبیاری، نیاز آبی شالیزارها در ناحیه فومنات 8500 مترمکعب در هکتار و کل نیاز آبی ناحیه فومنات 8/453 میلیون متر مکعب محاسبه می شود. منابع آب این ناحیه از زهکش ها، تالاب ها، رودخانه ها (پمپاژ)، چاه ها، رودخانه ها (ثقلی)، آب بندان ها و بارندگی حاصل می گردد که در جدول زیر مقادیر حجم آب قابل انتظار در هر یک از سال های کم آبی، نرمال و ترسالی مشاهده می شود.
جدول 1-1- سهم منابع مختلف در تأمین آب آبیاری ناحیه فومنات.
شرح
زهکش ها، تالاب ها و رودخانه ها
چاه ها
رودخانه ها
آب بندان ها
بارندگی
جمع
کم آبی
7/26
5/21
95/35
42/6
3/75
9/165
نرمال
6/35
7/28
76/50
57/8
1/92
76/215
ترسالی
6/35
7/28
88/106
57/8
6/100
3/280
مأخذ: شرکت بهره برداری از شبکه های آبیاری و زهکشی گیلان.
1-8- روش و ابزار گردآوری اطلاعات
اطلاعات مورد نیاز با استفاده از روش میدانی، پرسشنامه و مصاحبه حضوری بدست میآید. همچنین، علاوه بر منابع اطلاعاتی میدانی پایگاههای اطلاعاتی رسمی کشوری و استانی به همراه اطلاعات حاصل از ارگانها و سازمانهای مرتبط، دیگر روش گردآوری اطلاعات در پژوهش حاضر میباشند. ابزارهای گردآوری اطلاعات شامل بانکها و منابع اطلاعاتی، ارگانها و سازمانهای مرتبط و پرسشنامه میباشد. پرسشنامه مورد استفاده در سه بخش اصلی شامل بخش اول ویژگیهای اقتصادی- اجتماعی زارعین، بخش دوم منابع آب آبیاری در دسترس و هزینه تأمین آب آبیاری و بخش سوم مقادیر مصرف نهادههای تولید و هزینههای مربوط به تأمین نهادهها طراحی شده است.
1-9- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها
به منظور استخراج ارزش اقتصادی آب، از روش ارزش بهره وری نهایی نهاده آب استفاده شده است. بدین منظور ابتدا مناسب ترین تابع تولید با توجه به معیارهای انتخاب بهترین فرم تابعی تعیین می شود و سپس با حداکثر سازی تابع سود نسبت به قید هزینه و مشتق گرفتن نسبت به مقدار نهاده آب، و برابر صفر قرار دادن آن، ارزش تولید نهایی نهاده استخراج می شود. همچنین، با استخراج تابع تقاضای نهاده ی آب، میزان حساسیت مصرف آب به تغییرات قیمت آن به دست می آید.
1-10- کلید واژه ها
فهرست پایان نامه تعیین میزان بهره وری آب آبیاری در حوزه فومنات استان گیلان
فهرست:
فصل اول.. 1
کلیات.. 1
1-1- مقدمه.. 2
1-2- بیان مسأله.. 2
1-3- ضرورت تحقیق.. 4
1-4- پرسش های تحقیق.. 5
1-5- اهداف تحقیق.. 5
1-5-1- اهداف اصلی.. 5
1-5-2- اهداف ویژه (فرعی) 5
1-6- فرضیههای تحقیق.. 5
1-7- ناحیه آبیاری فومنات.. 6
1-8- روش و ابزار گردآوری اطلاعات.. 6
1-9- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها 7
1-10- کلید واژه ها 7
1-11- سازماندهی پژوهش.... 8
فصل دوم. 9
مبانی نظری و پیشینه پژوهش.... 9
2-1- مقدمه.. 10
2-2- نقش آب در کشاورزی.. 10
2-3- راندمان مصرف آب در بخش کشاورزی.. 11
2-4- بازار آب.. 12
2-4-1- ویژگی های بازار آب.. 13
2-4-2- تقاضای نهادهی آب در کشاورزی.. 14
2-5- اهمیت مدیریت تقاضای آب.. 16
2-5-1- مدیریت تقاضا و نقش ارزش گذاری اقتصادی در مدیریت تقاضای آب.. 16
2-5-2- ابزارهای مدیریت تقاضای آب.. 19
2-6- قیمت گذاری آب و تاثیرات آن. 20
2-7- روش های قیمت گذاری آب.. 22
2-7-1- روشهای تعیین قیمت آب از دیدگاه کشاورزان. 22
2-7-1-1- روش های غیر پارامتری.. 22
الف- روش نرخ گذاری حاشیه ای.. 23
ب- روش بودجه بندی.. 23
ج- روش برنامه ریزی خطی.. 24
2-7-1-2- روش های پارامتری (اقتصاد سنجی) 25
2-7-1-2-1- برآورد ارزش اقتصادی آب با استفاده از تابع تولید.. 26
2-7-1-2-2- برآورد ارزش اقتصادی آب با استفاده از تابع سود مقید.. 30
2-7-1-2-3- برآورد ارزش اقتصادی آب با استفاده از تابع هزینه مقید.. 31
2-7-2- روش های مستقیم و غیر مستقیم.. 32
2-7-2-1- روش قیمت گذاری هدانیک.... 32
2-7-2-2- روش مستقیم.. 33
2-7-3- روش های تجربی قیمت گذاری آب در ایران. 33
2-7-3-1- روش های حجمی.. 34
2-7-3-1-1- روش حجمی تک نرخی.. 34
2-7-3-1-2- روش حجمی دو نرخی (چند نرخی) 35
2-7-3-2- روش های دریافت غیر حجمی.. 35
2-7-3-2-1- اخذ آب بها بر اساس مقدار تولید.. 35
2-7-3-2-2- اخذ آب بها بر اساس سطح زیر کشت... 37
2-7-3-2-3- قیمت گذاری بر اساس حق مرغوبیت... 38
2-8- مبانی نظری تقاضا برای نهاده آب.. 39
2-9- مروری بر مطالعات انجام شده. 42
2-9-1- مطالعات داخلی.. 42
2-9-2- مطالعات خارجی.. 45
2-10- جمع بندی.. 47
فصل سوم. 49
مواد و روشها 49
3-1- مقدمه.. 50
3-2- تابع تولید.. 50
3-3- توابع تولید مهم در کشاورزی.. 50
3-3-1- تابع تولید کاب- داگلاس.... 51
3-3-2- تابع تولید ترانسندنتال.. 52
3-3-3- تابع تولید ترانسلوگ... 53
3-3-4- تابع تولید درجه دوم تعمیم یافته.. 53
3-4- استخراج تابع تقاضا نهاده آب آبیاری در حالت کلی.. 54
3-4-1- استخراج تابع تقاضای آب در این پژوهش.... 55
3-4-2- محاسبه ارزش اقتصادی آب آبیاری.. 57
3-5- جامعه، نمونه آماری و روش نمونه گیری.. 57
3-6- جمع بندی.. 58
فصل چهارم. 59
نتایج و بحث... 59
4-1- مقدمه.. 60
آمار توصیفی.. 60
4-1-1 - وضعیت سن.. 60
4-1-2- وضعیت آموزش.... 61
4-1-3- میزان سابقه زارعین.. 63
4-1-4- میزان مصرف نهاده ها 64
4-1-4-1- فراوانی آب مصرفی.. 64
4-1-4-2- کود شیمیایی.. 65
4-1-4-3- سم ساقه خوار 66
4-1-4-4-سم علف کش.... 67
4-1-4-5- بذر 68
4-1-4-6- نیروی کار 69
4-1-4-7- هزینه ماشین آلات.. 70
4-1-5- هزینههای متغیر زراعت برنج.. 70
4-1-5-1- هزینه های متغیر کل.. 71
4-1-5-2- در آمد.. 72
نتایج برازش فرم تابعی کاب- داگلاس.... 73
نتایج برازش فرم تابعی ترانسندنتال.. 79
نتایج برازش فرم تابعی ترانسلوگ... 85
نتایج برازش فرم تابعی درجه دوم تعمیمیافته.. 90
فرم تابعی برتر و تعیین ارزش اقتصادی آب آبیاری.. 95
تابع تقاضای آب آبیاری در ناحیه فومنات.. 96
جمع بندی فصل چهارم. 96
فصل پنجم.. 97
خلاصه، 97
نتیجه گیری، بحث و پیشنهادها 97
5-1- مرور کلی بر تحقیق.. 98
5-1-1- مقدمه.. 98
5-1-2- اهداف و سوالات.. 99
5-1-3- محدوده تحقیق.. 99
5-1-4- محدودیت تحقیق.. 99
5-1-5- روش و نوع تحقیق.. 99
5-1-6- متغیرهای تحقیق.. 100
5-1-6-1- متغیرهای مستقل.. 100
5-1-6-2- متغیر وابسته.. 100
5-1-7- فرضیه های تحقیق.. 100
5-2- نتیجه گیری.. 100
5-2-1- یافته های توصیفی.. 100
- گروههای سنی.. 100
- سطح تحصیلات.. 101
- میزان سابقه زارعین.. 101
- میزان مصرف نهاده ها 101
- فراوانی آب مصرفی.. 101
- کود شیمیایی.. 101
- سم ساقه خوار 101
- سم علف کش.... 101
- بذر 102
- نیروی کار 102
- هزینه ماشین آلات.. 102
- هزینههای متغیر زراعت برنج.. 102
- هزینه های متغیر کل.. 102
- در آمد.. 102
5-1-2- یافته های استنباطی.. 103
- نتایج برازش فرم تابعی کاب- داگلاس.... 103
- نتایج برازش فرم تابعی ترانسندنتال.. 103
- نتایج برازش فرم تابعی ترانسلوگ... 104
- نتایج برازش فرم تابعی درجه دوم تعمیم یافته.. 105
- فرم تابعی برتر و تعیین ارزش اقتصادی آب آبیاری.. 106
- ارزش اقتصادی هر متر مکعب آب آبیاری.. 106
5-3- بحث... 106
5-4- پیشنهادها 106
5-4-1- پیشنهادهای پژوهش حاضر. 106
5-4-2- پیشنهادهایی برای پژوهشهای آینده. 107
منابع.. 108
منبع:
ابونوری، ع ؛ محمدی، ه ؛ نوروزی نژاد، م (1390)، " برآورد ارزش اقتصادی آب در بخش کشاورزی به روش هدنیک (مطالعه موردی شهرستان سبزوار)". مجله اقتصاد کشاورزی، شماره 2، ص 21-57.
امینیان،ف ؛ دشتی، ق ؛ حسین زاد، ج (1388)، " برآورد ارزش اقتصادی آب در تولید محصول پسته (مطالعه موردی: منابع آب زیرزمینی شهرستان دامغان)". ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران.
تهامی پور، م (1384)، "تعیین ارزش اقتصادی آب در تولید پسته شهرستان زرند". پایان نامه کارشناسی ارشد رشته اقتصاد کشاورزی، زابل: دانشگاه زابل.
زارع پور، ز ؛ تهامی پور، م ؛ شاوردی، ع (1390)، "برآورد ارزش اقتصادی آب در مصارف شهری و روستایی استان خوزستان". مجله اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره 76.
سلامی، ح؛ حسین زاد، ج ؛ صدر ،ک ؛ لیاقت، ع (1385)، "گزارش نهایی تعیین روش مناسب قیمت گذاری آب در بخش کشاورزی و ارائه الگوی کشت بهینه (مطالعه موردی سد علویان)" .
شرزه ای، غ ؛ امیرتیموری، س (1391)،" تعیین ارزش اقتصادی آب های زیرزمینی: مطالعه موردی شهرستان راور (استان کرمان)". مجله تحقیقات اقتصادی، شماره 98، ص 113-128.
شمس الدینی، ا ؛ محمدی، ح ؛ رضایی، م (1389)، " تعیین ارزش اقتصادی آب در زراعت چغندرقند در شهرستان مرودشت". مجله چغندرقند، شماره 1، ص 93-103.
محمدی نژاد، ا (1380)، "ارزش اقتصادی آب در دشت ساوه". پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، تهران: دانشگاه تهران.
مخلوقی آزاد، س (1392)، "اثر هدفمند شدن یارانه های آب درمصرف آب در تولید برنج استان گیلان". پایان نامه کارشناسی ارشد رشته اقتصاد محیط زیست، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
نجفی، آ ؛نجفی، ب. ا. (1389)، "عوامل موثر بر تقاضای آب در مزارع پرورش ماهی در استان کهگیلویه و بویراحمد". مجله اقتصاد کشاورزی، شماره 1، ص 191-207.
وزارت نیرو و امور نظام فنی اجرایی معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور (1390)، "راهنمای تعیین ارزش اقتصادی آب برای مصارف کشاورزی" .نشریه شماره 567.
Abernethy, C.L. , K. Lonsway & C.Maman (2000), “Farmer-based financing of operations in the Nige valley irrigation schems”, Research Report 37. Colombo, Srilanka: International water management institute.
Acharya, G & E.B. Barbier (2000), “Valuing Groundwater recharge through agricultural production in the Hedejia-Nguru wetlands in Northern Nigeria”. Agricultural economics, vol 22, pp: 247-259.
Al-Juaidi, A. E. (2009), “Water allocation for agricultural use considering treated wastewater, public health risk, and economic Issues”. Ph.D dissertation in civil and environmental engineering, School of Graduate Studies, Utah State University.
Angeles, G. L. G. (2011), “Sustainable water management in Ciudad Juarez”. Ph.D dissertation, Arizona State University.
Briand ,A (2006), “Marginal cost versus average cost pricing with climatic shocks in Senegal . A Dynamic computable general equilibrium model applied to water”. Social science research network electronic paper collection.
Bustic, V. & Netusil, N.R. (2007), “Valuing Water rights in Douglas county, Oregon: Using the Hedonic price Method”. Journal of the American water resources, vol 43, pp: 622-629.
Chakravorty, V. & J. Roumasset (1991), “Efficient Spatial allocation irrigation water”. American Journal of agricultural economics, vol 73, pp: 165-173.
Chambers ,R.G. (1988), “Applied Production Analysis: A dual approach”. Cambridge University Press.
Chin, T.L. & Chau, K.W. (2003), “A Critical Review of literature on the Hedonic price Model and it’s application to the housing Market in Penang”. International Journal of Housing and it’s applications, vol 27, pp:145-165.
Johansen, L (1972), “Production function an integration of micro and macro, short-run and long-run aspect”. North Holland Publishing company, Amesterdam, New York, Oxford.
John, F. & M. Gregory (1999), “Estimating irrigation water value using hedonic price analysis: A case study in Malheur country, land economics, vol 75, pp: 440-452.
Liner, B. (2009), “Goal programming for sustainability in total water management”, Ph.D dissertation in civil, environmental and infrastructure engineering, George Mason University.
Mesa-Jurado, M. A., J. M. Piston, G. Giannoccaro and J. Berbel (2008), “Irrigation water value scenarions for 2015: Application to Guadalquivir river”, 107th EAAE Seminar, Seville, Spain.
Mullen, J. D., Y. Yu and G. Hoogenboom (2009), “Estimating the demand for irrigation water in a humid climate: A case study from the southeastern United States”. Agricultural Water Management, vol 96, pp 1421-1428.
Pfister, S. , P. Bayer, A. Koehler and S. Hellweg (2011), “Projected water consumption in future global agriculture: Scenarios and related impacts”. vol 409, pp 4206-16.
Pongkijvorasin, S. (2007), “Stock-to-stock externalities resources in renewable resource economics: watersheds, conjunctive water use, and mud”. Ph.D dissertation in economics, Manoa, University of Hawai‘i.
Rogers, P. (2002), “Water is an economic good: how to use prices to promote equity, Efficiency, and Sustainability, water policy4, Elsevier.
Rosen, Sh. (1974), “Hedonic Prices and Implicit Markets: Product Differentation in pure competition”. The Journal of political economy, vol 82, pp: 34-55.
Stratton, S. E. (2008), “Groundwater management with heterogeneous users: Political and economic perspectives”, Ph.D dissertation in agricultural and resource economics, Berkeley, University of California