پایان نامه تقابل ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران

قیمت جدید: ۳۵,۰۰۰ تومان
۶۴,۰۰۰ تومان
دانلود
  • خلاصه
  • فهرست
  • خلاصه پایان نامه تقابل ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران

    چکیده

    خلیج فارس یکی از نقاط استراتژیک و حیاتی از نقطه نظر سیاست بین الملل می باشد. علاوه بر اهمیت کشتی رانی، کشف و استخراج منابع عظیم نفت، گاز و وابستگی شدید کشورها به این مواد به عنوان مواد حیاتی برای صنعت، اهمیت ژئوپلیتیک این منطقه را بیشتر نموده است. به گونه ای که در هیچ برهه ای از مطامع قدرتهای بزرگ خالی نبوده است. پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و قطع شدن منافع ایالات متحده در این کشور و تلاش روز افزون این کشور جهت مقابله با ایران از طریق حضور نظامی و یا ایجاد پایگاههای نظامی و تحریک کشورهای منطقه و نفاق افکنی، موجبات تقابل بیشتر ایران و ایالات متحده آمریکا را فراهم ساخته است. ادامه این روند منافع حیاتی دو طرف را می تواند تهدید کند و یا حداقل بسیاری از ظرفیت های موجود جهت توسعه و ترقی را از بین ببرد. در این پژوهش ضمن تبیین موقعیت ممتاز جمهوری اسلامی ایران در منطقه خلیج فارس به مباحث مربوط به امنیت ملی این کشور پرداخته شده است. و این موضوع مورد توجه بوده که جمهوری اسلامی ایران جهت تامین امنیت ملی خود با چه چالشهایی مواجه بوده و منافع متضاد این کشور با ایالات متحده آمریکا تا چه اندازه می تواند برای کشور تهدید آمیز باشد و یا چگونه می توان این تهدیدها را به فرصت تبدیل نمود.

    این مطالعه از نوع توصیفی و کتابخانه ای می باشد، که با استفاده از روش ماتریس تحلیل بررسی شد. نتایج نشان داد که تقابل ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران تاثیر گذار است.

    کلید واژگان: امنیت ملی، جمهوری اسلامی ایران، ایالات متحده آمریکا، تقابل ژئوپلیتیک

    یکی از اساسی ترین مفاهیم و و اژه های مطرح در چگونگیبرقراری روابط میانکشورها، «امنیت ملی[1]» می باشد. تعاریف مختلف و متنوعی از این واژه ارائه شده است، اندیشمندان تلاش زیادی برای ارائه تعاریف جامع و مانع از امنیت ملی و خارج ساختن آن از ابعاد نظامی و تعمیم آن به سایر ابعاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی، مصروف داشته اند که نتیجه آن، رویکردهای نوین به مفهوم «امنیت ملی» است.

    «زبیگنوبرژینسکی[2]» در مورد امنیت ملی گفته است : منظور من از امنیت ملی یعنی جنبه ی محدود آن، امنیت نظامی صرف نیست. گرچه قدرت نظامی یکی از ابعاد مهم .......، در عوض معتقدم که امنیت ملی ملاحظات بیشتری را در بر می گیرد. از جمله زمامداری سیاسی، قدرت اقتصادی، نوآوری فناوری، حیات ایدئولوژیکی[3] و غیره، تلاش برای نیل به امنیت ملی، بدون عنایت به چنین ملاحظاتی چندان موثر نخواهدبود و احتمالاً به شکست می انجامد(خلیلی،1369:ص3).

    در مفهوم کلاسیک، «امنیت ملی» به معنای صیانت از مردم و سرزمین یک کشور در مواجهه با تهاجمات نظامی بیگانگان بوده است لیکن، رویکرد نوین به این واژه، حفاظت و صیانت از منافع و مصالح حیاتی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی و فقدان تهدید ارزشهای بنیادین و حیاتی نسبت به یک واحد سیاسی و ملت متبوع آن، «امنیت ملی» آن کشور تلقی می گردد.

    بسیاری از اندیشمندان سیاسی، فقدان تهدید نسبت به منافع و ارزشهای اقتصادی، سیاسی و فرهنگی را در کنار فقدان تهدید نظامی، از عوامل و عناصر مقوم امنیت ملی میدانند، لیکن در تبیین و تفسیر مفهوم امنیت ملی، شرایط، فضای عمومی، شرایط جغرافیایی و …هرکشورراتعیینکنندهمیدانند .

    جنگ جهانی دوم یک جنگ فراگیر بین سپتامبر ۱۹۳۹ تا اوت ۱۹۴۵ بود. این جنگ بسیاری از کشورهای جهان را درگیر کرد تا جایی که دو دسته از کشورهای مختلف به نام‌های متّحدین و متّفقین به وجود آمد.

    ایالات متحده آمریکا در فاصله بین دو جنگ جهانی یعنی ۱۹۱۸ تا ۱۹۳۹ در یک بحران فزاینده اقتصادی به سر می‌برد، اما دولت آمریکا و صاحبان صنایع این کشور چرخ صنایع خود را در مسیر تولید صنایع نظامی به حرکت درآوردند، به طوری که درطول جنگ دوم جهانی در اروپا، مصرف سلاح‌های آمریکایی مانند هواپیما، کشتی جنگی و تجارتی، توپ و تانک درجنگ باعث رونق صنایع و اقتصاد آمریکا شد.

    با پایان جنگ جهانی دوم و معرفی ایالات متحده آمریکا به عنوان قدرت برتر در سطح جهانی و تضعیف بریتانیا که موجب از دست دادن مناطق تحت نفوذ در سطح جهان و خروج از خلیج فارس به دلیل پر هزینه بودن یک نوع خلاء قدرت در منطقه ایجاد شد، ایالات متحده آمریکا به یمن شکوفایی اقتصادیش در صدد برطرف نمودن این خلاء بر آمده و حد نهایت سعی می کند به نوعی با رژیم های منطقه مناسبات متقابلی برقرار نماید. یکی از کشورهایی که تحت نفوذ ایالات متحده آمریکا قرار گرفته بود ایران بود که تحت حکومت رژیم پهلوی به حافظ منافع و حیات خلوت ایالات متحده آمریکا تبدیل شده بود.

    پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک قدرت منطقه ای و باشعار صدور انقلاب اسلامی نوعی تهدید نسبت به منافع ایالات متحده آمریکا  در جهان عموما ودر سطح خاورمیانه خصوصا تبدیل گردید و جهان شاهد به قدرت رسیدن قدرت نو ظهوری بود که متاثر از دیدگاه های اسلامی و اتخاذ سیاست نه شرقی، نه غربی منافع قدرتهای سلطه گر را تهدید می نماید و تا حدود بسیار زیادی دست این ایلات متحده آمریکا را از منابع بسیار غنی نفت و گاز منطقه کوتاه نموده و بازار بسیار مهم محصولات صادراتی آن را در منطقه با مخاطره روبرو نموده است.

    به زعم ایالات متحده آمریکا، جمهوری اسلامی ایران به دلایل زیر منشاء و خاستگاه اسلام انقلابی یا به تعبیر آنان بنیادگرایی و افراط گرایی اسلامی است. و به نوعی، به تقابل ایدئولوژیک با ایالات متحده برخاسته، و هژمونی جدیدی را در منطقه رقم زده است.

    دفاع از حقوق مردم فلسطین

    حمایت از گروهها و جنبش هایی نظیر حزب الله لبنان، حماس و... (از نظر وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا در لیست گروههای تروریستی قرار دارند)

    تلاش در جهت زیر سئوال بردن موجودیت اسرائیل که تثبیت آن جزء یکی از مهمترین اهداف استراتژیک سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا در جهان و به خصوص خاورمیانه به شمار می رود.

    تلاش در جهت دستیابی به سلاح های کشتار جمعی (هسته ای)

    به طور کلی ایالات متحده آمریکا به منظور تثبیت و تحکیم هژمونی خود در نظام بین الملل به  مبارزه و تخاصم با دولت هایی که از هنجارها و ارزش های آمریکایی پیروی نکنند، دست می زند. و تقابل ژئوپلیتیکجمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا در همین راستا و به دلیل تعریفی است که توسط سیاستمداران و دولتمردان آمریکایی از ماهیت جمهوری اسلامی ایران ارائه می شود شکل می گیرد.به همین دلیل با اقداماتی نظیر تحمیل جنگ هشت ساله (دفاع مقدس) و وضع تحریمهای یکجانبه و بین المللی و اجرای طرحهای مختلفی از جمله خاورمیانه بزرگ، صلح خاورمیانه و ادعاهایی نظیر نقض حقوق بشر، نبرد با تروریسم و ریشه های آن یعنی رادیکالیسم اسلامی، مبارزه با گسترش سلاح های کشتار جمعی و..... به تقابل ژئوپلیتیک با جمهوری اسلامی ایران پرداخته است.

    لذا به منظور مهار جمهوری اسلامی ایران و جلوگیری از هژمونی منطقه ای چالشگر با ایالات متحده آمریکا از طریق ایجاد چالش و آسیب های داخلی و خارجی به طور مستقیم و غیر مستقیم امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را با مخاطراتی روبرو می نمایدکه در صورت عدم چاره جویی ضریب امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران کاهش می یابد. و از سوی دیگر جمهوری اسلامی ایران با نفوذ سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در حیات خلوت ایالات متحده آمریکا و ارتباط دیپلماتیک با قدرتهای بزرگی نظیر چین و روسیه در سطح بین المللی می تواند فرصتهای مناسبی برای خود فراهم نموده و پایه های امنیت ملی کشور را ارتقاء بخشیده و ضریب امنیت ملی خود را افزایش دهد.

     

    [1]National Security

    [2]Zbigniew Brzezinski

    [3]Ideology

    در عرصه روابط بین الملل هیچ کشوری نمی تواند در انزوا باشد. روابط بین الملل عرصه کنش و واکنش بازیگران بین المللی است. همکاریهای بین المللی در بسیاری از موارد موجب پیشرفت و توسعه بازیگران بین المللی می شود و در عوض هرگونه تقابل و تضاد نه تنها کشورها را از منافعی که احتمالا در چارچوب همکاری قابل تصور است محروم می سازد بلکه باعث می شود کشورها هزینه های قابل توجهی جهت مقابله با این تقابل و تضاد منافع بپردازند و تمهیدات لازم را برای مقابله با تهدید فراهم نمایند ضمن آنکه بهره برداری صحیح از این مقوله می تواند، نوعی انسجام در عرصه ملی فراهم آورد.

    از سوی دیگر یکی از کار ویژه های دولتها تامین امنیت است. کشورها در عرصه بین المللی مستقل و برابر هستند و هیچ کشوری نمی تواند در امور داخلی کشور دیگر دخالت کرده و یا تهدیداتی متوجه امنیت آن کشور نماید. مفهوم امنیت بسیار گسترده است تامین امنیت نظامی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و.... کارکردهایی است که به دولتها واگذار شده است و این وظیفه هر دولتی است که در راستای امنیت ملی کشور خود بکوشد.

    همه کشورها از موقعیت یکسانی در عرصه بین المللی برخوردار نیستند. عوامل سیاسی، اقتصادی و حتی موقعیت و وضعیت های ژئوپلیتیک شرایطی برای یک کشور خاص ایجاد می کند که به آن اجازه می دهد در عرصه بین المللی یا منطقه ای به عنوان یک بازیگر مهم تلقی شود و حتی این توهم را برای آنها به وجود آورد که خود را به عنوان هژمون مطرح نمایند و نظم جهانی را با تصمیمات نابجای خود تحت تاثیر قرار دهند.

    موقعیت جغرافیایی جمهوری اسلامی ایران با مزیت ژئوپلیتیک خاص خلیج فارس، وجود منابع عظیم نفت و گاز، بازار مصرف فراوان منطقه به یمن تمکن مالی کشورهای حاشیه خلیج فارس ( بدلیل عایدات حاصل از فروش نفت و گاز ) وجود کشورهایی از لحاظ سیاسی ضعیف و دست نشانده و حاکمانی مرتجع، ظهور قدرتی نوظهور یعنی جمهوری اسلامی ایران با ایدئو لوژی انقلابی و شعار مقابله با هرگونه سلطه و بی عدالتی، نیاز روزافزون کشورهای قدرتمند اقتصادی به بازار ارزان نفت و گاز و نیز دستیابی به بازاری توانا جهت فروش کالاهای تولیدی و بعضا دامن زدن به اختلافات منطقه ای جهت آزمایش و فروش تجهیزات نظامی نوعی تقابل را میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا بوجود آورده است.

    دولت ایالات متحده آمریکا به عنوان کشوری که ادعای قدرت جهانی را همواره دارد به دنبال خواسته هایی از سایر کشورهاست. حال نکته حائز اهمیت این است که: این خواسته ها تا چه حدود با منافع و امنیت ملی کشورهایی نظیر جمهوری اسلامی ایران تطابق دارد؟ آیا این خواسته ها با ارزشها و آرمانهای کشور جمهوری اسلامی ایران منطبق بوده و عدم تامین این خواسته ها تا چه حدودی امنیت ملی این کشور را با تهدید مواجه می سازد؟ آیا جمهوری اسلامی ایران توانایی مقابله با زیاده خواهی های ایالات متحده آمریکا ( نفوذ روز افزون بر کشورهای منطقه، دستیابی ارزان به نفت و گاز، گسترش بازار فروش کالاهای تولیدی خود در منطقه، دخالت در امور داخلی کشورها ) را دارد؟ و یا در این تقابل ایالات متحده آمریکا به یمن سازو کارهایی که در اختیار دارد ( قدرت برتر اقتصادی، نفوذ فوق العاده بر کشورهای حاشیه خلیج فارس و توانایی همسو نمودن نهادهای بین المللی ) می تواند علاوه بر افزایش نفوذ خود در منطقه، همانند سالهای قبل از انقلاب اسلامی بر ایران تسلط یابد؟ از طرف دیگر آیا جمهوری اسلامی ایران می تواند از این تقابل ژئوپلیتیک استفاده نماید و ضمن بهره برداری از تعارضات در عرصه جهانی، از قدرتهایی که خواهان نظم نوین ادعایی ایالات متحده آمریکا نیستند مثل چین و روسیه، و همراه ساختن کشورهای قدرتمند حاشیه خلیج فارس، در راستای تقویت و تحقق افزایش توان امنیتی خود گام برداشته و با حفظ و تقویت سازو کارهای امنیتی خود و افزایش ارتباطات دیپلماتیک منطقه ای و بین المللی از تهدیدات موجود در جهت پیشبرد منافع خود استفاده نموده و باعث انسجام در عرصه منطقه ای و بین المللی گردد؟

    1-2 سوال تحقیق

    ادامه روند خصمانه موجود بین جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، چه چالش ها و یا فرصتهایی برای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران ایجاد خواهد کرد؟

    1-3 فرضیه تحقیق

    1-3-1 تداوم وضعیت موجود می تواند تهدیدات حیاتی را به امنیت ملی و ساختار سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران وارد نماید.

    1-4 اهمیت و ضرورت تحقیق

    جهاندرقرنبیستمتحولاتگسترده،متضاد،تاثیرگذارودرعینحالخیرهکنندهایراشاهدبودهاست. درپیفروپاشینظامدوقطبیوپایانرقابتشرقوغرب،دوره ایازضعفحاکمیتواقتداردرخاورمیانه بهطورعاموباسقوطحکومتشاهنشاهیبهطورخاصدرایرانبهوجودآمدوقوعانقلاب اسلامیدرکنارفروپاشیاتحادجماهیرشورویازجملهحوادثیاستکهتاثیرفوقالعادهوشگفتآوریدرورایمرزهاونظامبینالمللبر جایگذاردهاست . باپیروزیانقلاباسلامیایران،جهاناسلامشاهدگسترشوترویجگفتمانانقلاباسلامیدردرونجوامعاسلامیبود. بهمعنایدقیقترگفتمانانقلاباسلامیایران،موجبشکلگیرینوعیاعتمادبهنفسدرمیانجوامعاسلامیشدکهبازتابچنین گفتمانیرامیتواندرجنبشهایاسلامیکشورهای لبنان،فلسطین،الجزایروسایرکشورهایاسلامیمشاهده نمود.

  • فهرست پایان نامه تقابل ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران

    فهرست:

    فهرست مطالب

    عنوان                                                                                                                                        صفحه

    چکیده................................................................................................................................................................................ 1

    مقدمه ................................................................................................................................................................................. 2

    فصل اول (کلیات تحقیق) ............................................................................................................................................... 5

    1-1 بیان مساله تحقیق ..................................................................................................................................................... 6

    1-2 سوال تحقیق ............................................................................................................................................................. 7

    1-3 فرضیه های تحقیق ................................................................................................................................................... 7

     1-4 اهمیت و ضرورت تحقیق ..................................................................................................................................... 7

    1-5 اهداف تحقیق .......................................................................................................................................................... 8

    1-6 جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق .................................................................................................................. 8

    1-7 روش شناسی تحقیق ............................................................................................................................................... 9

     1-8 محدودیتهای تحقیق ............................................................................................................................................... 9

    1-9 سازماندهی تحقیق ................................................................................................................................................... 10

    فصل دوم (مبانی نظری تحقیق) ...................................................................................................................................... 11

    مقدمه ................................................................................................................................................................................. 12

    2-1 دیدگاه های مهم ژئوپلیتیک ..................................................................................................................................... 12

    2-1-1  الفرد تایر ماهان و نظریه قدرت دریایی .......................................................................................................... 12

    2-1-1-1 عوامل موثر بر قدرت دریایی از نظر آلفرد تایر ماهان ............................................................................... 13

    2-1-2  هالفورد مکیندر و نظریه هارتلند ...................................................................................................................... 15

    2-1-3  اسپایکمن و نظریه ریملند ................................................................................................................................ 16

    2-2 جایگاه ژئوپلیتیک ایران در نظریات مذکور .......................................................................................................... 17

     

    فهرست مطالب

    عنوان                                                                                                                                        صفحه

    2-3 پیشینه تحقیق ( دیدگاهها و نظریات ) ................................................................................................................... 18

    2-4 تعاریف و مفاهیم ..................................................................................................................................................... 27

    2-4-1 استراتژی ............................................................................................................................................................. 27

    2-4-2 مفهوم لغوی استراتژی ........................................................................................................................................ 28

    2-4-3 مفهوم اصطلاحی استراتژی ................................................................................................................................ 28

    2-4-4 مفهوم استراتژی .................................................................................................................................................. 28

    2-4-5 انواع استراتژی .................................................................................................................................................... 29

    2-4-6 مفهوم امنیت ملی و کاربرد آن در استراتژی امنیت ملی .................................................................................. 30

    2-4-6-1 امنیت .............................................................................................................................................................. 31

    2-4-6-2 امنیتملی .......................................................................................................................................................... 32

    2-4-6-3 ابعاد امنیت ملی ............................................................................................................................................. 32

    2-4-6-3-1 امنیت اقتصادی.......................................................................................................................................... 33

    2-4-6-3-2 امنیت نظامی ............................................................................................................................................. 34

    2-4-6-3-3 امنیت اطلاعاتی.......................................................................................................................................... 35

    2-4-6-3-4 امنیت سیاسی، فرهنگی ............................................................................................................................ 35

    2-4-6-3-5 امنیت اجتماعی، فرهنگی........................................................................................................................... 36

    2-4-6-3-6 امنیت محیط زیست .................................................................................................................................. 36

    2-5 مفهوم شناسی تحریم................................................................................................................................................ 37

    2-5-1 تحریم های اقتصادی آمریکا علیه جهان............................................................................................................. 38

    2-5-2 تاریخچه تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران.................................................................................. 39

     

     

    فهرست مطالب

    عنوان                                                                                                                                        صفحه

    2-6 روش ماتریس تحلیل .............................................................................................................................................. 43

    فصل سوم (بررسی جغرافیایی جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا ) ....................................................... 48

    3-1  کلیاتی درباره ایران ................................................................................................................................................ 49

    3-1-1 پرچم جمهوری اسلامی ایران ............................................................................................................................ 51

    3-1-2موقعیت جغرافیایی جمهوری اسلامی ایران ....................................................................................................... 51

    3-1-2-1 موقعیت ریاضی............................................................................................................................................... 51

    3-1-2-2 موقعیت نسبی.................................................................................................................................................. 51

    3-2 وسعت جمهوری اسلامی ایران................................................................................................................................ 52

    3-3 شکل کشور جمهوری اسلامی ایران ...................................................................................................................... 52

    3-3-1 توپوگرافی ........................................................................................................................................................... 52

    3-3-2 جمعیت ............................................................................................................................................................... 53

    3-3-3 دین و مذهب ...................................................................................................................................................... 54

    3-3-4 منابع کشور ......................................................................................................................................................... 54

    3-3-5 حوضه های رودهای جمهوری اسلامی ایران .................................................................................................... 55

    3-3-5-1 رودخانه های حوضه دریای خزر ................................................................................................................. 55

    3-3-5-2 حوضه خلیج فارس و دریای عمان .............................................................................................................. 56

    3-3-5-3 حوضه دریاچه ارومیه..................................................................................................................................... 56

    3-3-5-4 حوضه مرکزی ............................................................................................................................................... 56

    3-3-5-5 حوضه خاوری................................................................................................................................................ 56

    3-4  خلیج فارس ............................................................................................................................................................ 56

    3-4-1 جزایرایرانیخلیجفارس ........................................................................................................................................ 57

    فهرست مطالب

    عنوان                                                                                                                                        صفحه

    3-4-2 خطرنیروهاینظامیبیگانهبرایخلیجفارس .............................................................................................................. 58

    3-5 نکتهجغرافیایی ......................................................................................................................................................... 58

    3-6سرزمینایالات متحده آمریکا...................................................................................................................................... 60

    3-6-1 پرچم و نشان ملی ایالات آمریکا ...................................................................................................................... 61

    3-6-2 نشان ایالات متحده آمریکا ................................................................................................................................ 61

    3-6-3 جمعیت ایالات متحده آمریکا ........................................................................................................................... 61

    3-6-4جغرافیای طبیعی ایالات متحده آمریکا................................................................................................................ 62

    3-7اقتصاد ایالات متحده آمریکا..................................................................................................................................... 63

    3-8 آب و هوای ایالت های آمریکا................................................................................................................................ 64

    3-9 اهدافاستقرارنیروهاینظامیآمریکادرمنطقه ................................................................................................................. 65

    3-9-1 نیروهاوپایگاههاینظامیایالات متحده آمریکا ...................................................................................................... 66

    3-9-2 نیروهایآمریکاییدراطرافمرزهایایران .................................................................................................................. 69

    فصل چهارم (تجزیه و تحلیل داده ها و یافته های تحقیق) ........................................................................................... 70

    مقدمه ................................................................................................................................................................................. 71

    4-1 ژئوپلیتیکایرانونظامامنیتمنطقهای ............................................................................................................................. 72

    4-2 نقش منطقه خلیج فارس و جمهوری اسلامی ایران در چشم انداز ژئوپلیتیک انرژی........................................... 72

    4-3 جمهوری اسلامی ایرانیکبازیگرتعادلبخشوسازنده................................................................................................... 73

    4-4 سابقهینقشآفرینیسازنده‌یایران .................................................................................................................................. 73

    4-5 منطق تلاش ایران برای کسب نقش بیشتر ............................................................................................................ 74

    4-5-1  امنیت سازی ....................................................................................................................................................... 74

    4-5-2  فرصت سازی در سطح منطقه ای ..................................................................................................................... 75

    فهرست مطالب

    عنوان                                                                                                                                        صفحه

    4-6 آثار علائق ژئوپلیتیک در رفتار ایالات متحده امریکا نسبت به ایران ................................................................... 76

    4-7خاستگاهواهدافایالات متحده آمریکا از تقابل با جمهوری اسلامی ایران............................................................... 78

    4-7-1 امپریالیسم قدرت مسلط...................................................................................................................................... 78

    4-7-2 پیروزی انقلاب اسلامی و تغییر ساختار قدرت................................................................................................. 79

    4-8 اهداف آمریکا در جلوگیری از افزایش نقش ایران ............................................................................................... 80

    4-8-1  مقابله با برنامه ی هسته ای ایران ...................................................................................................................... 80

    4-8-2  مسئله ی تروریسم.............................................................................................................................................. 81

    4-8-3  مقابله با حضور و نفوذ ایران در کشورهای منطقه .......................................................................................... 82

    4-9 تأثیرات تقابل میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا بر امنیت ملی (ج ا ا ) ............................. 83

    4-9-1  چالش‌های امنیتی ............................................................................................................................................... 83

    4-9-1-1  چالش‌های نظامی .......................................................................................................................................... 83

    4-9-1-2  چالش‌های سیاسی ........................................................................................................................................ 84

    4-9-1-3  چالش‌های اقتصادی ..................................................................................................................................... 85

    4-9-1-4  چالش‌های هویتی ......................................................................................................................................... 86

    4-9-2  فرصت‌های امنیتی ............................................................................................................................................. 87

    4-9-2-1  فرصت‌های ملی ............................................................................................................................................ 87

    4-9-2-2  فرصت‌های منطقه‌ای ..................................................................................................................................... 88

    فصل پنجم ( بحث، نتیجه گیری و پیشنهادات ) ............................................................................................................ 96

    مقدمه ................................................................................................................................................................................. 97

    5-1 جمع بندی ................................................................................................................................................................ 97

    5-2 آزمون فرضیات ....................................................................................................................................................... 99

    فهرست مطالب

    عنوان                                                                                                                                        صفحه

    5-3 نتیجه گیری .............................................................................................................................................................. 104

    5-4 پیشنهادات ................................................................................................................................................................ 107

    نابع فارسی

    ابراهیمیفر،طاهره (1381). الگوهایاعتمادسازیدرمنطقهخلیجفارس،دفترمطالعاتسیاسیوبینالمللیوزارتامورخارجه.

    احمدیدهکاءفریبرز- پیشگاهیفردزهرا (1391). مقدمهایبرروشهایشناختتهدیداتامنیتملیدرایران،تهران: سازمانجغرافیایینیروهایمسلح.

    احمدیدهکاء،فریبرز (1392). جزوهدرسی جغرافیا و راهبرد ملی،گرمسار: دانشگاه آزاد اسلامی

    ایزدی،فؤاد (1391). شبکهبررسیمسائلایراندرامریکاوسیاستهایایالاتمتحدهدرقبالجمهوریاسلامی،ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪرواﺑﻂﺧﺎرﺟﯽ،ﺳﺎلﭼﻬﺎرم،ﺷﻤﺎرهﺳﻮم،ﭘﺎﯾﯿﺰ.

    اطاعت،جواد (1374). ویژگیهایژئوپلیتیکخاورمیانه،سلسلهمقالاتخاورمیانهشناسی،مهرماه،شماره4.

    اطاعت،جواد (1376). ژئوپلیتیکوسیاستخارجیایران؛تهران: نشرسفیر.

    الهی،همایون (1384). خلیجفارسومسائلآن،چاپهشتم،تهران: نشرقومس.

    امیدوارنیا،محمدجواد (1381). امنیتدرقرنبیستویکم (دیدگاهچین)،چاپاول،تهران: دفترمطالعاتسیاسیوبینالمللی.

    ایزدموسی،فاطمه (1392). تنگههرمزوامنیتملیایران،پژوهشکدهمطالعاتاستراتژیکخاورمیانه، 20 مردادماه.

    بدرخانی،علی (1390). ﻧﻘﺶوﺟﺎﯾﮕﺎهژﺋﻮﭘﻠﯿﺘﯿﮏاﯾﺮاندرﻧﻈﺮﯾﻪﻫﺎیﺟﻬﺎﻧﯽژﺋﻮﭘﻠﯿﺘﯿﮏ،تهران: باغ موزه دفاع مقدس و ترویج فرهنگ مقاومت.

    برزگر،کیهان (1385). تضادنقش‌ها: بررسیریشه‌هایمنازعهایرانوآمریکابعدازحوادث 11 سپتامبرفصلنامهراهبردمرکزتحقیقاتاستراتژیکمجمعشماره ۳۹.

    برزگر،کیهان - قاسمی،مهدی (1392). استراتژیتهدیدوجودیاسرائیلوامنیتملیایرانفصلنامهروابطخارجی،سالپنجم،شماره 1.

    برژینسکی،زبیگینو (1369). درجستجویامنیتملی،ترجمهابراهیمخلیلی،تهران: انتشاراتسفیر.

    بیگدلی،علیرضا (1381). موقعیتترانزیتیجمهوریاسلامیایران،نشریهمطالعاتآسیایمرکزیوقفقاز،شماره37.

    پریشان،فتحالله (1391). سیرتاریخیتحریم‌هایآمریکاعلیهجهانوایران،خبرگزاریفارس.

    پژوهشوتحقیق (1383). نقششیعیاندرفراینددولتسازیعراقوتاثیرآنبرامنیتملیایران،تهران: ابرارمعاصر.

    پیرسورابینسون (1392). برنامهریزیومدیریتاستراتژیک. ترجمۀسهرابخلیلیشورینی.چاپپنجم،تهران: انتشاراتیادوارهکتب.

    تاجیک،محمدرضا (1385). صدایپایآیندهدههچهارموآیندههایجامعهایران،تهران: فرهنگگفتمان.

    تهامی،سیدمجتبی (1382). امنیتملی،داکترینوسیاستهایدفاعیامنیتی،جلددوم،دانشگاهعالی‏دفاعملی،تهران

    حافظنیا،محمدرضا (1379). مبانیمطالعاتسیاسی–اجتماعی (جلددوم). تهران: سازمانحوزههاومدارسعلمیهخارجازکشور.

    حافظنیا،محمدرضا (1384). جزوهمنتشرنشدهجغرافیایسیاسیجهاناسلام،تهران: دانشگاهتربیتمدرس.

    حافظنیا،محمدرضا (1381). جغرافیایسیاسیایران،تهران: سمت.

    درایسدلآلاسدایر،بلیکجرالداچ (1386). جغرافیایسیاسیخاورمیانهوشمالآفریقا،ترجمهدرهمیرحیدر،چاپپنجم،تهران: انتشاراتوزارتامورخارجه.

    ذوالفقاری، مهدی (1386). ژئوپولیتیکخلیجفارس؛ایرانوآمریکا (تهدیدهاوفرصتهایفرارویجمهوریاسلامی) نشریهانجمنعلمیدانشکدهمعارفاسلامیوعلوم‌سیاسیدانشگاهامامصادق علیهالسلامفصلنامهعلمی–تخصصی،شماره 15.

    ربیعی،علی (1383). مطالعاتامنیتملی،تهران: مرکزچاپوانتشاراتوزارتامورخارجه.

    رضایی،نیما - تقوینژاد،سیدمجتبی (1391). «ایالاتمتحدهوایراندرتقابلاستراتژیک»وباعنوانفرعی «ابزار‌هایمقابله‌ایایراندرجنگاحتمالی»،/ انتشاراتهورمزد.

    رمضانی،روحالله (1380). چارچوبیتحلیلیبرایبررسیسیاستخارجیجمهوریاسلامیایران،ترجمهعلیرضاطیب،تهران : نشرنی.

    روزنامهایران، 20 خرداد1381.

    روزنامههمشهری (1383). مصاحبهباعلی‌اکبرصالحی (نمایندهپیشینایراندرآژانسانرژیاتمی)،همشهریدیپلماتیک،شماره 12.

    زهرایی،مصطفی (1376). تحریماقتصادیازنظرتاعمل،مجلهسیاستخارجی،سالیازدهم،شماره 1.

    زینالعابدین،یوسف (1383). جغرافیایسیاسیومدیریتدریاها ( باتاکیدبرمرزهایدریاییایران )،پایاننامهدورهدکتری،دانشگاهآزاداسلامیواحدعلوموتحقیقات.

    سریع‌القلم،محمود (1383). درروزنامهایرانمورخ 10 و 11 مهرماه.

    سیفافجهای،معصومه (1376). بحرین " کتابسبز"،تهران: دفترمطالعاتسیاسیوبینالملل.

    شایان،سیاوشودیگران (1388). جغرافی 1،سالدومآموزشمتوسطه،دفتربرنامهریزیکتبدرسی،وزارتآموزشوپرورش.

    صادقییارندی،سیفالهوطارمسری،مسعود (1385). فرهنگتوصیفیاصطلاحاتتجاریبینالمللوسازمانجهانیتجارت،تهران: موسسهمطالعاتوپژوهشهایبازرگانی،انتشاراتچاپونشربازرگانی.

    صلحجو،علی (1386). استراتژی،نشریهامیدانقلاب،آذرماه،شماره 361 .

    طاهری،معصومه (1385). موقعیتژئوپلیتیکایران،روزنامههمشهری،مردادماه.

    عبداللهخانی،علی (1385). رویکردهاوطرحهایآمریکاییدربارهایران،تهران: موسسهفرهنگیمطالعاتوتحقیقاتبینالمللیابرارمعاصر.

    عبدالهخانی،علی (1386). تهدیداتامنیتملی،تهران: انتشاراتپژوهشکدهمطالعاتراهبردی.

    عزتی،عزتالله (1379).  ژئوپلیتیک. تهران:انتشاراتسمت.

    عزتی،عزتالله (1381). «ژئوپلیتیکدرقرنبیستویکم»انتشاراتسمت.

    عسکریان،حسین (1386). «کتابآمریکا8» (ویژهسیاستهاواقداماتآمریکادرقبالایران) / انتشاراتموسسهابرارمعاصرتهرانکتابمنطقهای.

    عسگری،سهراب (1383) نقشوجایگاهمنطقهخلیجفارسوخاورمیانهدرژئوپلیتیکانرژی،تهران،پایگاهمجلاتتخصصینور،شماره 209 و 210.

    عسگری،محمود (1379). نقدواسازانهسیاستجغرافیاییوبازخوانیژئوپلیتیکج.ا.ایران،فصلنامهمطالعاتراهبردی،شمارهسوموچهارم،شمارهمسلسل 10.

    فنلوهازن،یوردیس (1375). جنگخلیجفارس،جنگیبرضداروپا،ترجمهشهروزرستگارنامدار،اطلاعاتسیاسی- اقتصادی،شماره 108-107.

    فیروزی،محرمعلی (1383). تحلیلژئوپلتیکیروابطایرانوعراق،استادراهنما: دکترزهرااحمدیپور،کارشناسیارشددانشگاهتربیتمدرس،تهران،فروردینماه.

    فولر، گراهام(1373). قبله عالم(ژئوپلیتیک ایران)، ترجمه عباس مخبر، تهران: نشرمرکز.

    قالیباف،محمدباقر(1387). جزوهمنتشرنشدهجغرافیایسیاسیایران،تهران: گروهجغرافیایانسانیدانشکدهجغرافیا.

    کاظمی، علی اصغر(1369). نقش قدرت در جامعه و روابط بین الملل، چاپ اول تهران: قومس.

    کودهای،ابوالفضل- رنجبردار،مجید (1387). ﺭﻛﻮﺩﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱﺍﻳﺎﻻﺕﻣﺘﺤﺪﻩﺁﻣﺮﻳﻜﺎﻭﺗﺎﺛﻴﺮﺁﻥﺑﺮﺍﻗﺘﺼﺎﺩﺟﻬﺎﻥ،ﻭﺯﺍﺭﺕﺍﻣﻮﺭﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱﻭﺩﺍﺭﺍﻳﻲﺳﺎﺯﻣﺎﻥﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔﺬﺍﺭﻱﻭﻛﻤﻜﻬﺎﻱﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱﻭﻓﻨﻲﺍﻳﺮﺍﻥ،ﺷﺮﻛﺖﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔﺬﺍﺭﻳﻬﺎﻱﺧﺎﺭﺟﻲ،ﺍﺭﺩﻳﺒﻬﺸﺖﻣﺎﻩ.

    لطفیان،سعیده(1390). پندارازتهدیدوسیاست­هایامنیتملیجمهوریاسلامیایرانروابطخارجیسالسوم،شماره1.

    ﻟﻄﻔﻴﺎﻥ،ﺳﻌﻴﺪﻩ (1376). ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻱﻭﺭﻭﺵﻫﺎﻱﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺭﻳﺰﻱﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻳﻚ،تهران: ﻣﺆﺳﺴﺔﭼﺎپﻭﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕﻭﺯﺍﺭﺕﺍﻣﻮﺭﺧﺎﺭﺟﻪ.

    ماندل،رابرت (1379). چهرهمتغیرامنیتملی،ترجمهپژوهشکدهمطالعاتراهبردی،چاپدوم،تهران: انتشاراتپژوهشکدهمطالعاتراهبردی.

    متقیزاده،زینب (1384). جغرافیایسیاسیشیعیانمنطقهخلیجفارس،قم: موسسهشیعهشناسی.

    مجتهدزاده،پیروز (1379). «دریایخزرتصویریژئوپلیتیکیازمانعیدرراههمکاریهایمنطقهای». ترجمهسیدمرتضیمیرمطهری،ماهنامهاطلاعاتسیاسی–اقتصادی. شماره 162-161.

    مجتهدزاده،پیروز (1381).  جغرافیایسیاسیوسیاستجغرافیایی. سمت،تهران.

    مرادپیری،هادی (1389). جغرافیاینظامیایرانوعراق،باغموزهدفاعمقدسودانشگاهجامعامامحسین(ع).

    معینالدینی،جواد (1385). دگرگونیژئوپلتیکخاورمیانهوامنیتخلیجفارس،اطلاعاتسیاسی–اقتصادی 226-225،سالبیستم،شمارهنهمودهم،خردادوتیر.

    مقدمفر،مهناز (1389). ایرانکانونهارتلند (موقعیتژئوپلیتیکیایران)،روزنامهرسالت،خردادماه.

    مکینلایاردی،آرلیتل (1381). امنیتجهانی،رویکردهاونظریهها،مترجماصغرافتخاری،تهران: پژوهشکدهمطالعاتراهبردی.

    منصوری،جواد (1390) «چالشهایایرانوآمریکا» / انتشاراتمرکزاسنادانقلاباسلامی.

    موسسهتدبیراقتصاد، (1387). تحریماقتصادی،آثاروپیامدها،سیاستهاوراهکارها.

    میرحیدر،دره (1371). مبانیجغرافیایسیاسی،تهران: انتشاراتسمت.

    میرحیدر،دره (1377). « ژئوپلیتیک: ارائهتعریفیجدید». فصلنامهتحقیقاتجغرافیایی. سالسیزدهم،شماره 4. مشهد.

    مینایی،مهدی  (1381). مقدمهایبرجغرافیاییسیاسیایران،تهران: دفترمطالعاتسیاسیوبینالمللی(وزارتامورخارجه).

    نامی،محمدحسن (1389). خلیجفارسواهمیتآندرتدوینراهبردامنیتملیجمهوریاسلامیایران،فصلنامهنگاه 2- شماره 5.

    نوراییمنوچهر،شفاییسعید (1385). امنیتخلیجفارسگذشته،حال،آینده،چاپاول،تهران: دانشگاهآزاداسلامیواحداسلامشهر.

    واعظی،محمود (1385). ترتیباتامنیتیخلیجفارس،تهران: موسسهمطالعاتراهبردی،شماره40.

    واعظی،محمود (1386). تحولاتجهانیدرعرصهانرژیوموقعیتجمهوریاسلامیایران،معاونتپژوهشهایسیاستخارجی،مرکزتحقیقاتاستراتژیک.

    وب،مارکوس (1383). ایالاتمتحدهآمریکا،مترجمفاطمهشاداب،تهران: انتشاراتققنوس.

    ولایتی،علیاکبر (1384) «پیشینهارتباطایرانوآمریکا» /انتشاراتکانوناندیشهجوان.

    هپل، لسلی(1370). تجدید حیات ژئوپلیتیک، ترجمه دکتر دره میر حیدر، مجله اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شماره 48-47، مرداد و شهریور.

    همراز،ویدا (1381) بررسیاهدافوعملکرداصلچهارترومن (هیئتعملیاتاقتصادیآمریکادرایران/انتشارات: وزارتامورخارجه).

    یمانی،مجتبی (1377). ضرورتمطالعاتژئومورفولوژیکدراهدافنظامیوعملیاتی،مجموعهمقالاتهمایشجغرافیا: کاربردهایدفاعیوامنیتی.

     

     

     

     

    منابع انگلیسی

    antony h. cordsman. The middle east nd the geopolitics of energy:a graphic analays.part one. Csis. Washington dc.1999.pp:34-42.

    Barzegar,(2000) “Detente in khatami ’s foreign policy and its impact on improvement of iran-saudi relations”, IMESS, p.159.

    Dugin, Aleksander. (2003) http: // f27. Parsimony. Net / forum 67363 / messages / 1527. htm.

    Geoffrey Kemp, Energy Superbowl, Strategic Politics and the Persian Gulf and Caspian Basin, the Nixon Center, Washington, DC, 1997.

    Gove, P.B, Websters Dictionary, Merriam Webster Inc. U.S.A 1986 p.950.

    Johnston R.J, TheDictionary of human Geography, Black Well, U.S.A-U.K, 1994, p.228.

    Monkhouse, F.J, A dictionaryof Geography, Edward-Arnold, England, 1972 p.154.

    Osullivan, Patrick, GeoPolitics, Croom Helm, Australia, 1986, p.2.

    Oxford Advanced learners Dictionary,Oxford University Press, Fourth Edition, U.K, 1989,p.515.

    Taylor, peter, political Geography, Long man, Third Edition, England, 1993, p.228.

    İLHAN, SUAT.(2002). Avrasya Dosyası “Jeopolitik Özel” Cilt: 8. Sayı:4’s. Kış.

    Akbar Hashemi – Rafsanjani(2001), Discourse Quarterly, Vol. 3, no. 2, p.13.

    Karabulut, Bilal; (2005).“Strateji Jeostrateji Jeopolitik”; Ankara: Platin.

    Kathleen Barden & Shelley fred. (2000). "Engaging Geopolitics" London.

    Stern, Jessica (1999) Apocalypse Never, But the Threat is Real Survival, Winter.

    United  states energy information administration. March 2002.

     

     

    سایتها

    http://020.ir.

    http://en.merc.ir/default.aspx?tabid=73&ArticleId=88.

    http://fa.wikipedia.org/wiki.

    http://irartesh.ir/post/922.html(1392).

    http://tarikhirani.ir/fa/news/4/bodyView/798/0.

    http://www. Globalsecurity.org/military/library/report/1989/TLD.htm (Sept. 2003).

    http://www.census.gov/popclock.

    http://www.csr.ir/departments.aspx?lng=fa&abtid=07&depid=44&semid=1051.

    http://www.defapress.ir/Fa/News/1941 (1392).

    http://www.eia.gov/.

    http://www.ensani.ir/.

    http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13910703000144#sthash.C3D8XMhM.dpuf(1391).

    http://www.foreignaffairs.com/articles/60619/kenneth-pollack-and-ray-takeyh/taking-on-tehran(1392).

    http://www.hamshahrionline.ir/details/54364.

    http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1900811.

    http://www.nae.edu/naehome.nsf/weblinks/CGOZ-58NLJY?OpenDocument (Sept. 2003).

    http://www.noormags.com/view/fa/default.

    http://www.petronet.ir/web/usa/home/-/asset_publisher/vTGvSbqhTTm5/content /id/2036710?titl.

    منبع:

  • ثبت سفارش
    عنوان محصول
    قیمت