پایان نامه بررسی تاثیر ساختار سرمایه بر نقد شوندگی سهام شرکت های موجود در بورس اوراق بهادار تهران طی سال های 88-84

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد(M.A)

گرایش:"تولید"

چکیده:

روش اجرا در این پژوهش که از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی- تحلیلی است، فرضیه­های تحقیق که در دو قالب آمار توصیفی و مدل رگرسیونی بیان شدند و از spss جهت محاسبات استفاده شده است.

هدف اصلی این تحقیق، بررسی تاثیر ساختار سرمایه بر نقدشوندگی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد. و در این راستا فرضیه‌های تحقیق بدین صورت است.

فرضیه‌ی اصلی: «ساختار سرمایه بر نقدشوندگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر دارد».

با آزمون فرضیه‌های مربوط به صنعت فلزات اساسی، سیمان و صنعت خودرو و قطعات نتیجه گرفته می‌شود که ارتباط مثبت و معناداری بین ساختار سرمایه و نقدشوندگی در شرکت‌های فلزات اساسی، سیمان و صنعت خودرو و قطعات پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار وجود ندارد و بنابراین می‌توان ادعا نمود که ساختار سرمایه بر نقدشوندگی شرکت‌های پذیرفته شده در صنعت فلزات اساسی، سیمان و صنعت خودرو و قطعات بورس اوراق بهادار تهران تأثیر ندارد

لذا بر اساس یافته‌های فرضیه‌ها می‌توان ادعا نمود که در طول دوره تحقیق، بین ساختار سرمایه و نقدشوندگی شرکتهای پذیرفته شده در صنایع سیمان، خودرو و قطعات و فلزات اساسی بورس اوراق بهادار تهران رابطه مثبت وجود ندارد، پس می‌توان ادعا کرد که ساختار سرمایه بر نقدشوندگی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهرای طی دوره 1384 تا 1388 تاثیر ندارد. با توجه به رد شانزده فرضیه فرعی و تایید دو فرضیه فرعی مطرح شده برای این فرضیه، می‌توان اینگونه به این فرضیه پاسخ داد که اطمینان 70% ساختار سرمایه بر نقدشوندگی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس  اوراق بهادار تهران طی سالهای تحقیق 1384 تا 1388 تاثیر نداشته است. بنابراین نتایج این پژوهش با نتایج پژوهش رسائیان و صلواتی و پژوهش مایرز و راجان (1998) و مورلک و اروان (2001) که بیانگر عدم وجود رابطه بین ساختار سرمایه و نقدشوندگی است همخوانی دارد

 

فصل اول

بیان کلیات

 

 

 

1-1) مقدمه

ساختار سرمایه به عنوان مهم ترین پارامتر مؤثر بر ارزش گذاری شرکت ها و برای جهت­گیری آنان در بازارهای سرمایه مطرح گردیده است. (داگلاس، 2001). شرکت ها برای رشد و پیشرفت نیاز به سرمایه دارند بخشی از سرمایه در داخل شرکت از طریق سود انباشته که در نتیجه سودآوری شرکت به وجود آمده و بین سهامداران تقسیم نشده است، تامین می‌شود و مابقی می‌تواند از طریق بازارهای مالی سرمایه یا استقراض ایجاد گردد. شرکتی که هیچ‌گونه بدهی نداشته باشد، ساختار سرمایه آن را حقوق صاحبان سرمایه تشکیل می‌دهد و از آنجایی که ساختار سرمایه بیشتر شرکت ها، همراه با بدهی و سرمایه است، از این رو مدیران مالی به دریافت وام اثرات ‌آن و حداکثر کردن ثروت سهامداران، بسیار حساس و دقیق هستند. و با توجه به اینکه سرمایه‌گذاران بر اساس معیارهای مختلف، ضمن مقایسه­ی انواع سهام، در سهام خاصی سرمایه‌گذاری می‌کنند، قیمت سهام شرکت ها یکی از بارزترین معیارهای سرمایه‌گذاری است که مبین اعتبار شرکت برای سرمایه‌گذاری است که در واقع اعتبار شرکت برای سرمایه‌گذاری است. بنابراین مقایسه اعتبار شرکت یکی از روش های بهبود سرمایه‌گذاری سرمایه‌گذاران با شناخت عوامل موثر بر قیمت سهام شرکت ها روند تغییرات قیمت و تغییرات ارزش شرکت را پیش‌بینی می‌کنند و بر اساس آن، تصمیمات لازم برای خرید یا عدم خرید سهام اتخاذ می‌‌کنند (پورحیدری، امید، 1374).

1-2) بیان مساله

از جمله مسائل و موضوعاتی که شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار با آن مواجه­ هستند ساختار سرمایه میباشد. اینکه چه حجمی از ساختار سرمایه بدهی باشد و چه حجمی از آن را حقوق صاحبان سهام تشکیل دهد،‌ تا در نهایت به عنوان (ساختار سرمایه بهینه) موجب حداقل نمودن (هزینه تامین مالی)‌یا (هزینه سرمایه) و به تبع آن افزایش ارزش بازار سهام شرکت ها گردد، از دیرباز به عنوان یک مسأله عمده و مهم مطرح بوده است. محیطی که شرکت ها در‌آن فعالیت می‌کنند محیطی بسیار رقابتی است. پژوهش در زمینه ساختار سرمایه نشان داده است ساختار بهینه سرمایه می‌تواند، توان رقابتی شرکت را در بازار افزایش دهد. هم چنین افزایش توان رقابتی، موجب ورود جریانات نقدی عملیاتی به داخل واحد تجاری شده و در نتیجه نیاز به استقراض کاهش یافته واز این رو ساختار سرمایه شرکت نیز بهبود می‌‌یابد. (اسمیت و دیگران، 2008).

تصمیمات تامین مالی و سرمایه‌گذاری در شرکت ها، تصمیم‌هایی هستند که هر دو با آینده‌نگری اتخاذ می‌شوند. در تصمیمات مالی، شرکت وجوه مورد نظر را در حال حاضر به کار می‌گیرد تا در آینده بتواند به تعهدات خود در قبال تامین‌کنندگان منابع مالی عمل کند. منابع تامین مالی شرکت ها براساس سیاست تامین مالی آنها، به دو بخش «منابع مالی درونی» و «منابع مالی بیرونی» شرکت تقسیم می‌شود. در منابع مالی درونی، شرکت از محل سود کسب شده اقدام به تامین مالی می‌کند، یعنی به جای تقسیم سود بین سهامداران، سود را در فعالیتهای عمدتا عملیاتی شرکت برای کسب بازده بیشتر به کار می‌گیرد و در منابع مالی بیرونی از محل بدهی‌ها و سهام، اقدام به تامین مالی می‌کند.

1-3) بیان ضرورت و اهمیت موضوع

به طور کلی ساختار سرمایه‌ی شرکت ها از دو بخش تشکیل گردیده است: نخست میزان سرمایه‌ی مورد نیاز و دوم ترکیب منابع تأمین مالی. به طور کلی وام و سهام دو گروه‌های اصلی شکل‌دهنده­ی ساختار سرمایه محسوب می‌شوند. با توجه به منابع تأمین مالی، شرکت ها دارای بازده و ریسک متفاوتی در عرصه‌ی بازارهای تأمین سرمایه هستند. بنابراین تصمیمات مربوط به ساختار سرمایه نقش مؤثری در کارایی و اعتبار شرکت ها نزد مؤسسات تأمین سرمایه خواهد داشت. محیطی که شرکت ها امروزه در آن فعالیت می‌کنند محیطی است در حال رشد و بسیار رقابتی و شرکت ها برای ادامه حیات مجبور به رقابت با عوامل متعددی در سطح ملی و بین‌المللی و بسط فعالیت های خود از طریق سرمایه‌گذاری جدید هستند و شرکت ها برای سرمایه‌گذاری احتیاج به منابع مالی دارند، اما منابع مالی و استفاده از آنها باید به خوبی تعیین شود تا شرکت بتواند سودآور باشد و این وظیفه مدیر مالی است که منابع تأمین مالی و نحوه استفاده از آنها را تعیین کند. اما مدیر مالی باید همیشه مواظب باشد که روش تامین مالی با نوع سرمایه‌گذاری شرکت سازگار باشد و همچنین از اهرم در حد معقول آن استفاده کند تا هم ارزش شرکت حداکثر شود و هم از پیامدهای نامطلوب ریسک مالی به واسطه استفاده از بدهی، جلوگیری کند.

از دیدگاه مدیریت مالی، ساختار سرمایه یکی از مهمترین موضوعاتی است که در دو دهه اخیر به آن پرداخته شده است. امروزه درجه‌بندی شرکت ها از لحاظ اعتباری تا حدود زیادی به ساختار سرمایه آنان وابسته است و در واقع مبنای تولید و ارائه خدمات، به نحوه تامین و مصرف وجوه مالی مربوط می‌شود. ساختار سرمایه هر شرکت، هشدار اولیه‌ای در ارتباط با میزان مضیقه مالی شرکت است و لازم است در برنامه‌ریزی استراتژیک شرکتها، تعیین عوامل مؤثر بر کارایی تامین مالی آنان مورد توجه جدی باشد. از سوی دیگر نقش اصلی موفقیت در تجارت را توان رقابتی تعیین می‌کند و شرکت ها به رقابت می‌پردازند تا بازگشت سرمایه خود را افزایش دهند و جایگاه خود را در بازار تحکیم بخشند و رقبای خود را از دور خارج کنند و قدرت بازار را در دست گیرند. (اسمیت و دیگران، 2008)

معمای ساختار سرمایه از مهمترین مسائل مدیریت مالی شمرده می‌شود و حتی از معمای سود سهام نیز پیچیده‌تر است (عبدالله‌زاده، 1373). زیرا اطلاعات مدیران در زمینه‌ی ساختار سرمایه بسیار اندک است و هنوز معلوم نیست شرکت ها بر چه اساسی اوراق بهادار متضمن بدهی، مالکیت و یا مختلط را منتشر می‌کنند. ساختار سرمایه به عنوان مهمترین پارامتر مؤثر بر ارزشگذاری و جهت­گیری بنگاههای اقتصادی در بازارهای سرمایه مطرح شده است. محیط متحول و متغیر کنونی، درجه‌بندی شرکت ها را از لحاظ اعتباری نیز تا حدودی به ساختار سرمایه آنان منوط ساخته و برنامه‌ریزی استراتژیک آنان را به منظور انتخاب منابع موثر برای دستیابی به هدف «حداکثر سازی ثروت سهامداران» ضروری کرده است.

 

1-4) هدف تحقیق

1-4-1) هدف اصلی

شناخت رابطه بین ساختار سرمایه و نقدشوندگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.

1-4-2) اهداف فرعی

1 شناخت رابطه بین ساختار سرمایه و نقدشوندگی شرکت های سیمان پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.

2 شناخت رابطه بین ساختار سرمایه و نقدشوندگی خودرو و قطعات پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.

3 شناخت رابطه بین ساختار سرمایه و نقدشوندگی فلزات اساسی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.

1-5) سوالات تحقیق

1-5-1) سوال اصلی

آیا ساختار سرمایه بر نقدشوندگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تأثیر دارد؟

1-5-2) سوالات فرعی

1 ‌آیا ساختار سرمایه بر نقدشوندگی شرکت های سیمان پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیری دارد؟

2 آیا ساختار سرمایه بر نقدشوندگی شرکت های خودرو و قطعات پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر دارد؟

3 آیا ساختار سرمایه بر نقدشوندگی شرکت های فلزات اساسی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیری دارد؟

 

 

1-6) فرضیه‌های تحقیق

1-6-1) فرضیه اصلی

بین ساختار سرمایه و نقدشوندگی شرکت های پذیرفته در بورس رابطه معنی‌داری وجود دارد.

1-6-2) فرضیه‌های فرعی

1 بین ساختار سرمایه و نقدشوندگی شرکت های سیمان پذیرفته در بورس رابطه معناداری وجود دارد.

2 بین ساختار سرمایه و نقدشوندگی شرکت های خودرو و قطعات پذیرفته در بورس رابطه معناداری وجود دارد.

3 بین ساختار سرمایه و نقدشوندگی شرکت های فلزات اساسی پذیرفته در بورس رابطه معناداری وجود دارد.

1-7) قلمرو تحقیق

1-7-1) فلمرو زمانی تحقیق

قلمرو زمانی تحقیق از سال 1384 تا سال 1388 می‌باشد.

1-7-2) قلمرو مکانی تحقیق

قلمرو مکانی تحقیق، کلیه شرکت های پذیرفته شده در سه صنعت سیمان، خودرو قطعات و فلزات اساسی بورس اوراق بهادار تهران است.

1-7-3) قلمرو موضوعی

قلمرو موضوعی تحقیق حاضر، بررسی تاثیر معیارهای مختلف ساختار سرمایه بر نقدشوندگی سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سالهای 1384 تا 1388 است.

1-8) تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها

1-8-1)‌ شکاف قیمتی نسبی (تعریف مفهومی)

شکاف قیمتی نسبی (اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش) مطلق یا واقعی سهام عبارت است از قیمت پیشنهادی فروش منهای قیمت پیشنهادی خرید سهام. قیمتی که یک معامله‌گر برای خرید اوراق بهادار پیشنهاد می‌کند را قیمت پیشنهادی خرید و قیمتی که برای فروش اوراق بهادار پیشنهاد می‌کند را قیمت پیشنهادی فروش اوراق بهادار می‌گویند. اختلاف بین این دو قیمت پیشنهادی نیز اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش اوراق بهادار نامیده می‌شود. اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام از سه جز هزینه تشکیل می‌شود. هزینه‌های اجرای سفارش، هزینه‌‌های نگهداری موجودی و هزینه‌های انتخاب نادرست. هزینه‌های انتخاب نادرست که جزء بسیار با اهمیت اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام هستند ناشی از عدم تقارن اطلاعات در مورد سهام شرکت هستند. عدم تقارن اطلاعات در بازار، هزینه‌‌‌های انتخاب نادرست را افزایش و از این طریق اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

1-8-2) شکاف قیمتی نسبی (تعریف عملیاتی)

شکاف قیمتی نسبی دارای کیفیت بالایی برای سنجش نقدشوندگی می‌باشد. اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش نسبی سهام که در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفته است با استفاده از فرمول زیر که در پژوهش ریان امیهاد و مندلسون، هاسبروک و برخی از پژوهش های داخلی همچون احمدپور و رسائیان، رضازاده و آزاد صلواتی و رسائیان، هاشمی و رسائیان به کار گرفته شده است، به صورت زیر محاسبه می‌شود:

Abstract:

Procedure:

In this research described as descriptive and analytic, concerning its nature and applicability goal, research theories are explained in two forms of descriptive statistic and regression model. Moreover SPSS is used in calculations.

Main Goal:

''Studying the effect of capital structure on realization of firms admitted by Tehran Stock Exchange''

 In this regard, research theories are as follows:

Main Theory:

'' Capital structure has an effect on realization of firms admitted by Tehran Stock Exchange.''

By examining the theories related to principal metals, cement, parts and car industries, it is concluded that there is no positive and meaningful relation between capital structure and realization on principal metals, cement, parts and car firms admitted by Tehran Stocks Exchange, therefore it is claimed that capital structure has no effect on realization of the firms at principal metals, cement, parts and car industries and Stock Exchange.