خلاصه پایان نامه تحلیل بصری نقوش اساطیری ساسانی و نمودآن در گرافیک ایران(طراحی پوستر)
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد
رشته ارتباط تصویری
تحلیل بصری نقوش اساطیری ساسانی و بررسی نمود آنها در گرافیک ایران با تمرکز بر هویت ایرانی، نقشمایه سیمرغ، اسب بالدار و شیردال و کاربرد آنها در طراحی پوستر.
مقدمه:
پژوهش حاضر با عنوان «تحلیل بصری نقوش اساطیری ساسانی و نمود آن در گرافیک ایران (طراحی پوستر)» با هدف شناخت نقوش اساطیری ساسانی و بررسی تأثیر آنها بر هویت گرافیک ایران انجام شده است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی تحلیلی است و جمع‌آوری اطلاعات به شیوه‌های کتابخانه‌ای، اینترنتی و میدانی، از طریق مشاهده آثار و اشیاء، انجام گرفته است. محور اصلی پژوهش، بررسی نقشمایه‌های غنی تاریخی دوره ساسانی و چگونگی استفاده از آنها در گرافیک امروز، به ویژه در طراحی پوستر، است.
طراح گرافیک ایرانی در پهنه فرهنگی و تاریخی خود وارث سرمایه عظیمی از نقشمایه‌هاست. این نقوش در دوره‌های مختلف تاریخی، بخشی از خاطره قومی و بصری ایرانیان را شکل داده‌اند و می‌توانند در بیان هویت آثار هنری نقش مهمی داشته باشند. اگر مسئله هویت برای هنر گرافیک ایران ضروری تلقی شود، استفاده صحیح از این گنجینه‌های تاریخی یکی از راهکارهای مهم برای دستیابی به هویت در آثار گرافیکی است. هنر ساسانی نیز سهم قابل توجهی از این هویت تاریخی را در خود دارد و به همین دلیل، تحلیل و پژوهش روشمند درباره نقشمایه‌های این دوره می‌تواند زمینه‌ای برای استمرار و تکامل کاربرد آنها در گرافیک معاصر فراهم کند.
یکی از عناصر اصلی طراحی گرافیک، استفاده از نقشمایه‌های تاریخی و غنی است. این نقشمایه‌ها علاوه بر بیان هویت اثر هنری، از نظر مفهومی نیز می‌توانند مؤثر باشند. هنر قومی ملی نمودی از عواطف، احساسات، باورها و اندیشه‌های مردم است و آثار هنری به‌جای‌مانده از دوره‌های مختلف تاریخ و تمدن بشری، به نوعی بیانگر باورها و اعتقادات پدیدآورندگان خود هستند. مطالعات انجام‌شده در زمینه باستانشناسی و هنر دوره ساسانی نیز این موضوع را تأیید می‌کند و آثار به‌جای‌مانده از این دوره را می‌توان از مهم‌ترین منابع شناخت باورها، اندیشه‌های دینی و فرهنگی آن دوران دانست.
آثار هنری دوره ساسانی شامل مهرها، نقوش برجسته، سکه‌ها، پارچه‌ها و گچبری‌ها هستند که هر یک پیام خاصی را به مخاطب منتقل می‌کنند. این پیام‌ها در طیف گسترده‌ای از مفاهیم سیاسی، اجتماعی، دینی و اساطیری قابل بررسی هستند. شناخت و آگاهی از جوامع گذشته تا اندازه‌ای وابسته به بررسی و بازخوانی دقیق مفاهیمی است که به صورت صحنه‌ها و نقش‌های متنوع بر روی آثار هنری این دوره تجلی یافته‌اند. بر همین اساس، پژوهش حاضر تلاش دارد با بررسی نقوش اساطیری ساسانی و جمع‌آوری باورهای اساطیری، مجموعه‌ای از نقوش را برای کاربرد در گرافیک امروزی معرفی و عرضه کند.
در این پژوهش پس از معرفی اجمالی جامعه و هنر ساسانی، مفاهیم اساطیری ایرانی و غیرایرانی که بر روی آثار این دوره نمایش داده شده‌اند مورد بازشناسی قرار گرفته‌اند. یکی از موضوعات اصلی تحقیق، بررسی این مسئله است که نقوش ساسانی بر اساس کدام اسطوره‌ها شکل گرفته‌اند و از چه حیواناتی در نقشمایه‌های ساسانی استفاده شده است. همچنین تأثیر جنبه‌های مذهبی در شکل‌گیری این نقشمایه‌ها و چگونگی استفاده از نقوش مربوط به گذشته در گرافیک امروز، بدون دچار شدن به کهنگی، مورد توجه قرار گرفته است.
بررسی انجام‌شده نشان می‌دهد که جنبه‌های مذهبی در شکل‌گیری نقوش اساطیری ساسانی تأثیرگذار بوده‌اند. تصاویر حیواناتی که از مظاهر ایزدی زرتشتیان بودند، در آثار هنری این دوره نیز پدیدار شده‌اند. در میان موجودات پنداری و اساطیری، نقشمایه‌های سیمرغ، اسب بالدار و شیردال از اهمیت بیشتری نسبت به سایر موجودات برخوردارند. این موجودات در آثار هنری ساسانی جایگاه قابل توجهی داشته‌اند و بررسی آنها می‌تواند به شناخت بهتر باورهای اساطیری و دینی این دوره کمک کند.
مسئله اصلی در استفاده از نقشمایه‌های تاریخی در گرافیک معاصر، صرفاً بازتولید ظاهری آنها نیست، بلکه درک درست معانی درونی و مفاهیم مرتبط با این نقش‌ها اهمیت دارد. هنرمند باید معنای درونی نقوش را به درستی درک کند و سپس آنها را متناسب با موضوع و در جایگاه مناسب در گرافیک امروز به کار گیرد. استفاده صرف از این نقوش برای زیبایی و جذابیت بصری، بدون توجه به مفاهیم و پیشینه آنها، نمی‌تواند ارتباط عمیق و مؤثری با مخاطب ایجاد کند. در نتیجه، کاربرد صحیح سرمایه‌های بصری تاریخی می‌تواند در تقویت هویت هنر گرافیک ایران مؤثر باشد.
نقشمایه‌های ساسانی علاوه بر ارزش تاریخی و هنری، از نظر هویتی نیز اهمیت دارند. آثار به‌جای‌مانده از ایران حاوی باورهای اسطوره‌ای و اندیشه‌های دینی و فرهنگی هستند و برخی از این آثار با کمترین تغییرات به دست نسل امروز رسیده‌اند. هنرمندان دوره ساسانی پیام‌های متنوعی را در قالب صحنه‌های گوناگون برای مخاطبان خود خلق کرده‌اند. مهرها، سکه‌ها، پارچه‌ها، نقوش برجسته و گچبری‌ها نمونه‌هایی از این آثار هستند که مفاهیم مختلف را در قالب تصویر و نقش بیان می‌کنند.
پژوهش حاضر با توجه به اهمیت این آثار، در پی آن است که از طریق بررسی نقوش اساطیری ساسانی، شناخت بیشتری از مفاهیم و باورهای مرتبط با آنها به دست آورد و نتایج حاصل را در کاربردهای گرافیکی امروز مورد استفاده قرار دهد. هدف اصلی تحقیق، بررسی نقشمایه‌های ساسانی و میزان اهمیت آنها در معرفی و هویت ایرانی در طراحی پوستر و همچنین بررسی رابطه مفهومی نقوش ایرانی و چگونگی درک و فهم آنها توسط مخاطب است. هدف فرعی نیز استفاده از نتایج به‌دست‌آمده برای طراحی پوسترهایی با ویژگی‌های خلاق، ماندگار و مرتبط با موضوع عنوان شده است.
در این راستا، چند پرسش اصلی مطرح شده است؛ از جمله اینکه نقوش ساسانی بر اساس کدام اسطوره‌ها شکل گرفته‌اند، چه حیواناتی در نقشمایه‌های ساسانی مورد استفاده قرار گرفته‌اند، آیا جنبه‌های مذهبی در شکل‌گیری این نقشمایه‌ها تأثیر داشته‌اند، چگونه می‌توان نقوش تاریخی را در گرافیک امروز به کار برد و از کهنگی آنها جلوگیری کرد و این نقوش در گرافیک امروز ایران بیشتر در چه موضوعاتی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. همچنین مزایای کاربرد نقوش اساطیری ساسانی برای هویت گرافیک امروز ایران مورد توجه قرار گرفته است.
فرضیه پژوهش بر این اساس است که جنبه‌های تصویری پرندگان اسطوره‌ای ساسانی بیش از سایر نقوش این دوره بر گرافیک معاصر تأثیر گذاشته است. همچنین به نظر می‌رسد استفاده از نقشمایه‌های ساسانی می‌تواند به ایجاد گرافیکی با هویت ملی، مخاطب‌پسند و تأثیرگذار منجر شود. بنابراین، بررسی رابطه میان نقشمایه‌های تاریخی و هویت گرافیک معاصر یکی از محورهای مهم این پژوهش است.
روش انجام تحقیق بر مبنای ماهیت، توصیفی تحلیلی است. اطلاعات مورد نیاز از منابع کتابخانه‌ای، اینترنتی و میدانی شامل مشاهده آثار و اشیاء جمع‌آوری شده و پایان‌نامه بر اساس استخراج مطالب از پژوهش‌های گذشته تنظیم شده است. همچنین پژوهش در چهار فصل به بررسی موجودات اساطیر کهن ساسانی و نقش این موجودات در آثار و اشیاء می‌پردازد. موجودات خیالی که انعکاسی از برداشت‌های مثبت و منفی انسان از خود و دنیای پیرامون هستند، در اشکال گوناگون در آثار هنری بازنمایی شده‌اند.
کاربرد این پژوهش در گرافیک امروز، به ویژه طراحی پوستر، بر معرفی و استفاده کاربردی از نقوش اساطیری ساسانی متمرکز است. هدف آن است که با جمع‌آوری و معرفی نقوش اساطیری این دوره و ارائه نمونه‌های کاربردی در گرافیک امروزی، مجموعه‌ای مفید به ادبیات رشته گرافیک افزوده شود. استفاده از این نقوش می‌تواند زمینه‌ای برای توجه بیشتر به مقوله هویت‌سازی در طراحی پوستر فراهم کند.
بررسی‌های انجام‌شده در پیشینه پژوهش نشان می‌دهد که نقوش ایرانی، به ویژه نقوش عهد ساسانی، از جایگاه والایی برخوردارند و تمدن ساسانی با ارزش‌های بصری و ویژگی‌های منحصر به فرد خود می‌تواند منبع مناسبی برای طراحان گرافیک باشد. در دهه‌های اخیر، تحقیق درباره نقشمایه‌های این دوره در حوزه‌های مختلف دانشگاهی و علمی مورد توجه قرار گرفته و پایان‌نامه‌ها، مقالات و کتاب‌های متعددی درباره نقوش ساسانی نوشته شده است. با این حال، در بررسی پایان‌نامه‌ها و مقالات مرتبط، موضوع تأثیرگذاری نقوش اساطیری ساسانی بر گرافیک ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته است. از این رو، ضرورت تحلیل و پژوهش درباره نقوش اساطیری این دوره و بررسی امکان استفاده از آنها در گرافیک معاصر احساس شده است.
نتایج بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که نقوش اساطیری ساسانی در چند دهه اخیر بیشتر برای موضوع‌هایی نظیر جشنواره‌ها و نمایشگاه‌های فرهنگی و هنری در پوسترها مورد استفاده قرار گرفته‌اند. در میان این نقشمایه‌ها، سیمرغ بیشتر از سایر نقوش مورد توجه طراحان قرار گرفته است. این موضوع نشان می‌دهد که نقشمایه‌های اساطیری ساسانی همچنان قابلیت حضور در گرافیک معاصر ایران را دارند و می‌توانند در ارتباط با موضوعات فرهنگی و هنری به کار گرفته شوند.
در نهایت، استفاده از نقوش اساطیری ساسانی در گرافیک ایران زمانی می‌تواند به تقویت هویت اثر منجر شود که طراح علاوه بر ویژگی‌های بصری، به مفاهیم درونی، باورهای اساطیری، جنبه‌های مذهبی و پیشینه فرهنگی این نقوش توجه داشته باشد. سیمرغ، اسب بالدار و شیردال از مهم‌ترین موجودات پنداری مورد توجه در آثار ساسانی هستند و به ویژه نقشمایه سیمرغ در گرافیک معاصر بیشتر مورد استفاده قرار گرفته است. بر این اساس، شناخت صحیح نقشمایه‌های ساسانی و کاربرد متناسب آنها در طراحی پوستر می‌تواند به ایجاد آثار گرافیکی با هویت ایرانی، مفهومی، خلاق، ماندگار و مرتبط با موضوع کمک کند.
فهرست پایان نامه تحلیل بصری نقوش اساطیری ساسانی و نمودآن در گرافیک ایران(طراحی پوستر)
فصل اول: کلیات تحقیق
1-1. تعریف مسئله ........................................................................ 2
1-2. ضرورت و اهمیت تحقیق ...................................................... 2
1-3. سؤالات تحقیق ....................................................................... 2
1-4. فرضیه‌های تحقیق ................................................................. 3
1-5. اهداف اصلی و فرعی ............................................................. 3
1-6. روش تحقیق و روش جمع‌آوری اطلاعات ............................ 3
1-7. کاربرد تحقیق .......................................................................... 3
1-8. پیشینه تحقیق و چگونگی انجام پروژه عملی ..................... 3
1-9. شرح کار عملی ......................................................................... 6
فصل سوم: بررسی پیشینه تاریخی نقشمایه‌های ساسانی
3-1. اسطوره و پیشینه آن
3-1-1. ریشه واژه اسطوره ................................................................. 8
3-1-2. تعریف اسطوره ........................................................................ 9
3-1-3. چگونگی به وجود آمدن اسطوره ......................................... 10
3-2. مفاهیم و جلوه‌های نمادین نقوش اساطیری دوران ساسانی
3-2-1. هنر ساسانی ........................................................................... 11
3-2-2. اهمیت نقش در هنر ایران ................................................... 32
3-2-3. نفوذ اساطیر غیرایرانی بر اساطیر ایرانی در عهد ساسانی .................................................................................... 34
3-2-4. کارکرد اساطیر در هنر عهد ساسانی و پیشینه آن .......... 37
3-2-5. تبدیل موجودات تخیلی به اسطوره و چگونگی پیدایش آنها .................................................................................... 41
3-2-6. جنبه‌های فرهنگی و مذهبی استفاده از نقوش اساطیری در عهد ساسانی ................................................................ 42
3-3. معرفی موجودات اساطیری بر روی آثار هنری دوره ساسانی
3-3-1. مقدمه ..................................................................................... 44
3-3-2. بال؛ نماد قدرت و محافظت .................................................. 45
3-3-3. سیمرغ .................................................................................... 45
3-3-4. اژدها ....................................................................................... 53
3-3-5. اسب ........................................................................................ 57
3-3-6. گاو .......................................................................................... 62
3-3-7. گریفون (شیردال) ................................................................. 64
3-3-8. اسفنکس ................................................................................. 68
3-3-9. هارپی ...................................................................................... 69
3-3-10. شیر ....................................................................................... 71
3-3-11. گوپت‌شاه ............................................................................. 75
فصل چهارم: تأثیر نقوش اساطیری ساسانی بر هویت گرافیک ایران
4-1. گرافیک ایران
4-1-1. گرافیک دهه‌های 40 و 50 شمسی ...................................... 78
4-1-2. اولین نسل بعد از انقلاب ..................................................... 79
4-1-3. گرافیک ایران در رابطه با گذشته ...................................... 79
4-1-4. روش‌های به‌کارگیری عناصر تصویری گذشته به شکلی نوین .................................................................................... 81
4-1-5. گرافیک ایران در رابطه با غرب .......................................... 82
4-2. هویت
4-2-1. مفهوم هویت .......................................................................... 85
4-2-2. اهمیت هویت ........................................................................... 86
4-2-3. بحران فرهنگی انسان معاصر .............................................. 86
4-2-4. هویت ایرانی ........................................................................... 87
4-2-5. نقش هویت در گرافیک ایران .............................................. 90
4-2-6. ارتباط میان هویت و زیبایی در گرافیک ............................ 91
4-2-7. نقطه‌نظرات اساتید صاحب‌نام پیرامون موضوع هویت ایرانی .................................................................................... 92
نتیجه‌گیری ..................................................................................... 99
منابع .............................................................................................. 101
کار عملی ....................................................................................... 105
چکیده انگلیسی
منابع پایان نامه تحلیل بصری نقوش اساطیری ساسانی و نمودآن در گرافیک ایران(طراحی پوستر)
الوند، احمد، صنعت نساجی ایران از دیرباز تا امروز، انتشارات دانشکده صنعتی1368.
احمدی، بابک، حقیقت و زیبایی، چاپ دوم، نشر مرکز، تهران ،1375.
افشار مهاجر، کامران، هنرمند ایرانی و مدرنیسم، چاپ اول ، نشر دانشگاه و هنر، تهران،1384.
آموزگار ، ژاله، تاریخ اساطیر ایران، انتشارات سمت، تهران،1376.
بهار، مهرداد، پژوهشی در اساطیر ایران، جلد 1و2، چاپ دوم، انتشارات آگاه، تهران، 1375.
بیکر، ج.ا، پاشایی، ن، هنر ژاپن، چاپ اول، انتشارات فرهنگستان هنر، تهران ،1384.
پرادا، ایرت، یوسف مجید زاده، هنر ایران باستان تمدن‌های پیش ازاسلام، انتشارات دانشگاه تهران. 1383.
پوپ، آرتور، خان لری، شاهکارهای هنر ایران، جلد 5، تهران، 1387.
پوپ، آرتور, خانلری ، شاهکارهای هنر ایران, تهران, انتشارات فرانکلین ،1337.
پورداود، ابراهیم، یشت‌هاجلد اول، چاپ اول، انتشارات اساطیر، تهران،1377.
پورداود،ابراهیم ، فرهنگ ایران باستان، چاپ اول، انتشارات اساطیر، تهران،1380.
پورداود، ابراهیم،گاتها، کهنترین بخش اوستا ، تهران ، انتشارات اساطیر،1378.
پاکباز، رویین، دایره المعارف هنر،چاپ تهران، انتشارات فرهنگ معاصر،1383.
پاکباز، رویین، نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، انتشارات سیمین، تهران،1380.
پیرآمیه ، تاریخ ایلام ، شیرین بیانی ، انتشارات دانشگاه تهران ، 1372.
پیرنیا، حسن، عصر اساطیر تاریخ ایران، تهران، انتشارات هیرمند،1383.
تولستوی، لئون، هنر چیست، دهگان، کاوه، چاپ نهم، انتشارات امیرکبیر، تهران، 1373.
دله. نلی، پاشایی. ع، ژاپن روح گریزان، چاپ اول، انتشارات روزنه، تهران.
درویش، محمد رضا، گامی‌‌در اساسیر ،انتشارات بابک، اصفهان،1355.
دورانت، ویل، آرام،ا ، تاریخ تمدن - مشرق زمین گهواره تمدن، چاپ دوم ،انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، تهران،1367.
دوستخواه ، جلیل، اوستا: نامه‌ی مینوی آیین زرتشت، چاپ ششم، انتشارات مروارید، تهران، 1366.
دادور، ابوالقاسم، در آمدی بر اسطوره و نمادهای ایران و هند در عهد باستان ،ج1، انتشارات دانشگاه الزهر، تهران، 1385.
گیرشمن، رمان، فره وشی، هنر ایران در دوران پارتی و ساسانی، انتشارات بنگاه ترجمه ونشر کتاب، تهران، 1370.
ریاضی، محمد، طرح‌ها و نقوش لباس‌ها و بافته‌های ساسانی، چاپ اول، انتشارات گجینه هنر، تهران،1382.
رجایی، م، فرهنگ، مشکله هویت ایرانیان امروز، چاپ سوم، انتشارات نی، تهران، 1385.
رضی، هاشم، فرهنگ واژه اوستا، ج1، انتشارات فروهر، تهران،1371.
رهبر، مهدی، کاوش‌های باستان شناسی در گلاک شوشتر، دریادنامه گردهمایی باستان شناسی شوش، سازمان میراث فرهنگی کشور، تهران،1376.
سرلو، ادوارد، اوحدی، فرهنگ نمادها، چاپ اول، انتشارات دستان، تهران، 1389.
سرافراز، علی اکبر، مجموعه دروس باستانشناسی و هنر دوران تاریخی و ما دو هخامنشی ، انتشارات جهاد دانشگاهی ،تهران،1373.
ستاری، جلال، هویت ملی و هویت فرهنگی، چاپ دوم، انتشارات مرکز، تهران،1383.
ستاری، جلال، اسطوره درجهان امروز ،چاپ اول، تهران، نشر مرکز، 1376.
سن، آرتورکریستین،ک، آموزگار، نمونه‌های نخستین شهریار، انتشارات نو، تهران،1386.
شایگان، داریوش، آسیا در برابر غرب، ج 1، چاپ اول، انتشارات امیرکبیر،تهران، 1365.
جابز،گرترود، بقاپور، سمبل‌ها، ج1، انتشارات جهان نما، تهران، 1370.
قلی زاده، خسرو، فرهنگ اساطیر ایرانی برپایه متون ادبی، شرکت مطالعات و نشرکتاب پارسه، تهران،1387.
کوپر،جی.سی، بقاپور، فرهنگ مصور هنرهای سنتی، ترجمه محمد، نشرفرشاد، تهران، 1379.
کرباسیان، مجید، فرهنگ الفبایی- موضوعی، اساطیر ایران باستان، انتشارات اختران، تهران،1384.
گریمال، پیر، تاجبخش، فرهنگ اساطیر یونان و روم، ج2، انتشارات امیرکبیر، تهران، 1378.
گیرشمن، رمان، معین، ایران از آغاز تا اسلام، شرکت انتشارات علمی‌‌فرهنگی، تهران، 1380.
گریشمن، رمان،کریمی، بیشاپور،ج1، سازمان میراث فرهنگی کشور، تهران، 1379.
گریشمن، رمان، فره وشی، هنر ایران در دوره‌ی پارت و ساسانی، ج2، انتشارات علمی‌‌و فرهنگی، تهران 1370.
ولادیمیر،گریگورویچ ، رضا، تمدن ایران ساسانی، چاپ سوم، علمی‌‌فرهنگی، تهران، 1373.
مورتون، اسکات، رجب نیا، تاریخ و فرهنگ ژاپن، چاپ اول، انتشارات امیرکبیر، تهران، 1364.
مکسوب، ش، هویت ایرانی و زبان فارسی، چاپ اول، انتشارات، باغ آینه تهران،1373.
ملکزاده بیانی،ب، هنرهای زیبای ایران دردوران ساسانی ، شورای مرکزی جشن شاهنشاهی ایران، تهران،1382.
معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، ج2، انتشارات هیرمند، تهران، 1352.
48.هال، جیمز، بهزادی، فرهنگ نگاره‌ای نمادها در هنر شرق وغرب، چاپ دوم، انتشارات فرهنگ معاصر، تهران، 1383.
49. یونک، کارل. گوستاو، صارمی، انسان و سمبولهایش، تهران، 1384.
50. (یاحقی، محمد جعفر، فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی، سروش، 1375.
مقاله
احصانی، م، ارتباط بین خط و گرافیک دیزاین، روزنامه همشهری، ویژه نامه نوروز، فروردین 1385
بهدانی، مجید ، مهرپویا،حسین، گذری بر حدال اژدها درهنر ایران، دو فصلنامه پژوهشی، فرهنگی و هنری دانشگاه هنر دانشگاه الزهرا(س)، شماره22، 1382
خودی، معانی نمادین شیر در هنر ایران، کتاب ماه هنر ، مهر و آبان 1385
ریاضی، م، ابوترابی، ف، مهرهای ایرانی ، نشان -نشریه تخصصی هنر گرافیک ایران ، شماره 19 ، بهار 1388
شیوا، ق، گرافیک دیروز و مسائل امروزآن، روزنامه شرق، شماره 485، بهمن 1383
صیفوری، ب، ارتفاع گرفتن از موضوع، نشان -نشریه تخصصی هنر گرافیک ایران، شماره 17، تابستان 1387
ضیاءپور، شایسته فر، مفاهیم نمادین سیمرغ و اژدهاو انعکاس آن در قالیهای صفویه، هنرهای تجسمی‌‌و کاربردی- دو فصلنامه پژوهشی دانشگاه هنر،سال دوم، شماره4، پاییز و زمستان 1388
طالب پور، فریده، پرهام، ماندانا، جایگاخ اسب در هنر ایران باستان، دو فصلنامه پژوهشی، فرهنگی و هنری دانشگاه هنر دانشگاه الزهرا(س)، شماره 1، بهار و تابستان 138
عابددوست،ح، کاظم پور، ز، تداوم حیات اسفنکسها و هارپی‌های باستانیئر هنر دوره اسلامی، فصلنامه تحلیلی- پژوهشی نکره، شماره13، زمستان88
10. غریب‌پور، ک، بیان مبتنی بر تصویر در گرافیک دیزاین و تبلیغات،حرفه و هنرمند، شماره24، پاییز 1387
11. مثقالی، ف، گرافیک معاصر ایران، نشان، طراحی گرافیک ایران، شماره21، تابستان 1388
12. مثقالی، ف، گرافیک و تبلیغات، حرفه هنرمند، شماره 26، پاییز 1387
13. ممیز. م، چهل سال گرافیک در ایران، کیان، شماره 31، مرداد 1375
14. مخملباف، م، فروغ خواهر ما بود،
پایان‌نامه
رضایی، م، برسی نقوش اساطیری در مهرهای دوره ساسانی، کارشناسی ارشد باستانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی- واحد تهران مرکز، دانشکده ادبیات و علوم، پاییز90
رضایی، ن، نقش دیو و موجودات تخیلی در اساطیر و ادبیات کهن ایران، کارشناسی ارشد ارتباط تصویری، دانشگاه آزاد اسلامی‌‌واحد تهران مرکز،بهار1387
صوری، م، نمادگرایی در هنر هخامنشی و ساسانی، کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه مدرس، دانشکده هنر،1384
قدوسی، ن، چرایی و چگونگی استفاده از نقوش سنتی در گرافیک معاصر، کارشناسی ارشد ارتباط تصویری، دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز، 1388
پیروزی، م، نقش باورهای ساسانی در طرح پارچه این دوره، کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه هنر تهران،1390.
لاتین
1. Brunntr.c.j,susanian stamp acalsin the mcfropolotan muscum of art newyork, 1978
2. Pittman,h,ancient art in miniaturt,Newyork”metropolitan museum of art,1987
3. wehmeier,s,oxford Dictionary, Oxford university Press,oxford,p.907, 1993
سایت‌ها
http/www.wikypedia.com
www.designishistory.com
www.itsnicethat.com
www.wordpress.com
www.pinktentacle.com
www.ronbercume.com
www.Mehdisaeedi.com
www.farzadeadibi.com
www.ImanRaad.com
www.Majid Abbasi.com
www.momayez.ir
www.pourhosein.com
http://www.hermitagemuseum.org
موزه ارمیتاژ
http://www.britishmuseum.org
موزه بریتانیا
www.louvre.fr
موزه لوور
www.metmuseume.org
موزه متروپلیتن
www.mfa.org
موزه هنرهای زیبای بستون
www.iranatlas.info/sassanid
سایت اطلس تاریخی ایران
http://raeeka.wordpress.com
سایت شبهای بی‌سحر