پایان نامه بررسی سیر تحول سر سوره های قرآن موجود در آستان قدس رضوی (ع) از صدر اسلام تا دوره صفوی (با تاکید بر تذهیب) - عنوان پایان نامه عملی اجرای 5 اثر مذهّب با الهام از سرسوره های صدر اسلام تا دوره صفوی

فهرست پایان نامه بررسی سیر تحول سر سوره های قرآن موجود در آستان قدس رضوی (ع) از صدر اسلام تا دوره صفوی (با تاکید بر تذهیب) - عنوان پایان نامه عملی اجرای 5 اثر مذهّب با الهام از سرسوره های صدر اسلام تا دوره صفوی

فهرست:

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                       صفحه

مقدمه..........................................................................................................................................................................................................................1

فصل اول............................................................................................................................................................................................................................

کلیات پژوهش...........................................................................................................................................................................................................

1-1- تعریف، بیان ضرورت و اهمیت مساله پژوهش............................................................................................................................................2

1-2- پرسش­های پژوهش..........................................................................................................................................................................................3

1-3- فرضیه­های پژوهش...........................................................................................................................................................................................3

1-4- اهداف و ارزش نظری پژوهش........................................................................................................................................................................4

1-5- سابقه، پیشینه و ادبیات نظری پژوهش........................................................................................................................................................5

1-6- روش و فنون اجرایی پژوهش..........................................................................................................................................................................6

1-7- معرفی جامعه آماری و نمونه­ها.......................................................................................................................................................................6

فصل دوم.

2-1- «کتابخانه مرکزی» و «گنجینه قرآن» آستان قدس رضوی....................................................................................................................8

2-2- نظریه­های مختلف در مورد هنر اسلامی و ویژگی­های مرتبط با آن...................................................................................................11

2-3- هنر کتاب­آرایی.. 15

2-4- کتابت.. 16

2-5- خوشنویسی.. 19

2-5-1- خطوط رایج در کتابت قرآن.. 20

2-5-1-1- خط کوفی.. 20

2-5-1-2- خط نسخ. 24

2-6- تذهیب در قرآن. 25

2-7- پیشینه تذهیب.. 32

2-7-1- مانی.. 34

2-8- نقوش... 35

2-9- نقوش مورد استفاده در تذهیب.. 38

2-9-1- نقوش هندسی.. 38

2-9-2- نقوش گیاهی.. 40

2-9-3- نقوش اسلیمی.. 41

2-9-4- نقوش ختایی.. 47

2-10- نمادها و رموز متجلی در نقوش تذهیب.. 48

2-10-1- نقش درخت.. 49

2-10-2- گل نیلوفر آبی.. 50

2-10-3- پیچک... 50

2-10-4- عنصرخلاء. 50

2-10- 5- خطوط و دایره. 51

2-10- 6- اعداد. 51

2-11- اهمیت مفهوم رنگ در تذهیب.. 52

2-11-1- طلایی.. 56

2-11-2- آبی.. 56

2-11-3- سبز................................................................................................................................................................................................57

2-11-4- قرمز...............................................................................................................................................................................................57

2-11-5- سفید.............................................................................................................................................................................................58

2-11-6- سیاه...............................................................................................................................................................................................58

2-12- اصطلاحات و آرایه­های به کار رفته در تذهیب.....................................................................................................................................59

2-13- شیوه تذهیب قرآن­های خط کوفی سده­های اولیه اسلام...................................................................................................................63

2-14- تذهیب دوره سلجوقی................................................................................................................................................................................67

2-15- تذهیب قرآن در دوره ایلخانی..................................................................................................................................................................74

2-15-1- ویژگی­های تذهیب قرآن­های دوره ایلخانی............................. ...........................................................................................80

2-16- کتاب­آرایی و تذهیب قرآن­ها در دوره تیموریان....................................................................................................................................85

2-16-1- ویژگی­های نقش و رنگ در قرآن­های عصر تیموری.......................................................................................................................92

فصل سوم........................................................................................................................................................................................................................

معرفی و تحلیل سرسوره­های قرآن­های آستان قدس رضوی از صدر اسلام تا دوره صفوی......................................................................95

3-1- سرسوره............................................................................................................................................................................................................96

3-1-1- سرسوره­های سده­های نخستین اسلامی و دوره عباسی.......................................................................................................97

3-1-2- تحلیل آماری سرسوره­های سده نخستین اسلامی و دوره عباسی...................................................................................120

3-2- سرسوره‌های دوره سلجوقی.......................................................................................................................................................................126

3-2-1- قرآن عثمان بن وراق.................................................................................................................................................................141

3-2-2- قرآن راوندی................................................................................................................................................................................146

3-2-3- تحلیل آماری سرسوره­های دوره سلجوقی.............................................................................................................................156

3-3- سرسوره­های دوره ایلخانی.........................................................................................................................................................................162

3-3-1-تحلیل آماری سرسوره­های دوره ایلخانی...............................................................................................................................179

3-4- سرسوره­های دوره تیموری........................................................................................................................................................................185

3-4-1- تحلیل آماری سرسوره­های دوره تیموری..............................................................................................................................198

فصل چهارم.......................................................................................................................................................................................................................

4-1- مقایسه آماری سرسوره­های چهار دوره...................................................................................................................................................207

نتیجه­گیری.......................................................................................................................................................................................................................

گزارش کار عملی.............................................................................................................................................................................................................

 منابع و مآخذ..........................................................................................................................................................................................................220

 

منبع:

آل رضا امیری، کاظم (1380)، معرفی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد و موزه­های آستان قدس رضوی، پیام بهارستان، شماره 6، صفحه 15.

احمد زاده، سعادت (1380)، تذهیب در هنر کتاب آرایی ایران، فصلنامه کتاب

احمد قمی، فاضی احمد، احمد سیهیلی خوانساری(1359)، گلستان قرآن، تهران، کتابخانه منوچهری.

اسکندرپور، پرویز (1328)، اسلیمی و نشان­ها قالی، کاشی، تذهیب، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

افروند، قدیر ( آذر 1380)، قرآن­های خط کوفی ایرانی، میراث جاویدان، شماره 91، صفحات 26-22.

افشار مهاجر، کامران (1380)، تاثیر صفحه­آرایی قرآن­های خطی بر گرافیک معاصر، گلستان قرآن، شماره 57، صفحه 26-15.

ایرایی، مهرک (دی 1380)، حکمت معنوی در هنر تذهیب، گلستان قرآن، شماره 102، 26-21.

ایزدی، مریم (1388)، فصل درخشان هنر اسلامی- ایرانی، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره 131، صفحات 95-92.

برزین، پروین (1345)، نگاهی به سابقه تاریخی کتابت قرآن، هنر و مردم، شماره 45 و 46، صفحات31-24.

بورکهارت، تیتوس (1386)، مبانی هنر اسلامی، ترجمه امیر نصری، تهران، حقیقت.

بهادر، یگانه (1388)، خط و کتابت مانوی، فصلنامه هنر، شماره 82،

پناهیان­پور، فاطمه (1383)، تذهیب هنر ماندگار، فصلنامه بیّنات، شماره 42،

پوپ، آرتور اپهام و دیگران (1378)، سیر و صور نقاشی در ایران، ترجمه یعقوب آژند، تهران، مولی

تفرشی، محمد (1388)، بررسی هنر تذهیب در قرآن­های سده­های نخستین قرن اول تا قرن چهارم هجری، پایان­نامه کارشناسی ارشد، پژوهش هنر، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران.

خزایی، محمد (1385)، نقش سنت­های هنری ساسانی در شکل­گیری هنر اسلامی (در سده­های سوم تا پنجم هجری)، کتاب ماه هنر،

خزایی، محمد (1386)، اصول و مبانی زیبایی شناسی هنر ایران، کتاب ماه هنر، شماره 109 و 110، صفحه 5-4.

خلیلی، ناصر (1380)، کارهای استادانه، کارنگ، تهران.

رحمانی، نازله (1380)، فرم­ها و معنای سمبلیکی آنها، گلستان قرآن، شماره 90، صفحه 20.

رهنورد، زهرا (1388)، تاریخ هنر ایران در دوره اسلامی، تهران، سمت.

زارعی مهرورز، عباس (تابستان 1373)، بر کرانه ادب و هنر تذهیب: سیر تاریخی هنر تذهیب، میراث جاویدان، شماره 6، صفحات 126 – 135.

سعیدنیا، سعید، همپارتیان، تیرداد (بهار و تابستان 1385)، مطالعات هنر اسلامی، صفحات 152-139.

شاد قزوینی، پریسا (بهار 1382)، ویژگی­های کلی هنر اسلامی در سه شاخه هنری، خوشنویسی، تذهیب و نگارگری با نگاه غیب و شهود، مدرس هنر، شماره سوم.

شایسته­فر، مهناز (اردیبهشت 1388)، خط و تذهیب در قرآن­های ایرانی موزه ملی، بخش اسلامی سده های هفتم - دوازدهم / اول – ششم، شماره 128، صفحات 63-56.

شایسته­فر، مهناز (1385)، عناصر تزئینی در هنر کتاب­آرایی قرآن و انجیل،

شووالیه، جان  و گربران، آلن (1384)، فرهنگ نمادها، ج 3و4، ترجمه سودابه فضائلی، تهران، جیحون.

صداقت، فاطمه (شهریور 1387)، جایگاه کتیبه های قرآنی مساجد جامع در گسترش تفکر مذهبی (قرن اول تا هفتم هجری قمری)، کتاب ماه هنر، شماره 120، صفحات 30-18.

عبادی، هایده (پائیز 1384)، روح هنر اسلامی در آثار تیتوس بورکهارت، شماره 1.

عطروش، طاهره (1385)، بته جقه چیست؟، تهران : سی بال هنر.

فاضل هاشمی،

فضائلی، حبیب­الله (1356)، اطلس خط، تهران، سروش.

فکرت، محمد آصف (بی­تا)، فهرست نسخ خطی قرآن­های مترجم، مشهد، آستان قدس رضوی.

قندهاریون، مریم (1389)،

کاشفی، جلال­الدین (بهار و تابستان1364)، هنر اسلامی (مذهب و زیبایی­شناسی هنرهای تجسمی)، شماره 8، صفحات 39-12.

کاظمی، سامره (فروردین و اردیبهشت 1385)، سیر تحول کتابت قرآن تا سده هشتم هجری (دوره ایلخانی)،

کاوسی، ولی­الله (پائیز 1387)، الگوهای هنرپروری و آفرینش هنری در ایران دوره ایلخانیان، گلستان هنر، شماره 13،

گرابر و اتینگهاوزن، (1384)، هنر اموی و عباسی، ترجمه یعقوب آژند، تهران، مولی

گلچین معانی، احمد (1377)، راهنمای گنجینه قرآن، مشهد، آستان قدس رضوی.

لینگز، مارتین (1377)، هنر خط و تذهیب قرآنی، ترجمه مهرداد قیومی بیدهندی، تهران، گروس.

گنج­نامه رضوی، 1389

مایل هروی ، نجیب (1372)، کتاب آرایی در تمدن اسلامی، مشهد: بنیاد پژوهش­های آستان قدس رضوی

مایل هروی، نجیب (1380)، تاریخ نسخه­پردازی و تصحیح انتقادی نسخ خطی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

مددپور، محمد (1384)، حکمت انسی و زیبایی­شناسی عرفانی هنر اسلامی، تهران: سوره مهر.

مجذوب، مصطفی (تابستان 1374)، مخافت، محبت، معرفت و تجلی آنها در کتابت و تذهیب قرآن کریم، میراث جاویدان، شماره 10، صفحات 27-23.

مجرد تاکستانی، اردشیر (1372)، شیوه تذهیب، تهران، سروش.

محبعلی، آزاده (آبان1381)، نگاهی به تاریخچه و سیر تحول هنر تذهیب، گلستان قرآن، شماره 126، صفحات 15-11.

معتقدی،کیانوش (1387)، کتابت و کتاب­آرایی در مکتب شیراز، شکوه خوشنویسی و تذهیب در مکتب شیراز، سده­های هشتم و نهم هجری، آینه خیال، شماره 10، 125-118.

نصر، سید حسین (بهمن و اسفند 1386)، کلمه­الله و هنر اسلامی، پژوهشنامه فرهنگستان هنر، شماره 7،

نعیمایی، ایرج (شهریور 1378)، تاثیر تجلی قرآن بر هنر خوشنویسی و تذهیب، کتاب ماه هنر،  شماره 12، صفحات 5-3.

نوروزی­طلب، علیرضا (آبان 1387)، هنر اسلامی، تجلی امر قدسی از طریق هنر سنتی،

هزاوه ای، هادی (تابستان و پائیز 1363)، هنرهای تجسمی: اسلیمی، زبان از یاد رفته، کتاب ماه هنر، صفحات 117-90.

 

آرشیوها

آرشیو شناسنامه­های قرآنی کتابخانه آستان قدس رضوی مشهد.

 

سایت­ها

Http:// www.aqlibrary.org  (1391، 15 آبان) بازیابی از،