خلاصه پایان نامه فرهنگ وآداب و رسوم منطقه قلعه گنج
پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد(M-A )
چکیده
از آن جا که فرهنگ و ادبیات عامه میراث ماندگارگذشتگان میهن ماست بایستی در ابعاد گوناگون آن را شناسایی وحفظ کرد هدف پژوهش حاضر بررسی فرهنگ ، آداب ورسوم محلی شهرستان قلعه گنج است زیرا هویت فرهنگی وتاریخی اقوام وملل یکی از شاخص های علمی ماندگار می باشد وپرداختن به آن از ضرورتهای هر جامعه ای است بدین منظور فرضیه های از قبیل نقش تغییر وتحولات فرهنگی جوامع بر فرهنگ وآداب ورسوم شهرستان قلعه گنج وهمچنین نقش تحوولات جدید اجتماعی بر رفتار ، پوشش ظاهری ، اشعار وضرب المثل های محلی ، آداب ورسوم وادبیات شفاهی شهرستان قلعه گنج مد نظر قرار گرفته است ومسئله اصلی بررسی وتوصیف فرهنگ ،آداب ورسوم وهمچنین شیوه انتقال ، حفظ ونگهداری وتوسعه میراث فرهنگی شهرستان وهمچنین تأثیر تحولات فرهنگی جوامع دیگر برآن است که با شیوه میدانی اطلاعات جمع آوری گردیده است از مهمترین یافته های پژوهش حاضر فرهنگ وآداب ورسوم خاص شهرستان قلعه گنج است که ضمن استقلال ، تعامل با فرهنگهای دیگر نیز از ویژگی های خاص آن است ومهم ترین نتیجه حاصل اصالت فرهنگ ، آداب ورسوم شهرستان قلعه گنج واستحکام رفتار ، گفتار ، وشیوه زندگانی مردمان این دیار است .
کلید واژه ها : آداب ورسوم ، تاریخ قلعه گنج ، ادبیات شفاهی ، اعتقادات وباورها وفرهنگ
مقدمه
ذهن انسان همواره به دنبال این است که بفهمد فرهنگ و تمدن بشر چگونه پیدا شده و تحول یافته چرا فرهنگ بشری و آداب و رسوم ملت ها با هم فرق دارد. فرهنگ و آداب و رسوم نحوه زندگی انسانهای را بیان می کند و جزئیات پیرامون زندگی اجتماعی و فرهنگی آنها را برای ما روشن می کند.
هر جامعه ای که فرهنگ و آداب و رسوم سنتی را با عناصر مدرن همگام کند می تواند زیرساخت های جامعه خود را متناسب با اهداف توسعه همه جانبه در سطوح مختلف اقتصادی-اجتماعی- سیاسی و فرهنگی پیش ببرد. به طور یقین می توان گفت جوامعی که با هم تجانس فرهنگی مشترک دارند به وحدت، همبستگی و وفاق ملی دست می یابند مردم منطقه قلعه گنج به اعتبار نژاد- فرهنگ- قومیت و عقاید مذهبی به هویت مشترک دست یافته اند و نظام سیاسی در این منطقه ثبات پیدا کرده است و این ثبات و هماهنگی فرهنگی توسعه ملی را در پی خواهد داشت. اگر در جامعه در حال توسعه عدم تجانس فرهنگی وجود داشته باشد آن جامعه در تامین نیازهای اولیه با مشکل روبه رو می شود و موجب بروز شکاف فرهنگی میان آن ملت ها می شود. و ضعف فرهنگی ملی و خودباختگی فرهنگی را در پی خواهد داشت. بنابراین بهترین راه برای ارتقای فرهنگی این است که از فرهنگ سنتی، مدرن و عقاید دینی و مذهبی برای پیشبرد و تعالی زندگی استفاده کنیم فرهنگ و آداب و رسوم گذشتگان بیانگر تجربه و شیوه زندگی آنان در طول تاریخ است. در خصوص فرهنگ و آداب و رسوم و گویش مردم آنچه بیشتر جلب توجه می کند و در واقع نمادی از ویژگیهای شخصیت مردم منطقه قلعه گنج به شمار می رود، سادگی، خلوص و صفای مردم این منطقه است مردمی که یک رنگی را از نیاکان و صبوری و پایداری و مقاومت را از طبیعت غدار خود آموخته اند از این جهت بر خود لازم می‌دانم نحوه زندگی و آداب و رسوم و فرهنگ آنان را به نگارش در آورم تا بارقه امید همه کسانی گردد که به فردا و فرداهای روشن و پر فروغ این منطقه کهن دل بسته اند.
این مجموعه به عنوان فرهنگ و آداب و رسوم منطقه قلعه گنج از پنج فصل است:
فصل اول: کلیات تحقیق ، بیان مسئله
فصل دوم: پیشینه تحقیق،پیشینه تاریخی ،وجه تسمیه قلعه گنج، طوایف
فصل چهارم: یافته های تحقیق که شامل سه بخش است:
بخش اول: فرهنگ و آداب و رسوم،تولد، مرگ، ازدواج، بازی های سنتی، شیوه عزاداری، اعتقادات، غذاهای سنتی
بخش دوم: ادبیات شفاهی شامل قصه، داستان، ضرب المثل، لالایی، مرثیه زنان، دوبیتی، دهو، شرح حال شاعران.
بخش سوم: شامل گویش شناسی، لغات و اصطلاحات نحلی
فصل پنجم: نتیجه گیری
فصل اول
کلیات تحقیق
بیان مسأله
بشر درگذر از توحش ورسیدن به مدنیت دائماً در حال ابداع قوانین رفتارها وانجام کردارهای نوین بوده تا مشکل ، فرم ومحتوای زندگی را دلپذیرتر راحت تر ومتمدن تر کند ورفاه ، امیدواری ودلشادی در زندگی فردی وگروهی افزون گردد. گاه گاه بدنبال تغییرات اجتماعی وسیاسی در جوامع وبرای رفع نواقص موجود وبوجود آمدن شرایط بهتر یا شرایط دیگر شکلی تغییر یافته یا متفاوت در صحنه جامعه وتوسط تئوریستها تئوریهایی ارائه است ودر زمان خود آیینی نو ومدرن تلقی گشته که با گذر زمان بعضی اوقات زمانی اندک آیین مطرح شده دیرو که مدرن تلقی می شد به آیینی سنتی تبدیل گشته وسنتها واسطوره ها ونهادها عموماً به این شکل در فرهنگ مردمی شکل گرفته اند .
از شروع یکجا نشینی بشر ومفاهیم شناسی وشناخت کلمات وتکلم تا اختراع خط ونگارش آنچه در بشر تمدن بشری شکل گرفته که روزی نو ومدرن بوده بنام سنت ها معنی می شود . کما اینکه آنچه امروز مدرنیسم نامیده می شود . درآینده نزدیکی نیز سنت تعریف گردد. حال هر ملتی بعلت تغییرات محیطی ، شرایط زندگی – تحولات اجتماعی وبشرهای خاص فرهنگی دارای سنتهای خاص ومنحصر به ملیت خود است . حتی ممکن است رفتار یا کردار یا هنری که در سرزمینی بعنوان مدرنیته اتفاق بیفتد . در سرزمینی دیگر وبرای مردمی دیگر به سنت ها پیوسته باشد مثلاً هنر مجسمه سازی با چوب درآفریقا وهنری قدیمی وسنتی محسوب می شد. بوسیله پیکاسو نقاش مطرح امروز اروپا را با نام نقاشی کوبیم (تحت تاثیر مجسمه سازی در اروپا ) مطرح گردید وبه دنبال دیگر سبکهای ادبی وهنری به ظهور رسید .
سنتها در جوامع کلی بشری گاهی مشترکاتی دارند که به علت تبادل فرهنگها بین ملل مختلف وبرگرفته از مشترکات حسی انسانها است که این مسئله در اسطورها نمود بیشتری یافته است . مثلاً پاشنه پای آشیل یونانی که روئین تن بود وچشمان اسفندیارایرانی که او نیز رویین تن بود اما هر دو از نقاطی در معرض گزند بودند واز همان نقاط هدف قرار گرفته وکشته شدند .
یا اسطوره خضر وآب حیات واسکندر مقدونی که او نیز بدنبال آب حیات بود یا افسانه ماه پیشونی که در اروپا به سندرلا تغییر نام داد ویا افسانه بز بز قندی که در اروپا نیز به شکلهای مختلف روایت می شود که از مشترکات حسی وفرهنگی تمام ملل است .
در یک سرزمین که تمام آداب وسنن مشترک است زیر مجموعه هایی وجود دارد که منحصر قومیتهای خاص است وبه خرده سنتها معنی می شود ورعایت آنها به اندازه قانون وعرف ومذهب ضرورت می یابد بطوریکه در جامعه شناسی انسان هنجار به انسانی گفته می شود که قانون عرف – مذهب وآداب وسنن را رعایت کند وانسان ناهنجار انسانی است که از رعایت یکی از این چهار مورد سرباز زنده حال به بررسی یکی از زیر مجموعه های سنتی ایران می پردازیم که محدوده شهرستان قلعه گنج تا حدود کهنوج را در سیطره خود دارد .
شهرستان قلع گنج بعلت شرایط خاص اقلیمی وجغرافیایی وهجوم قومیتها تأثیر پذیری فرهنگ خودی ویا مهاجم در تشکیل تمدن های اولیه بشری دارای آداب ورسوم منحصر به خود است که در بعضی موارد بعلت نزدیکی مسافت ، حکومت مشترک ، زبان مشترک وادیان مشترک با بقیه مردم جنوب اشتراکاتی دارد که در بررسی آن می بینیم زیر مجموعه ها ی این فرهنگ که آداب ورسوم آن هستند تحت شرایط اجتماعی ومحیطی سخت ادبیاتی خشن را بنا نهاده که تا حدودی زیاد زبان آن جنگ ومبارزه وبازتاب آن غم واندوه
Abstract
Since- culture and public literature are our permanent treasure, we should recognize and keep them from different aspects.
The aimof this research is the study of culture and customs of Qalaganj city. Because historical and cultural nature of nations and people is one of the permanemt scientific elements of a societyand paying attention to it is necessary for every society.
By this in mind. The role of cultural changes of societies than culture and customs of Qalaganj city and the role of new social changes to behavior,dressing, poems and local prouerbs and conversational literature has been focused.
But the main point is about the study and description of culture and customs of this people and also the effect of other societies on this people .
We collected this data according to square in formation.
At the end , should say that having such useful culture shows that people of Qalaganj were great and sophis ticated people.
Key words: customs,Qalaganj history, conversational literature, beliefs,culture.
فهرست پایان نامه فرهنگ وآداب و رسوم منطقه قلعه گنج
فهرست:
مقدمه................................................................................................................................................... 1
فصل اول :کلیات تحقیق
بیان مسأله ......................................................................................................................................... 4
اهمیت وضرورت تحقیق ................................................................................................................ 5
اهداف تحقیق ................................................................................................................................... 6
هدف کلی .......................................................................................................................................... 7
اهداف جزئی ..................................................................................................................................... 7
فرضیه های تحقیق ......................................................................................................................... 7
موقعیت جغرافیایی ......................................................................................................................... 7
وضعیت دامپروری ........................................................................................................................... 8
وضعیت کشاورزی ............................................................................................................................ 9
هنرهای دستی ................................................................................................................................. 9
پوشش گیاهی منطقه قلعه گنج .............................................................................................. 10
میراث فرهنگی قلعه گنج .......................................................................................................... 11
زیارتگاه ها ومکانهای مقدس قلعه گنج ................................................................................... 11
مکانهای تفریحی ............................................................................................................................ 12
آب وهوا ........................................................................................................................................... 13
مذهب................................................................................................................................................ 14
نژاد .................................................................................................................................................... 15
فصل دوم:پیشینه تحقیق
پیشینه تحقیق ............................................................................................................................. 17
وجه تسمیه قلعه گنج ................................................................................................................. 17
تاریخ وقدمت شهرستان قلعه گنج ........................................................................................... 20
طوایف قلعه گنج ........................................................................................................................... 21
فصل سوم روش تحقیق
روش تحقیق .................................................................................................................................. 23
ابزار گرد آوری اطلاعات .............................................................................................................. 23
مشاهده ............................................................................................................................................ 23
مصاحبه ........................................................................................................................................... 23
شیوه تجزیه وتحلیل ..................................................................................................................... 24
فصل چهارم یافته های تحقیق وتجزیه وتحلیل آنها
بخش اول :فرهنگ و آداب ورسوم............................................................................................ 27
فرهنگ وآداب ورسوم مردم قلعه گنج ................................................................................... 27
ضرورت بحث فرهنگها وآداب ورسوم ...................................................................................... 32
ازدواج ............................................................................................................................................... 32
رقص وپایکوبی ............................................................................................................................... 33
مراسم زایمان ................................................................................................................................. 34
مرثیه سرایی زنان ......................................................................................................................... 37
تعیین مهریه .................................................................................................................................. 38
عقد بندان ....................................................................................................................................... 39
خرید لباس مادرعروس ............................................................................................................... 40
دوران نامزدی ................................................................................................................................. 42
مراسم گندم پاک کنی ............................................................................................................... 42
مراسم دارچیدن ............................................................................................................................ 42
شب های بن سوری ..................................................................................................................... 43
حنابندان ......................................................................................................................................... 43
روز شیلون ...................................................................................................................................... 44
رفتن داماد به خانه عروس ......................................................................................................... 45
مراسم ختنه سورنی ..................................................................................................................... 46
فاتحه خوانی ومراسم وآیین مرگ ........................................................................................... 47
مراسم عید نوروز .......................................................................................................................... 50
خانه تکونی ..................................................................................................................................... 51
اصلاح سر وصورت وحمام رفتن عید ..................................................................................... 51
مراسم محرم وصفر ....................................................................................................................... 52
غذاهای محلی ................................................................................................................................ 53
انواع نان ........................................................................................................................................... 54
پوشاک ............................................................................................................................................. 54
بازیهای محلی ................................................................................................................................. 56
علت بوجود آمدن باورها ............................................................................................................. 70
اعتقادات در مورد کودکان .......................................................................................................... 71
گرداندن باران وجلوگیری از باریدن آن.................................................................................... 71
اعتقادات رایج قلعه گنج ............................................................................................................. 72
پیش گویی های خرافاتی............................................................................................................. 73
قصه.................................................................................................................................................... 76
پیدایش قصه.................................................................................................................................... 77
اهداف وانگیزه پرداختن قصه .................................................................................................... 77
ویژگی قصه های سنتی .............................................................................................................. 78
قصه آدمیزاد وپری ........................................................................................................................ 79
قصه درونج ...................................................................................................................................... 80
تحلیل قصه درونج ........................................................................................................................ 82
قصه جدید دختر درونج وپسر شاه............................................................................................ 83
قصه ی ماه پشونی ........................................................................................................................ 84
قصه هفت برادر ویک خواهر ..................................................................................................... 89
قصه بی بی فاطمه ........................................................................................................................ 92
بخش دوم : ادبیات شفاهی ........................................................................................................ 93
ادبیات شفاهی ............................................................................................................................... 95
ویژگی های ادبیات شفاهی ........................................................................................................ 98
شرح حال شاعران ..................................................................................................................... 101
تو که چایت دمن ....................................................................................................................... 111
شعری از زبان کرک ها ............................................................................................................ 114
دوبیتی .......................................................................................................................................... 114
دوبیتی ترانه ................................................................................................................................ 119
دهو ................................................................................................................................................ 120
لالایی ها مادر............................................................................................................................... 123
لالایی.............................................................................................................................................. 123
لالای مادر .................................................................................................................................... 125
مثل چیست ................................................................................................................................. 126
ضرب المثل.................................................................................................................................. 129
چیستان ........................................................................................................................................ 141
انواع فال ....................................................................................................................................... 142
بخش سوم : زبان وگویش ....................................................................................................... 144
ریشه گویش قلعه گنج در زبانهای ایرانی ............................................................................ 144
بررسی ریشه شناس گویش قلعه گنج با زبانهای فارسی باستان .................................. 144
لغات واصطلاحات ...................................................................................................................... 146
فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادها
نتیجه گیری ................................................................................................................................ 163
منابع ومآخذ ................................................................................................................................ 165
تصاویر.............................................................................................................................................. 166
چکیده انگلیسی ......................................................................................................................... 173
منبع:
-صفا عزیزا....، تاریخ جیرفت وکهنوج ،1371، چاپ اول کرمان : انتشارات کرمان شناسی .
-مارزی ، باقر بختیار ، نسخ های خطی شعر .
- فیروز میرزا فرمانفرما ، 1380، چاپ اول ،سفرنامه کرمان وبلوچستان ایران .
- دهخدا علی اکبر ، لغت نامه ی فارسی 1339 تهران زیر نظردکتر محمد معین انتشارات سیروس.
-سازمان مدیریت وبرنامه ریزی استان کرمان (سازمان وبرنامه ریزی استان کرمان ؛ 1/85).
رفعتی ،حسین،هزار مثل جیرفتی .کرمان 1379 چاپ اول انتشارات بهمن .
این پایان نامه بیشتر بصورت تحقیقات میدانی انجام شده است .