خلاصه پایان نامه تغییرات دما و بارش بر کشت برنج (مطالعه موردی زرین شهر)
چکیده
امروزه برنج غذای اصلی بیش از نصف جمعیت جهان داده و در پنج قاره و بیش از چهل کشور برنج زراعت می‌شود. برنج از جمله وعده‌های اصلی غذایی مردم ایران می‌باشد که تا سال 1340 ایران سالیانه کم و بیش برنج صادر می‌کرد و از آن به بعد در نتیجه بهبود وضع اقتصادی مردم و ازدیاد سریع جمعیت با وجود اقدامات بزرگ دولت در تهیه مقادیر زیاد برنج کشور، نتواست جواب‌گو باشد و کشور واردکننده برنج نیز می‌باشد. با توجه به وجود اقلیم‌های مختلف در کشور برنج در شرایط آب و هوایی خاص، محدودیت‌های اصلی تولید برنج، کمیابی روز افزون نیروی کار، کمبود آب و تغییر الگوی کار کشاورزی از حالت برآورده کردن نیاز‌ها به سمت تجاری کردن زمین‌ها، مقابله با فرایند آزادسازی تجارت جهانی، حفظ منابع طبیعی، تغییر الگوی مصرف غذایی، مالکیت زمین‌ها و ساختار تولید می باشد. در شرایط اقتصادی جدید، کشاورزی محوریت خود را تا حدودی از دست داده، بیش از پیش پیچیده تر شده و به صورت تنگاتنگی مرتبط با اقتصاد جهانی است. موضوعاتی که توسعه کشاورزی در حال حاضر با آنها مواجه است بسیار متفاوت با گذشته است می باشد. سرمایه گذاری کافی، اساسی و درازمدت برای تولید فناوی‌های نوین مانند برنج هیبرید و بیوتکنولوژی جهت افزایش تولید و تامین نیازهای غذایی آتی بشر ضروری به نظر می رسد. با توجه به اهمیت آن در این پژوهش سعی شده تا ضمن بررسی داده‌ها از طریق روشهای میدانی، کتابخانه‌ای و آماری SPSS عوامل مختلف جوی و اثرات هریک بر رشد برنج مورد ارزیابی کمی قرار گیرد تا با اعمال یک مدیریت صحیح کشاورزی بتوان به بهره‌گیری مناسب از طبیعت منطقه مورد مطالعه دست یافت.
واژه‌های کلیدی: برنج، اقلیم، لنجان، زرین‌شهر.
فصل اول:
کلیات
1-1 پیشگفتار
تمامی گیاهان زراعی از لحاظ خصوصیات زیست شناختی و نیازی محیطی با یکدیگر تفاوت دارند، حال آن که ویژگی‌های فیزیکی سطح کره زمین نیز از منطقه‌ای به منطقه دیگر بسیار متفاوت است. متغیرهای بسیار زیادی رشد و نمو گیاه را تحت تأثیر قرار می‌دهند که از آن جمله. طول روز، مقدار دریافت انرژی خورشیدی، میزان بارندگی موجود جهت انجام تعرق، درجه حرارت در طول فصل رشد و مقدار عناصر کانی غذایی مورد نیاز گیاه در خاک را می‌توان ذکر کرد.
کشاورزان می‌توانند بسیاری از این متغیرها را که وجود تمامی آنها برای رشد موفقیت آمیز گیاه ضروری است، تغییر دهند و اصلاح کنند. در مناطق خشک آبیاری می‌تواند به منزله مکمل بارندگی باشد، کودهای شیمیایی مواد غذایی مورد نیاز گیاه را به خاک می‌افزایند و درجه حرارت و طول روز را نیز با کشت و پرورش گیاهان زراعی در محیط‌های سر بسته‌ای که حرارت و نور موجود در آنها تحت کنترل می‌باشد. می‌توان اصلاح کرد. اما انجام تمامی این تغییرات و در محیط طبیعی مستلزم صرف هزینه‌های گزاف می‌باشد. البته، مناطقی نیز در دنیا وجود دارند که رشد یک گیاه زراعی خاص در آن جا بدون انجام چنین اصلاحاتی به بهترین وجه صورت خواهد پذیرفت و شناخت چینی مناطقی به توضیح نحوه پراکنش گیاهان زراعی کمک می‌کند. (گریگ، دیوید، 1382، ص26)
درجه حرارت یکی از عوامل تعیین کننده اصلی در جغرافیای گیاهان زراعی است. اکثر گیاهان منطقه معتدله تا زمانی که درجه حرارت به بالاتر از c° 6 نرسد رشد نخواهند کرد و در مورد گیاهان زراعی مناطق گرمسیری این آستانه بالاتر است. درجه حرارت‌های پایین مخاطره آمیز است و در بهار می‌توانند جوانه زنی را به تأخیر اندازند، و بروز یخبندان‌های شدید ممکن است موجب نابودی گیاهان زراعی در حال رشد شود. حال آن که یخبندان‌های زودرس در اواخر تابستان به گیاه زراعی که آماده برداشت است، آسیب می‌رساند برخی گیاهان پاییز جهت جوانه زنی در بهار نیاز به درجه حرارت‌های پایین در زمستان یعنی ورنالیزاسیون دارند. (گریگ، دیوید، 1382، ص35)
رطوبت خاک برای رشد گیاه ضروری است، زیرا بدون آب گیاهان پژمرده شده و از بین می‌روند و گیاه زراعی نمی‌تواند مواد غذایی مورد نیاز خود را از خاک جذب کند. رطوبت به دو طریق رشد گیاه زراعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اولاً گیاهان زراعی از لحاظ مقدار آب مورد نیاز برای حصول عملکرد بهینه، بسیار با یکدیگر متفاوتند. به عنوان مثال، گندم و چاودار می‌توانند در نواحی که میزان بارندگی سالانه آنها بین 25 تا 100 cm است رشد کنند. اما چای بیش از 254 cm بارندگی برای رشد نیاز دارد.
ثانیاً: رابطه‌ای بین ذخیره آب و عملکرد گیاهان زراعی وجود دارد که از روند خطی برخوردار نیست. با بالا رفتن مقدار ذخیره آب افزایش می‌یابد. اما پس از رسیدن به نقطه عملکرد بهینه، کاهش پیدا می‌کند. (گریگ دیوید، 1382، ص38)
در نواحی خشک، تولید محصولات زراعی بدون انجام آبیاری امکان پذیر نیست. در مناطق نیمه خشک کشت گیاهان زراعی بدون آبیاری، محتمل است اما تنها دامنه محدودی از گیاهان زراعی در چنین شرایطی قادر به رشد می‌باشند. میزان عملکرد پایین و نوسانات آن بسیار است و مناطق نیمه مرطوب از مشکلاتی مشابه برخوردارند ولی کمتر مشهود است. (گریگ دیوید، 1382، ص38)
مشکل دیگر پراکنش فصلی بارندگی است، باران ظاهراً کافی ممکن است. در فصل بسیار کوتاهی از سال متمرکز باشد بدین ترتیب دامنه گیاهان زراعی قابل کشت بسیار محدود می‌شود همانند آن چه در کشور ساحل روی می‌دهد. یا ممکن است بارندگی در زمستان صورت پذیرد، در حالی که شرایط حرارتی بهینه فصل رشد مؤثر در بهار و تابستان است. اما بخش عمده مشکلات مربوط به بارندگی و رشد گیاهان زراعی در نواحی نیمه خشک جایی که میزان بارندگی ناچیز و از سالی به سال دیگر بسیار نوسان دارد، اتفاق می‌افتد.
با دور شدن از ناحیه بارندگی بهینه، نه تنها مقدار عملکرد کاهش پیدا می‌کند، بلکه میزان نوسان نیز از سالی به سال دیگر افزایش می‌یابد. این واقعه خصوصاً در مناطق نیمه مرطوب و نیمه خشک روی می‌دهد.
بدین ترتیب در جنوب دشتهای وسیع، با کاهش میزان بارندگی، درصد عدم موفقیت کشت بالا می‌رود. در نواحی که نوسان بارندگی زیاد است، بارندگی غالباً در یک فصل متمرکز است، و از طریق نواحی کم فشار که مسیر آنها از سالی به سال دیگر بسیار تغییر می‌کند جاصل می‌شود. (گریگ دیوید، 1382، ص41)
هنگامی که دماهای کم سبب یخ زدگی گردد. یخ برون سلولی تشکیل می‌شود. علت سازمان فضائی یخ زدگی روشن نیست ولی احتمال می‌رود تا اندازه‌ای به شیب پتانسیل اسمزی وابسته باشد. تصور می‌شود که پیدایش یخ درون سلولی همیشه کشنده باشد. تشکیل یخ سبب کاهش آب برگ و افزایش غلظت مواد حل شونده درون سلول می‌گردد و افزون بر این در دمای یکسان فشار بخار آب در مجاورت یخ کمتر از فشار بخار آب مجاور آب مایع است. این دو ویژگی، جابجایی بیشتر آب را از سلول به محل تشکیل یخ برون سلولی، در نتیجه تمایل سلول را به چروکیدن سبب می‌شود. (وودوارد، اف، آی، 1374، ص103) در این پژوهش نیز سعی شده است تا ضمن بررسی وضعیت اقلیم و اثرات آن بر کشت برنج در منطقه لنجان به ارتقاء سطح کمی و کیفی این محصول بپردازد.
این رساله در پنج فصل تنظیم شده است:
فصل اول: کلیات
فصل دوم: موقعیت طبیعی، کشاورزی، تأثیرات آب و اقلیم بر گیاه برنج در منطقه
فصل سوم: روش تحقیق
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل آماری
فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادات
1-2 مقدمه
برنج غذای اصلی بیش از نصف جمعیت جهان را تشکیل می‌دهد. در پنج قاره و بیش از چهل کشور برنج زراعت می‌شود. از استوا تا 45 درجه شمالی یعنی مجارستان و در نیمکره جنوبی تا استرالیا زراعت برنج معمول است. برنج را تمام ایرانیها دوست دارند و اکثر خانواده‌هائیکه خوردن برنج برایشان مقدور باشد، حتی الامکان یک وعده از غذای خود را به برنج اختصاص می‌دهند.
تا سال 1340 ایران سالیانه کم و بیش برنج صادر می‌کرد و از آن به بعد در نتیجه بهبود وضع اقتصادی مردم و ازدیاد سریع جمعیت با وجود اقدامات بزرگ دولت در تهیه مقادیر زیاد برنج کشور ما نتواسته جواب‌گو باشد و وارد کننده برنج نیز می‌باشد.
آیا می‌دانید که در تبدیل شالی هر یک درصد رطوبت بالاتر، برابر است با یک کیلوگرم برنج بیشتر و هر یک کیلوگرم برنج 5 تا 6 نفر گرسنه را سیر می‌کند.(محمدزاده- 1389-ص 320)
زراعین مناطق اطراف رودخانه زاینده‌رود به دلیل قلت زمین زراعی و وجود آبهای زیرزمینی و جاری زراعت برنج را با صرفه‌ترین محصول می‌دانند و کشت این محصول علاوه بر رغبت زارعین مشکل گشای مسائل اجتماعی و افتصادی منطقه پر جمعیت لنجان می‌باشد. با توجه به ورود ارقام داخلی و خارجی به منطقه هنوز هیچ یک از ارقام نتوانسته است جائی داشته باشد به دلیل اینکه ارقام پر محصول اصلاح شده داخلی و خارجی غالباً فاقد کیفیت و یا مورد پسند مردم نبوده است و ارقام کیفی نیز به دلیل عملکرد پایین مورد استقبال زارعین قرار نگرفته است از طرفی توده‌های محلی با توجه به اینکه مورد علاقه کشتکاران بوده لیکن به علت تنوع و ناخالصی زیاد حداکثر پتانسیل کمی و کیفی آنها مورد بهره‌برداری قرار نگرفته است. (مرکز تحقیقات برنج استان اصفهان ص 1)
توده‌های محلی برنج لنجان دو توده سرخه و نوگران می‌باشد که هر کدام دارای تنوعات بسیار زیادی می‌باشد و قابل توجه اینکه تنوعات این توده‌ها در مناطق مختلف لنجان متفاوت مشاهده گردیده است تیپ‌های کیفی داخل این توده‌ها غالباً حساس به ریزش و ورس می‌باشد و در تیپ‌های کیفی این توده احتمالاً ژئوتیپ‌های صددرصد مقاوم به ورس و ریزش وجود نداشته است و تیپ‌های گرده آن تحمل بیشتری نسبت به ورس و ریزش داشته‌اند که به دلیل نداشتن بازار پسندی مورد توجه نبوده است. از مشکلات برنجکاری منطقه سردی آب را می‌توان ذکر نمود. به ویژه پس از احداث سد زاینده‌رود یکی از عوامل افزایش درصد پوکی برنج در منطقه سردی آب بوده است. (عابدی- 1375 ص4)
1-3 طرح مسأله
با توجه به اینکه برنج از عمده غذاهای اصلی کشور ایران می‌باشد، جهت تولید مطلوب محصول بررسی عواملی از قبل دما، بارش و رطوبت در بهبود هرچه بیشتر آن نقش بسزایی دارد. بطور کلی شناسایی اقلیم هر منطقه و مراحل رشد گیاه بیانگر مهم‌ترین عامل برای جلوگیری از میزان خسارتها می‌باشد زیرا که شناسایی و تعیین اقلیم هر منطقه نشان می‌دهد که هر گیاهی در اقلیم خاصی بهترین بازده را خواهد داشت. در منطقه مورد مطالعه از جهت کشت برنج از نواحی عمده محسوب می‌شود که عمده درآمد کشاورزان متکی به ثمر رساندن این نوع محصول می‌باشد. با عنایت به اینکه انتخاب نوع برنج از بهترین گونه سازش برای آن انتخاب شده است اما تأثیر عوامل مختلف جوی در تولید برنج نقش بسزایی دارد. امروزه شناسایی مراحل مختلف رشد گیاه و تعیین نیازهای حرارتی، رطوبتی و بارش می‌تواند از میزان خسارت جلوگیری نماید. همچنین شناسایی اقلیم هر منطقه بیانگر این است که هر گیاهی در اقلیم خاص بهترین بازدهی را خواهد داشت. بر همین اساس در این رساله سعی شده تا علاوه بر مطالعات اقلیمی منطقه، به معرفی ارقام متناسب با آب و هوا پرداخته شود تا شاید گامی در جهت توسعه صادرات غیرنفتی کشور و همچنین حمایت از کشاورزان و محرومیت‌زدایی برداشته شود.
فهرست پایان نامه تغییرات دما و بارش بر کشت برنج (مطالعه موردی زرین شهر)
فهرست:
چکیده. 1
فصل اول: کلیات
1-1 پیشگفتار. 3
1-2 مقدمه. 7
1-3 طرح مسأله. 8
1-4- پیشنه تحقیق.. 9
1-5 اهمیت تحقیق.. 10
1-6 اهداف تحقیق.. 11
1-7 فرضیات: 12
1-8- شیوه کار و ابزار تجزیه و تحلیل.. 12
فصل دوم: موقعیت طبیعی، کشاورزی، تأثیرات آب و اقلیم بر گیاه برنج در منطقه
بخش اول: لنجان.. 14
2-1 جغرافیای طبیعی.. 14
2-2 موقعیت و مشخصات جغرافیایی لنجانات... 14
2-2-1 موقعیت ریاضی.. 14
2-2-2 موقعیت سیاسی.. 15
2-2-3 موقعیت جغرافیایی.. 15
2-3 ناهمواری‌ها 15
2-3-1 ارتفاعات... 16
2-3-2 کوهپایه‌ها و دشت‌ها 16
2-3-3 دره زاینده‌رود. 16
2-4 آب و هوا 17
2-5 منابع آب... 17
2-5-1 زاینده‌رود. 17
2-5-2 چشمه سارها 18
2-5-3 قنوات و چاه‌ها 18
2-6 وضع جریان آب در حوضه‌هاردنگ و دشت لنجان. 19
2-6-1 تغییرات جریان آب حوضه‌هاردنگ.... 19
2-7 بادها 19
2-8 لنجان و سیر تقسیمات کشوری.. 19
2-9 جغرافیای تاریخی.. 21
2-9-1 وجه تسمیه. 21
2-9-2 منابع و مستندات تاریخی.. 22
2-9-3 آثار تاریخی.. 23
بخش دوم: زرین‌شهر. 25
2-10 جغرافیای طبیعی.. 25
2-11 موقعیت... 25
2-12 زمین‌شناسی.. 26
2-13 ناهمواری‌ها 27
2-13-1 ارتفاعات... 27
2-13-1-1 ارتفاعات شمال غربی- جنوب شرقی.. 28
2-13-1-2 ارتفاعات غربی، شرقی.. 28
2-13-1-3 ارتفاعات پراکنده. 29
2-13-2 دشت‌ها و صحراها 30
2-13-3 بستر زاینده‌رود. 30
2-14 آب و هوا 32
2-15 بادها 32
2-15-1 بادهای دایمی.. 32
2-15-2 بادهای موقتی.. 33
2-15-2-1 بادهای بهاری.. 33
2-15-2-2 باد تابستانی.. 33
2-15-2-3 بادهای پاییزی.. 33
2-15-2-4 بادهای زمستانی.. 33
2-16 منابع آب... 33
2-16-1 زاینده‌رود. 34
2-16-1-1 مادی کمال‌آباد. 37
2-16-1-2 مادی علیای ریز. 38
2-16-1-3 جوی پاکندال. 39
2-16-2 قنات‌ها( کاریزها) و چاه‌ها 40
2-16-2-1 قنات یا کاریز چیست؟. 41
2-16-2-2 اجزای قنات... 41
2-17 اوضاع اقتصادی لنجان. 43
2-17-1 اهمیت کشاورزی در لنجان. 43
2-17-2 تحلیل تعداد روزهای یخبندان. 45
2-18 زرین‌شهر در سیر تقسیمات کشوری.. 47
2-18-1 جغرافیای تاریخی.. 47
2-18-2 وجه تسمیه. 48
2-18-3 آثار کهن.. 49
بخش سوم: برنج... 50
2-19 پیشنه برنجکاری در ایران. 50
2-20 عوامل مؤثر در مقدار مصرف آب شالیزار. 51
2-21 آب و هوا 52
2-22 مراحل زندگی بوته برنج.. 54
2-23 آفات برنج.. 55
2-24 بیماریهای برنج.. 55
2-25 علفهای هرز برنج.. 55
2-26 ارقام مهم برنج کشور. 55
2-27 عملیات زراعی شالیکاری در استان اصفهان. 56
2-27-1 خزانه. 56
2-27-2 کاشت در زمین اصلی.. 58
2-27-3 داشت... 59
2-27-4 برداشت برنج.. 61
2-27-5 برداشت با دست... 62
2-27-6 برداشت با کمباین غلات... 63
2-27-7 برداشت با دست و خرمنکوبی با کمباین.. 63
2-27-8 تنگناها 64
2-27-9 پیشنهادات... 64
2-28 شالیکوبی.. 64
2-28-1 مزیت نمک.... 66
2-28-2 دلائل خرد شدن. 66
2-28-3 ضایعات... 67
2-29 نگرشی به وضعیت برنج کشور. 68
2-29-1 ارقام برنج استان اصفهان. 68
2-29-2 زمان کاشت برنج در استان اصفهان. 69
2-30 برنج.. 70
2-31 بیماریهای برنج در ارتباط با شرایط اقلیمی.. 73
2-31-1 بیماری بلاست... 73
- اثر شرایط محیطی روی توسعه بیماری بلاست... 76
2-31-2 بیماری سوختگی غلاف برگ برنج.. 78
2-31-3 بیماری پوسیدگی ساقه. 81
2-31-5 بیماری سیاهک دروغی برنج.. 83
فصل سوم: روش تحقیق
3-1 مقدمه. 87
3-2 روش تحقیق.. 87
3-3 جامعه آماری.. 88
3-4 روش نمونه گیری.. 89
3-5 ابزار اندازه گیری.. 89
3-6 روشهای تجزیه و تحلیل داده‌ها 89
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل آماری
4-1 آمار استنباطی.. 91
فرضیه اول: بارندگی بر تولید برنج تأثیر دارد. 91
فرضیه دوم: دما بر تولید برنج تأثیر دارد. 93
فرضیه سوم: رطوبت بر افزایش خرده برنج تأثیر دارد. 96
فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادات
5-1 نتیجه‌گیری.. 99
5-2 پیشنهادات... 101
منابع............................................................................................................................. 111
5-3 فرصت‌های فنی برای افزایش پایداری تولید برنج.. 107
.
منبع:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.c
26.
27.مقایسه عملکرد لاین‌های امیدبخش داخلی و خارجی برنج در لنجان اصفهان
28.تعیین بهترین رطوبت زمان برداشت و رطوبت تبدیل به منظور کاهش میزان خرده برنج
29.آشنایی با منطقه لنجانات
30.کشاورزی و آب و هوا
31.هوا و اقلیم‌شناسی
32.بررسی پتانسیل‌های هیدروکلیمایی حوضه آبی (گردنه رخ) منطقه لنجان
33.تکنیکهای اقلیم‌شناسی
34.بررسی اثر شرایط محیطی بر کیفیت پخت برنج
35.بررسی پتانسیل‌های هیدروکلیمایی حوضه‌هاردنگ (منطقه لنجان)
36.لنجان
37.عوامل زیان‌آور در زراعت برنج
38.مبانی آب و هواشناسی
39.مبانی پژوهش درعلوم رفتاری
40.عملکرد مدیریت جهاد کشاورزی زرین‌شهر
41.مقدمه‌ای بر جغرافیای کشاورزی
42.فرهنگ جامع نام‌ها و آبادی‌های کهن ایران
43.زراعت برنج و اصلاح آن. سازمان کشاورزی
44.علل پیدایش ضایعات برنج در فرآیند تبدیل
45.آب و هواشناسی کاربردی
46.اصول مقدماتی زراعت برنج
47.فرهنگنامه
48.آب و هوای ایران
49.روشهای تحقیق و چگونگی ارزشیابی آن در علوم رفتاری
50.کاربرد هواشناسی در کشاورزی
51.اقلیم و پراکنش گیاهی
52.آشنایی با شهر تاریخی اصفهان
53.راهنمایآفات
54.
55.اقلیم‌شناسی همدید و کاربرد آن در مطالعات محیطی
56.www.magiran.com
57.www.irimo.ir
58.www.agri-es.ir
59.www.riz.blogfa.com
60.www.lenjan.gov.ir
61.www.civilica.ir
.