پایان نامه بررسی تحولات کالبدی و کارکردی مبادی ورودی شهری

قیمت: ۳۶,۰۰۰ تومان
۶۹,۰۰۰ تومان
دانلود فایل
  • خلاصه
  • فهرست
  • خلاصه پایان نامه بررسی تحولات کالبدی و کارکردی مبادی ورودی شهری

    پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد

    رشته: جغرافیای انسانی   گرایش: برنامه ریزی شهری

    چکیده

    در گذشته های نه چندان دور فضای ورودی شهر به مثابه اولین فضای شهری، نخستین تصویری از شهر بود که در ذهن مسافران شکل می گرفت. لذا این فضاها نه تنها از کیفیات فضایی بالایی بر خوردار بودند بلکه جزء ویژگی های شاخص شهرها بودند. امروزه با گسترش شهرها و ظهور وسایل نقلیه، ورودی شهرها به فضایی بی کیفیت برای تردد سواره و استقرار کاربری های وابسته به آن و همین طور کاربری های ناسازگار با محیط شهری که از شهر بیرون رانده شده اند، تبدیل گشته است. بدین ترتیب فضای ورودی بسیاری از شهرهای کشورمان با افت شدید کیفی از جمله کیفیات ادراکی – بصری به عنوان مهمترین عوامل سازنده توقعات موردی از ورودی شهرها مانند خوانایی، پذیرندگی، هویت مندی، تبدیل پذیری و خاطره انگیزی مواجه است. بنابراین بررسی و کشف این کیفیات در مبادی ورودی شهرها و ارائه راهبرد هایی جهت ساماندهی آن ها، نقش تعیین کننده ای در حصول و ارتقاء جایگاه این فضاهای شهری دارد. هدف این تحقیق بررسی تحولات کالبدی و کارکردی مبادی ورودی غرب شهر بندرانزلی به عنوان یک شهر توریستی و دانشگاهی است. بدین منظور از روش های توصیفی و تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، اسنادی و بررسی های میدانی است. نتایج تحقیق حاکی از این است که بر اساس شاخص سازگاری کاربری های اراضی، 28 درصد کاربری ها در قسمت ورودی بندرانزلی – رضوانشهر ناسازگارند. وضعیت پوشش گیاهی (فضای سبز شهری) نیز در این ورودی بسیار ضعیف و بدون برنامه ریزی شده است. در زمینه تابلوهای اطلاع رسانی شهری بخصوص تابلوهای تجاری و خدماتی به دلیل تنوع و کثرت، دچار آشفتگی بصری است، و عدم وجود جداره مشخص به ویژه جداره نرم (فضاهای سبز) که از ویژگی پهنه های خارجی ورودی در شهرها می باشد- در این میان پهنه خارجی ورودی، موجب تعریف نامناسب لبه ها در اطراف محور و رفیوژ میانی گشته و در تصویر ذهنی افراد از ورودی شهر تاثیر منفی می گذارد. و فضاهای سبز و بدون کاربری در مسیر ورودی رها شده. در پایان، راه کارها و پیشنهادهایی برای برنامه ریزی سیما و منظر ورودی و بررسی تحولات کالبدی و کارکردی محدوده ورودی شهر ارائه شده است.

     

    واژه های کلیدی: تحولات کالبدی منظر شهری، ورودی شهری، کاربری های ناسازگار، شهر بندرانزلی

     

     

     

    مقدمه

    فضای ورودی شهرها مفصل ارتباطی بین فضای شهر و فضای طبیعی خارج شهر می باشند که مانند هر مفصلی خود را با ویژگی های هر دو فضا منطبق می کنند. اگر چه ماهیت این فضا تا حد قابل توجهی تحت تاثیر مولفه های فضای بیرون شهر و درون شهر می باشد، لیکن از هویت ویژه و خاصی برخوردار است. در واقع فضای ورودی شهر به عنوان یک فضای نیمه مستقل، جریان حرکتی از خارج به داخل شهر را به صورت پیوسته و تدریجی برقرار می سازد. از آنجایی که این فضاها اولین نقطه در هنگام ورود به شهر محسوب می شوند، اولا لازم است نشانگر هویت و شخصیت شهر باشند و فرد در طی حرکت در مسیر نه تنها با فضایی با هویت روبرو شود بلکه به هنگام نزدیک شدن به شهر، به تدریج شکل و شمایل شهر را نیز روئیت کند؛ ثانیاً مبادی ورودی خود نیز خوانایی لازم را برای ایجاد تصویر ذهنی مطلوب برای افراد و به ویژه مسافران را دارا باشد. با نگاهی در گذشته با تبدیل فضای ورودی شهر قدیم (برج بارو، دروازه و. . . ) کریدور ورودی اغلب شهرهای امروز با ساختمان های زشت و فرسوده، تعمیرگاه ها، انبار مصالح، اسقاطی اتومبیل و فضاهای متروکه و. . . . . . مواجه هستیم. پروژه های ساماندهی که تاکنون در خصوص مبادی ورودی شهرها صورت گرفته، بدون چارچوبی متناسب و ساختاری هماهنگ با ناحیه و منطقه مورد مطالعه بوده و کیفیت ساخت و ساز حاشیه ورودی به صورت پراکنده، نشان از خودرو بودن جریان توسعه و نبود نظارت بر این فضاها می باشد. همچنین این فضاها از بعد عملکردی با عدم توزیع متناسب کنش ها و فعالیت ها و کاربری‎ها مواجه اند که خود در کاهش کیفیت محیطی عملکرد حوزه بسیار موثر است. مبادی ورودی شهرها در حال حاضر محدوده های آباد و سر زنده ای نیستند و جهت گیری و انتخاب مسیر در آنها بسیار دشوار و اشتباه انگیز است. (قریب، 1382، ص51). امروزه تعریف حوزه ورودی در شهرهای ما با ایجاد دروازه جدید پشت تابلوی نام شهر یا نصب پارچه که روی آن به مسافرین و گردشگران خوش آمد گفته می شود صورت می گیرد، حال آنکه این راه حل پاسخگوی توقعات مورد انتظار از یک ورودی نیست چون این امر مستلزم طراحی و برنامه ریزی عمده ای است. هدف این پایان نامه بررسی تحولات کالبدی و کارکردی مبادی ورودی غرب شهر بندرانزلی به عنوان شهری بندری و توریستی است. توجه به مبادی ورودی شهرها به عنوان مساله ی که بسیاری از شهرهای کشور با آن درگیر هستند، یکی از موضوعات مهم در برنامه ریزی شهری است. از این رو بهبود وضعیت ورودهای شهر در جهت افزایش کیفیت محیط شهری و ایجاد جاذبه های توریستی ضروری به نظر می رسد. پایان نامه حاضر شامل پنج فصل، 176 صفحه، 20 جدول، 6 نمودار، 54 تصویر، و 18نقشه می باشد که:

    در فصل اول: طرح تحقیق آورده شده است که در آن مواردی از قبیل، بیان مسئله و اهمیت و ضرورت تحقیق، سئوال ها، فرضیه ها و اهداف تحقیق ارائه گردید.

    در فصل دوم: تحقیق به مسائلی از قبیل سابقه تحقیقات مشابه، تعاریف، مفاهیم و چارچوب های نظری که در آن به تعریف و شفاف سازی کلماتی کلیدی مانند : مفهوم کالبد شهر، فضای شهری و توسعه فضایی،عملکرد (کارکرد) و کالبد محیط، ورودی و ویژگی های آن، انواع ورودی، پرداخته شده است.

    در فصل سوم: تحقیق، روش تحقیق و جامعه آماری و همچنین به طور خلاصه به ویژگی های جغرافیایی محدوده شهر بندرانزلی اشاره شده است.

    در فصل چهارم: تحقیق به طور تفصیلی به یافته های میدانی محقق پیرامون محدودیت ها و امکانات توسعه کالبدی شهر انزلی، محتوای اصلی یا اساس طرح جامع شهر انزلی، تحولات کالبدی و کارکردی محدوده مورد مطالعه، پهنه های فضای ورودی شهر، بررسی ویژگی ها و توقعات موضعی از ورودی و سپس بررسی توقعات موردی از ورودی شهر از سمت غرب، به بررسی ویژگی های تبدیل پذیری، نفوذپذیری، پذیرندگی، خوانایی و تشخص پرداخته شده است، و همان روش مقایسه ای که ذکر شد را برای هر آیتم به صورت جداگانه در تمامی طول مسیر ورودی بررسی می کنیم.

    در فصل پنجم: تحقیق به ارزیابی فرضیه ها، جمع بندی و نتیجه گیری از یافته های تحقیق و ارائه راه کارهای پیشنهادی می پردازد. 

    بیان مسئله

  • فهرست پایان نامه بررسی تحولات کالبدی و کارکردی مبادی ورودی شهری

    فهرست:

     

    عنوان                                                                                                            صفحه

    چکیده 1

    مقدمه. 2

    ? فصل اول: کلّیات تحقیق

    1-1 بیان مسئله. 5

    1-2. ضرورت و اهمیت تحقیق.. 7

    1–3. اهداف تحقیق.. 8

    1–4. سئوال های اساسی تحقیق.. 8

    1–5. فرضیه های تحقیق.. 8

    1–6. موانع و محدودیت های تحقیق.. 9

    1–7. محدوده مورد مطالعه. 9

    1–8. سازماندهی تحقیق.. 10

    1–9. واژه ها و مفاهیم. 10

    ? فصل دوم: مرور منابع، ادبیات تحقیق و پیشینه تحقیق

    2-1. پیشینه تحقیق.. 14

    2–2. مفاهیم پایه ای.. 16

    2-2-1. مفهوم شهر. 16

    2-2-2. مفهوم کالبد شهر. 17

    2-2-3. مفاهیمی پیرامون توسعه کالبدی شهر. 17

    2-2-4. فضای شهری و توسعه فضایی.. 17

    2-2-5. فضا و فضای شهری.. 17

    2-3. ورودی.. 18

    2-4. تعریف فضای ورودی شهر. 18

    2-4-1. عوامل موثر در طراحی فضای ورودی موفق.. 19

    2-5. مفهوم کیفیت محیط شهری.. 20

    2-5-1. مدل جان لنگ: نیازهای انسانی.. 20

    2-5-2. مدل "کانتر" : مولفه های مکان. 20

    2-5-3. مدل جان پانتر. 21

    2-5-4. مولفه های کیفیت... 21

    2-6. عملکرد (کارکرد) و کالبد محیط.. 22

    2-7. عملکرد ورودی شهر. 22

    2-7-1.  ویژگی های عملکردی ورودی شهر. 22

    2-7-2. اصول عملکردی ورودی ها 22

    2-7-3.  مولفه های عملکردی.. 22

    2-7-4.  تاثیر سرعت بر عملکرد ورودی شهرها 23

    2-7-5.  ارتقاء مولفه های عملکردی در ورود به شهر. 24

    2-8. مولفه کالبدی.. 24

    2-8-1.  عوامل تاثیرگذار بر کالبد و ظاهر ورودی شهر. 24

    2-8-2. هویت کالبدی.. 25

    2-8-3. ورودی شهر امروز صحنه تناقص و تضاد. 25

    2-9. انواع ورودی های شهری.. 27

    2-9-1. ورودی شهر- خیابان. 28

    2-9-2. ورودی شهر- ایستگاه راه آهن.. 29

    2-9-3. ورودی شهر – فرودگاه 29

    2-10. سلسله مراتب کارکردی –  مکانی ورودی ها 30

    2-10-1. حوزه های فضای ورودی شهر. 30

    2-10-2.  روشهای ارزیابی کاربری اراضی شهری.. 32

    2-11. ساماندهی شهری.. 37

    2-12. نظریه پردازان جهانی.. 37

    2-12-1.  جان راسکین (1900-1818) 37

    2-12-2. کامیلوبویی تو (1914-1836). 38

    2-12-3. کامیلو سیت (1903-1843) 38

    2-12-4. پاتریک گدس... 38

    2-13. نگاهی به گذشته، حال و آینده ورودی شهرها 39

    2-14. تجارب جهانی ساماندهی ورودی.. 43

    2-14-1. لستر. 44

    2-14-2. وین.. 45

    2-14-3. آمستردام. 47

    2-15. سابقه برنامه ریزی و طرح های ساماندهی مبادی ورودی در ایران. 49

    2-15-1. طراحی مبادی ورودی شهر آمل.. 50

    2-15-2. شیراز. 52

    2-15-3. مشگین شهر. 54

    2-15-4. جیرفت... 56

    2-15-5. تبریز. 56

    2-15-6. کلاچای.. 58

    2-15-7. قزوین.. 59

    2-15-8. ورودی غربی تهران. 61

    2-15-9. نصب دروازه ماهی ورودی شرق بندرانزلی.. 65

    2-15-10. دروازه قرآن ورودی غرب شهر خشکبیجار رشت... 66

    2-16. دیدگاه ها و نظریات شهری.. 67

    2-16-1. نظریه مدرنیسم. 67

    2-16-2. نظریه پست مدرنیسم. 68

    2-16-3. نظریه توسعه پایدار شهری.. 68

    2-16-4. مکتب ترقی گرایی.. 70

    2-16-5. مکتب ساختارگرایی{ structuralist  school  }. 70

    2-16-6. دیدگاه سازمان دهی زمین و تفکیک اراضی.. 71

    2-16-7.  دیدگاه استفاده از طرح جامع در تغییرات کاربری اراضی.. 72

    ? فصل سوم: روش اجرای تحقیق، مواد و روش‌ها

    3 –1. روش شناسی تحقیق.. 74

    3–1 –1. روش اجرای تحقیق.. 74

    3–1 –2. شیوه جمع آوری داده ها و اطلاعات... 74

    3 –1–3. ابزار گردآوری اطلاعات... 74

    3 –1 –4. جامعه آماری.. 74

    3 –1 –5. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات... 75

    3-2. ویژگی‌های جغرافیایی شهر مورد مطالعه. 75

    3-2-1. موقعیت جغرافیایی شهر بندر انزلی.. 75

    3-2-2. توپوگرافی.. 77

    3-2-3. ویژگی‌های اقلیمی شهر بندر انزلی.. 80

    3-2-3-1. درجه حرارت... 80

    3-2-3-2. بارندگی.. 80

    3-2-3-3. رطوبت نسبی.. 81

    3-2-4. منابع آب... 81

    3-2-5. خاک ‌شناسی.. 82

    3-2-6. پوشش گیاهی.. 82

    3-3. تاریخچه شهر بندر انزلی.. 83

    3-3-1. جمعیت و خانوار. 86

    3-3-2. ساختار جنسی و سنی جمعیت... 86

    3-3-3. حرکات جمعیتی (مهاجرت) 87

    3-3-4. زبان و مذهب... 89

    3-3-5. سواد. 89

    3-3-6. ویژگی‌های اقتصادی شهر بندر انزلی.. 90

    3-3-6-1. جمعیت فعال و غیر فعال. 90

    3-3-6-2. جمعیت  شاغل برحسب گروه‌های عمده فعالیت... 91

    3-3-6-3. حدود کلی تراکم جمعیت شهر بندرانزلی.. 92

    3-3-6-4. فعالیت‌های بندرگاهی.. 93

    3-4. سیمای کالبدی شهر بندر انزلی.. 94

    3-4-1. محله‌ها و نواحی شهر بندر انزلی بر حسب مساحت و جمعیت... 95

    3-4-2. کاربری اراضی شهر بندر انزلی.. 99

    3-4-3. طرح تفصیلی توسعه کالبدی شهر بندر انزلی.. 103

    ? فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌ها و یافته‌های تحقیق

    4–1. مقدمه. 106

    4-2. محدودیت ها و امکانات توسعه کالبدی شهر بندرانزلی.. 107

    4-2-1. محتوای اصلی یا اساس طرح جامع شهر بندرانزلی.. 109

    4-2-2. مشخصات ساختی و کالبدی شهر بندرانزلی.. 109

    4-2-3. حوزه عملکردهای اصلی شهر بندرانزلی.. 110

    4-2-4. تحولات کالبدی و کارکردی شهر بندرانزلی...................................................................... 110

    4-2-5. حریم شبکه های ارتباطی.. 112

    4-2-6. مقررات مربوط به همجواری و دسترسی های مجاز کاربری های مختلف... 112

    4-3. پهنه های فضای ورودی شهر. 113

    4-4. توقعات موضوعی از ورودی.. 114

    4-4-1. تبدیل پذیری.. 115

    4-4-2. نفوذ پذیری.. 123

    4-5. توقعات موردی از ورودی.. 128

    4-5-1. پذیرندگی.. 129

    4-5-1-1. بررسی امکانات مسافرین.. 133

    4-5-1-2. دلبازی.. 136

    4-5-2. خوانایی.. 141

    4-5-2-1. وضوح مسیر. 142

    4-5-2-2. راهبری.. 148

    4-5-2-3. نظم. 150

    4-5-3. تشخص.... 153

    4-6. پوشش گیاهی.. 159

    4-7. مبلمان شهری.. 159

    4-8 . حفظ نقاط طبیعی.. 160

    4-9. کفپوش مسیر سواره 161

    4-10. تحلیل ویژگی های ورودی شهر بندرانزلی از سمت غرب با تکیه به تکنیکSWOT. 162

    ? فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری و پیشنهادها

    5-1. آزمون فرضیه ها 168

    5-2. نتیجه گیری.. 172

    5-3. پیشنهادهای تحقیق.. 173

    منابع و مأخذ. 175

    منبع:

    منابع و مأخذ

    1-  ابلقی، علیرضا، و پورجعفری، امیرحسین، (1385). مبادی ورودی شهرها و تدوین اصول و معیارهای سازماندهی برای بازیابی یک فضای شهری فراموش شده مجله آبادی(76-66) شماره 53 انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری.

    2 - آسایش، حسین، (1377)، اصول و روش های برنامه ریزی ناحیه ای، انتشارات دانشگاه پیام نور.

    3- بنتلی، این، و همکاران، محیط های پاسخده، ترجمه، دکتر مصطفی بهزادفر چاپ ششم، تهران، دانشگاه علم و صنعت، 1390.

    4 - پاکزاد, ج. (1385). مبانی نظری و فرآیند طراحی شهری. تهران: شهیدی.

     5 - پاکزاد, ج. (1386). مقالاتی در باب طراحی شهری. تهران: شهیدی.

    6 - پورمحمدی, م. (1337). برنامه ریزی کاربری اراضی شهری. تهران: سمت.

    7 - ثبوتی، هومن، سیما، یلدا، اثرات نامطلوب ورودی های شهر در ایران و ضرورت اصلاح آن ها، 1390.

    8 - حبیبی, س. م. , و مقصودی, م. (1381). مرمت شهری. تهران: دانشگاه تهران.

    9 - خادمی، مسعود، رفیعی، جوزم، (1390). بررسی مولفه های کیفیت محیط در فضای ورودی شهرها. تهران:دانشگاه علم و صنعت ایران.

    10 - رضایی, رضا. (1384). راهنمای طراحی شهری. تهران: وزارت مسکن و شهرسازی.

    11 - رضویان، محمدتقی، (1381)، برنامه ریزی کاربری اراضی شهری، چاپ اول، انتشارات منشی.

    12 - زیاری, ک. ا. (1388). برنامه ریزی کاربری اراضی شهری. تهران: دانشگاه تهران.

    13 - سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان گیلان، (1390، 1382)، سالنامه آماری استان گیلان.

    14 - سایمون، بل، عناصر طراحی بصری در منظر، ترجمه:دکتر محمدرضا مثنوی چاپ دانشگاه تهران، 1387.

    15 - سعیدنیا, ا. (1382). کتاب سبز راهنمای شهردار ها ) Vol. تهران: سازمان طراحی شهری در ایران).

    16 - سلطان زاده، (1372). فضاهای شهری در بافت های تاریخی ایران، شرکتتوسعه فضاهای فرهنگی، دفتر پژوهش های فرهنگی.

    17 - سیف الدینی, ف. (1381). مبانی برنامه ریزی شهری. تهران: آییژ.

    18 - شالین، کلود، (1372)، دینامیک شهری یا پویایی شهری، ترجمه علی غر نظریان، مشهد. آستان قدس رضوی، معاونت فرهنگی.

    19 - شکویی، حسین، (1391)، جغرافیای شهری، جلد1، انتشارات اوقاف.

    20 - شیراز, م. ش. (1391، 91). ورودی های شهر شیراز ساماندهی می شوند. Retrieved from شهرداری شیراز :   www. eshiraz. ir

    21 - شماعی، علی، پوراحمد، احمد، 1384، بهسازی و نوسازی شهری از دیدگاه علم جغرافیا، انتشارات دانشگاه تهران.

    22 - شیعه، اسماعیل، (1387)، مقدمه ای بر مبانی برنامه ریزی شهری، چاپ بیست ویکم، تهران، انتشارات دانشگاه علم و صنعت.

    23 - طویلی، عزیز، (1370)، تاریخ جامع انزلی، جلد اول، انتشارات مولف.

    24 - طویلی، عزیز، (1371)، بندرانزلی- گشتای ایران، انتشارات مولف.

    25 - فروغی، مژگان، بررسی نقش مولفه های محیط کالبدی در ایجاد حس مکان برای طراحی مطلوب، همایش ملی سازه، راه، معماری، 1390.

    26 - قدمی، مصطفی، حسینی، سیده سمانه، بررسی مولفه های کالبدی در کیفیت محیط شهری در نواحی مرکزی، همایش ملی آرمان شهر، 1390.

    27 - قریب، فریدون، (1382). ضوابط ساماندهی و معیارهای طراحی شهری برای مبادی ورودی شهرها، هنرهای زیبا. شماره 15.

    28 - کالن، گوردن، (1377). گزیده منظر شهری، ترجمه: منوچهر طبیبیان، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

    29 - کشوردوست، علیرضا، و قربان فاخته، (1385)، گیلان شهرها، چاپ اول، رشت.

    30 - کلاچای, ب. (1388، 25 8). اجرای طرح ساماندهی ورودی شهر کلاچای. Retrieved from بخش کلاچای http: kelachi. blogfa. com

    31 - کیمیایی, س. ا. (1391، 25). تعریف ورودی غربی شهر تهران از سمت اتوبان کرج. Retrieved  from سازمان زیباسازی شهر تهرانhttp: zibasazi. ir/fa/

    32 - گلکار، کوروش، طراحی شهری:تحلیل گونه شناختی تئورهای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی 1378، ص29.

    33 - لینچ، کوئن، مترجم بحرینی، سیدحسین، 1381، تئوری شکل شهر، انتشارات دانشگاه تهران.

    34 - مازندران, س. م. (1390, 6 2). طراحی مبادی ورودی شهر آمل. بازیابی از شرکت عمران و مسکن سازان مازندران: http://omsom. ir/index. asp

    35 - مجتهدزاده, غ. (1381). برنامه ریزی شهری در ایران. تهران: پیام نور.

    36 - مشهدی زاده دهاقانی، ناصر، (1385)، تحلیلی از ویژگی های برنامه ریزی شهری در ایران، انتشارات دانشگاه علم و صنعت تهران.

    37 - مهر, خ. (1390، 14 2). ورودی های شهر قزوین ساماندهی می شود. Retrieved from شورای حمل و نقل استان قزوین: www. tinn. ir

    38 - مهندسین مشاور نقش جهان پارس، (1388)، نتایج مطالعات طرح توسعه و عمران(جامع). بندرانزلی. بازنگری.

    39 - مهندسین مشاورایران آمایش، (1378)، نتایج مطالعات طرح تفضیلی شهرستان بندرانزلی(بازنگری).

    40 - نظریان، اصغر، 1372، دینامیک شهری یا پویایی شهرها. تالیف کلود شالین. مشهد آستان قدس رضوی، معاونت فرهنگی.

     

     

     

     

     

  • ثبت سفارش
    عنوان محصول
    قیمت