پایان نامه گونه شناسی نقوش گیاهی تزئینات ابنیه غیرمذهبی کاشان - عنوان بخش عملی کاربرد نقوش گیاهی تزئینات ابنیه غیرمذهبی کاشان در نقاشی دیواری فضای شهری

فهرست پایان نامه گونه شناسی نقوش گیاهی تزئینات ابنیه غیرمذهبی کاشان - عنوان بخش عملی کاربرد نقوش گیاهی تزئینات ابنیه غیرمذهبی کاشان در نقاشی دیواری فضای شهری

فهرست:

فصل نخست

معرفی کلیات پژوهش و مبانی نظری و تحقیق

1-1 معرفی کلیات پژوهش.... 15

1-1-1 بیان مسأله. 15

2-1-1 اهداف پژوهش.... 16

3-1-1 اهمیت و ضرورت تحقیق.. 17

4-1-1 سؤالات تحقیق.. 17

1-4-1-1 سؤال اصلی.. 17

2-4-1-1 سؤالات فرعی.. 17

5-1-1 پیشینه تحقیق.. 18

6-1-1 روش تحقیق و شیوه‌های مورد استفاده. 19  

2-1 مبانی نظری و تحقیق.. 20

1-2-1 تعریف تزئین.. 21

2-2-1 تزئین در هنر معماری ایران. 22

3-2-1 انواع تزئینات در معماری اسلامی.. 24

1-3-2-1 آجرکاری.. 24

2-3-2-1 کاشی‌کاری.. 25

3-3-2-1 گچبری.. 27

4-3-2-1 مقرنس.... 29

5-3-2-1 آینه‌کاری.. 30

6-3-2-1 کتیبه. 30

4-2-1 عناصر تزئینی وابسته به معماری بناهای ایران. 31

1-4-2-1 طرح کنگره تزئینی.. 32

2-4-2-1 طرح تزئینی مربع چرخان. 33

3-4-2-1 طرح تزئینی سلسله مثلث‌ها 33

4-4-2-1 طرح تزئینی برگ کنگری 34

5-4-2-1 طرح تزئینی گل چندپر یا گلچه. 34

6-4-2-1 طرح دوایر مشبک.... 35

7-4-2-1 طرح تزئینی قاشقی.. 36

5-2-1 تعریف نقش.... 36

1-5-2-1 نقوش جاندار. 37

1-1-5-2-1 نقوش انسانی.. 37

2-1-5-2-1 نقوش حیوانی.. 38

2-5-2-1 نقوش گیاهی.. 38

1-2-5-2-1 اسلیمی.. 38

2-2-5-2-1 ختایی.. 39

3-5-2-1 نقوش هندسی.. 40

فصل دوم

 شهر کاشان و معرفی ابنیه غیر مذهبی و بررسی تزئینات معماری

1-2 کاشان، وارث تمدن سیَلْک کهن.. 43

2-2 معرفی ابنیه غیرمذهبی کاشان. 45

3-2 ویژگی‌های ابنیه کاشان. 46

1-3-2 درون‌گرایی.. 46

2-3-2  معماری محجّبه. 46

3-3-2 حفظ حقوق همسایگی.. 46

4-3-2  قرینه‌سازی.. 47

5-3-2 تناسب در معماری.. 47

6-3-2 انسان‌دوستی و صفا 48

4-2 معرفی خانه‌های معروف کاشان. 49

1-4-2 خانه بروجردی‌ها 49

1-1-4-2 بخش‌های خانه بروجردی‌ها 49

1-1-1-4-2 بخش‌ بیرونی.. 49

2-1-1-4-2 بخش‌ اندرونی.. 50

2-1-4-2 مواد و مصالح بکار رفته در بنا 50

3-1-4-2 تزئینات وابسته به معماری در خانه بروجردی‌ها 50

1-3-1-4-2 تزئینات کاشی‌کاری.. 52

2-3-1-4-2 تزئینات آجری.. 52

3-3-1-4-2 تزئینات گچبری.. 53

4-3-1-4-2  نقاشی و رنگ‌آمیزی.. 55

5-3-1-4-2 آینه‎کاری.. 57

2-4-2 خانه عباسیان. 58

3-4-2 خانه طباطبایی‌ها 61

1-3-4-2 سه بخش اصلی خانه طباطبایی‌ها 63

4-4-2 خانه عامری‌ها 64

5-4-2 خانه کاشانیان. 65

6-4-2 خانه احسان. 66

7-4-2 خانه بنی‌کاظمی.. 67

8-4-2 خانه حکیم‌باشی.. 69

9-4-2 خانه تاریخی آل‌یاسین.. 69

10-4-2 خانه تاج.. 70

11-4-2 خانه لسان‌الملک.... 72

12-4-2 خانه جهان‌آرایی.. 72

13-4-2 خانه سجادی.. 72

14-4-2 خانه شریفان. 73

15-4-2 خانه علاقبند. 75

16-4-2 خانه عطارها 75

17-4-2 خانه باکوچی.. 77

18-4-2 خانه دستمالچی.. 77

19-4-2 خانه اصفهانیان. 78

20-4-2 خانه کارخانه‌چی.. 79

21-4-2 خانه مرتضوی.. 80

22-4-2 خانه رضاحسینی.. 81

23-4-2 خانه صالح.. 82

24-4-2 خانه تهامی.. 83

5-2 تزئینات معماری باغ و عمارت فین.. 85

6-2 تزئینات معماری بازارکاشان. 87

7-2 تزئینات معماری آب‌انبارهای کاشان. 88

1-7-2 آب‌انبار سرپله. 89

2-7-2 آب‌انبار میان چال. 89

3-7-2 آب‌انبار حاج سیدحسین صباغ. 89

4-7-2 آب‌انبار میرسیدعلی.. 89

5-7-2 آب‌انبار کوشک صفی.. 89

6-7-2 آب‌انبار مسجد وزیر(درب اصفهان) 89

8-2 تزئینات معماری حمام‌های عمومی کاشان. 90

1-8-2 حمام سلطان امیراحمد. 90

2-8-2 حمام مرحوم عبدالرزّاق‌خان کاشی.. 91

3-8-2 حمام میرعماد. 92

4-8-2 حمام گذرنو. 92

5-8-2 حمام‌های باغ فین.. 92

6-8-2 حمام اردهال. 92

7-8-2 حمام نیاسر. 92

8-8-2 حمام بازار. 92

9-2 تزئینات معماری کاروانسراها و تیمچه‌های کاشان. 93

1-9-2 کاروانسرای مرنجاب... 93

2-9-2 کاروانسرای سن‌سن.. 93

3-9-2 کاروانسرای گمرک یا وکیل.. 93

4-9-2 کاروانسرای مرحوم آقامهدی وکیل الرعایا 94

5-9-2 تیمچه و کاروانسرای جناب جلالتمآب امین‌الدوله. 94

6-9-2 تیمچه حاج محمدحسین ملک‌التجّار. 94

7-9-2 تیمچه حاج سید‌حسین صباغ. 94

فصل سوم

تحلیل نقوش گیاهی ابنیه غیر مذهبی کاشان

1-3  طبقه‌بندی نقوش گیاهی بر اساس شیوه‌ گسترش نقش.... 97

1-1-3  نقوش کامل.. 97

2-1-3  نقوش نیمه. 98

3-1-3  نقوش ربعی.. 101

4-1-3  نقوش تکراری.. 103

2-3  طبقه‌بندی نقوش گیاهی براساس سبک.... 106

1-2-3  نقوش ایرانی- اسلامی (انتزاعی) 107

2-2-3  نقوش طبیعت پردازانه غربی (طبیعت‌گرا) 109

3-3  طبقه‌بندی نقوش گیاهی براساس بیان فرم. 112

1-3-3  نقش درخت زندگی.. 112

2-3-3  نقش درخت سرو. 114

3-3-3  نقش گل‌وگلدان. 116

4-3-3  نقش لچک و ترنج.. 117

5-3-3 ریز نقش‌ها (تک نگاره)............................................................................................... 120

4-3  طبقه‌بندی نقوش گیاهی ترکیبی......................................................................................... 122

1-4-3  ترکیب نقوش گیاهی با نقوش جاندار. 122

2-4-3 ترکیب نقوش گیاهی با نقوش بیجان.............................................................................. 125

3-4-3 ترکیب نقوش گیاهی با خط‌نوشته.................................................................................. 128

5-3  طبقه‌بندی نقوش گیاهی از لحاظ فن‌اجرا............................................................................. 128

1-5-3  نقاشی.. 129

2-5-3  گچبری.. 129

3-5-3  ساروج‌بُری.. 129

4-5-3 آینه‌کاری.. 129

6-3 گزینش‌های رنگی در تزئینات معماری ابنیه کاشان. 133

فصل چهارم

نتیجه‌گیری 138

 

پروژه عملی

کاربرد نقوش‌گیاهی تزئینات ابنیه غیرمذهبی‌کاشان در نقاشی دیواری فضای شهری

طراحی نقاشی دیواری با استفاده از نقوش‌گیاهی در بسترهای متفاوت... 148

 

فهرست منابع. 160

 

پیوست‌ها

 

منبع:

اسکندر پور خرّمی، پرویز (1383)، اسلیمی و نشان‌ها، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

آقایی، معصومه (پاییز 1379)، بررسی مردم‌شناسی خانه‌های سنتی اشرافی در دوره قاجار با مطالعه موردی خانه‌های بروجردی و طباطبایی، پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد رشته علوم اجتماعی، استاد راهنما: دکتر جلال‌الدین رفیع‌فر، دانشگاه تهران.

انصاری، مجتبی (1381)، «تزئین در معماری و هنر ایران (دوره اسلامی با تاکید بر مساجد)»، مدرس هنر، ش اول، دوره اول، پاییز 1381، ص 59-74.

ایمنی، عالیه (1389)، «بیان نمادین در تزئینات معماری اسلامی»، کتاب ماه هنر، ش 142، تیر 1389،     ص 86-93.

بلخاری قهی، حسن (1384)، مبانی عرفانی هنر و معماری اسلامی، تهران: انتشارات سوره مهر.

بورکهات، تیتوس(1370)، جاودانگی و هنر، ترجمه سیّد محمد آوینی، تهران: انتشارات برگ.

پرویزی، محمد (1386)، «سهم ایرانیان از میراث تمدن اسلامی (بخش پنجم) شکوه تزئین»، تندیس،     ش 107، 20 شهریور 1386، ص 16-17.

پوپ، آ.اپهام(1380)، شاهکارهای هنر ایران، ترجمه پرویز ناتل خانلری، تهران: انتشارات علمی فرهنگی ، چاپ دوم.

پوپ، آ.اپهام (1388)، معماری ایران، ترجمه زهرا قاسم‌علی، تهران: انتشارات سمیرا.

تذهیبی، مسعود و شهبازی، فریده (1390)، نقش‌مایه‌های ایرانی، تهران: سروش، چاپ دهم.

حاتم، غلام‌علی (1381)، «تزئینات در معماری سلجوقیان در ایران و ترکیه»، هنرنامه، ش 15، 1381،     ص 74.

حلّی، سیّد اکبر (1385)، «خانه تاریخی تاج، موزه مردم‌شناسی و خانه هنرمندان کاشان»، فرهنگ مردم، ش 19 و 20، پاییز و زمستان 1385، ص 169-173.

حمزه‌لو، منوچهر (1386)، تزئینات معماری خانه بروجردی‌های کاشان، تهران: موسسه فرهنگی و انتشاراتی پازینه.

حمیدی، بهرام(1390)، «آرایه‌های گچی تزئینی دوره سلجوقی»، کتاب ماه هنر، ش 151، فروردین 1390، ص 88-93.

خورشیدی‌فر، زهره سادات (1387)، خانه تاریخی عباسیان(شاهکار معماری جهان)، بکوشش            عفت سادات خورشیدی‌فر، کاشان: همگام با هستی.

درخشانی، جهانشاه (11 شهریور 2624)، دانشنامه کاشان 3 (آریایی‌ها، مردم کاشی، اَمَرد، پارس و دیگر ایرانیان)، زیر نظر حسین محلوجی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد.

راستین، ریحانه(زمستان 1390)، بررسی کاربرد نقوش گیاهی در آرم‌های فرهنگی، پایان‌نامه دوره کارشناسی رشته گرافیک، استاد راهنما نوروزی، مشهد: موسسه آموزش عالی فردوس.

رجبی، پرویز (1390)، کاشان نگین انگشتری ایران، تهران: نشر پژواک کیوان، چاپ اول.

رهنورد، زهرا (1378)، حکمت هنر اسلامی، تهران: سمت، چاپ اول.

ریاضی، محمدرضا (1375)، فرهنگ مصوّر اصطلاحات هنر ایران، تهران: دانشگاه الزهراء.

زابلی‌نژاد، هدی (1387)، «بررسی نقوش اصیل قاجاری»، فصلنامه هنر، ش 78، (زمستان 1387)،           ص 140-160.

زمانی، عباس (1350)، «مقرنس تزئینی در آثار تاریخی اسلامی ایران»، هنر و مردم، دوره نهم،               ش 102 و 103، ص 14-29.

زنده‌دل، حسن (1386)، راهنمای گردشگری شهرهای ایران، کاشان، تهران: انتشارات کاروان جهانگردان- ایرانگردان.

زنگنه، زهره (1385)، «سفرنامه کاشان»، فرهنگ مردم، ش 19 و20، پاییز و زمستان 1385، ص 26-35.

سرمدی، عباس (1372)، «کاشان: خاطره‌ها و یادگارها»، هنر، ش 23، پاییز 1372، ص 19-38.

شراتو، امبرتو و بوسالی، ماریو (1383)، هنر پارتی و ساسانی، ترجمه یعقوب آژند، تهران: نشر مولی،  چاپ دوم.

شریفی، محمدرضا (دی 1374)، طلا در تزئینات وابسته به معماری دوره صفوی- قاجار در اصفهان، پایان‌نامه دروه کارشناسی ارشد رشته مرمت آثار فرهنگی و تاریخی، استاد اهنما: دکتر ماندانا برشکی، تهران: دانشگاه هنر.

صحافی اصل، پریسا (1390)، «بررسی تداوم عناصر تزئینی معماری ایران باستان در معماری دوران اسلامی ایران تا پایان دوره صفوی»، فصلنامه علمی- پژوهشی نگره، ش 19، پاییز 1390، ص 63-79. 

طلوع بهبود، مریم (87-86)، بررسی گل‌وگلدان در گچبری‌های خانه‌های کاشان در دوران قاجار (خانه‌های بروجردی‌ها، عباسیان و طباطبایی‌ها)، پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد رشته صنایع دستی،    استاد راهنما: آقای هوشنگ فرزان، تهران: دانشگاه الزهراء.

عاطفی، حسن، آبتین گلکار، مهشید جعفری (1391)، فراز و فرود کاشان به روایت دیگران،            تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ کاشان.

عسگرزاده، مرتضی (1384)، نگاهی به نقوش و موتیف‌های گیاهی در هنر ایران، پایان‌نامه کارشناسی رشته ارتباط تصویری، استاد راهنما: صداقت جباری، تهران: پردیس هنرهای زیبا.

غفاریان، سیروس (1380)، «گذری بر منابع و تحقیقات تاریخ کاشان»، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا،         ش 46 و 47، مرداد و شهریور ماه 1380، ص 83-89.

فرهاد بخشی، امیر (تابستان 1382)، بررسی نقوش گیاهی در هنر قبل از اسلام، پایان‌نامه دوره کارشناسی رشته ارتباط تصویری، استاد راهنما: دکتر غلامعلی حاتم، تهران: دانشگاه هنر.

کاشانی، سهیل (2536 شاهنشاهی)، تاریخ کاشان، بکوشش ایرج افشار، تهران: انتشارات امیرکبیر،      چاپ سوم.

کریچلو، کیت (1390)، تحلیل مضامین جهان‌شناختی نقوش اسلامی، ترجمه سید حسن آذرکار، تهران: موسسه انتشارات حکمت با همکاری موسسه پژوهش حکمت و فلسفه ایران، چاپ اول.

کیانی، محمدیوسف (1376)، تزئینات وابسته به معماری دوران اسلامی، تهران: میراث فرهنگی،        چاپ اول.

گلریز، علی (1389)، «کاشانه‌های کاشان»، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، ش 144، اردیبهشت 1389،        ص 101 و 102.

گیرشمن، تانیا (1311-1346 خورشیدی)، من هم باستان‌شناس شدم!، ترجمه فیروز دیلقمانی، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ کاشان.

مجرد تاکستانی، اردشیر (1375)، شیوه تذهیب، تهران: سروش.

محسنی، حسین (71-72)، اهمیت و تحوّل تزئینات گیاهی در معماری ایران دوره اسلامی و رشد و تکامل آن در دوره صفوی، پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد رشته باستان‌شناسی، استاد راهنما: دکتر سوسن بیانی، وزارت فرهنگ و آموزش عالی دانشگاه تهران.

محمدی معین، زهره (اسفند 1392)، بررسی و مطالعه تصاویر دیوارنگاره‌های اماکن مذهبی در کاشان(اواخر صفویه و اوایل قاجار)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته تصویرسازی، استاد راهنما: محمدرضا دادگر، تهران: دانشگاه هنر.

مکی‌نژاد، مهدی (1381)، «نقش تزئینات در معماری اسلامی کاشی ایران»، کتاب ماه هنر، ش 45 و 46، خرداد و تیر 1381، ص 68-71.

نجیب اوغلو، گلرو (1379)، هندسه و تزئین در هنر اسلامی (طومار توپقاپی)، کتاب برگزیده رشته هنر 1381، ترجمه مهرداد قیّومی بیدهندی، تهران: انتشارات روزنه.

ندیم، فرناز (1386)، «نگاهی به نقوش تزئینی در هنر ایران»، رشد آموزش هنر، دوره چهارم، ش 4، (تابستان 1386)، ص 14-19.

نراقی، حسن (1363)، آثار تاریخی شهرستان‌های کاشان و نطنز، تهران: انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.

نیکومنش، مصطفی (1393)، نگین کویر(راهنمای جامع گردشگری کاشان)، کاشان: انتشارات مرسل، چاپ اول.

وزیری، سعید (1379)، «نیاسر، نه ابیانه»، رشد معلم، ش 154، دی 1379، ص 15-20.  

ویلسون، اوا (1384)، طرح‌های اسلامی، ترجمه محمدرضا ریاضی، تهران: سمت.

هیل، درک، اولگ گرابر(1386)، معماری و تزئینات اسلامی، ترجمه مهرداد وحدتی دانشمند، تهران: انتشارات

هیلن برند، رابرت (1387)، هنر و معماری اسلامی، ترجمه اردشیر اشراقی، تهران: فرهنگستان هنر.

بنیاد فرهنگ کاشان (04/06/1392)، «خانه‌های تاریخی کاشان»، (www.kashanica.com)، 25/06/1393.

کویرها و بیابان‌های ایران (14/08/1386)، « خانه‌های تاریخی کاشان»، (www.irandeserts.com) ، 12/07/1393.

ویکی‌پدیا دانشنامه آزاد (26/02/1382)، « خانه‌های تاریخی کاشان»، (fa.wikipedia.org) ، 28/07/1393.

Grobe, Ernest (1978), Architecture of the Islamic World, Thames J. Hudson, London.

Wilkinson, Richard (1992), H: Reading Egyptian Art, Thames And Hudson Ltd, London.