پایان نامه بررسی تغییر واحد پول ملی و پیامد های آن در اقتصاد ایران

  • Code: # 29634

  • تعداد صفحات: 114
  • فرمت فایل: مشخص نشده
  • سال: مشخص نشده
  • مقطع: مشخص نشده
  • دسته بندی: اقتصاد
قیمت: ۳۶,۰۰۰ تومان
۶۵,۰۰۰ تومان
دانلود فایل
  • خلاصه
  • فهرست و منابع
  • خلاصه پایان نامه بررسی تغییر واحد پول ملی و پیامد های آن در اقتصاد ایران

    پایان نامه ی کارشناسی ارشد رشته ی اقتصاد گرایش علوم اقتصادی

    آبان ماه 1389 

    چکیده:

    در کشورهایی که برای مدتی طولانی نرخ تورم بالا را تجربه می کنند و سطح عمومی قیمت ها به نحو چشم گیری افزایش می یابد، قدرت خرید پول به شدت کاهش یافته و شرایطی به وجود می آید که پول ملی به سختی می تواند وظایف خود را به عنوان وسیله مبادله، واحد شمارش و ذخیره ارزش ایفا کند. در چنین شرایطی است که برای جلو گیری از هزینه های ناشی از در گردش بودن پول کم ارزش در اقتصاد، دولت ها به تغییر واحد پول ملی اقدام می کنند. با توجه به حاکم بودن شرایط تورمی بر اقتصاد ایران در سه دهه اخیر و تنزل قابل توجه ارزش ریال، نیاز به تغییر واحد پول و معرفی ریالی به مراتب با ارزش تر از ریال قدیم به شدت محسوس است. با این وجود دولتمردان عمدتاً به دلیل نگرانی از تورم زا بودن چنین اقدامی در تغییر واحد پول ملی تردید می کنند.

    در این پایان نامه ابتدا به هزینه هایی که استفاده از اسکناس و مسکوک های کم ارزش در جامعه به بار می آورند اشاره شده است. سپس سیاست تغییر واحد پول از جنبه تورمی بودن آن به دو صورت مورد بررسی قرار گرفته است:

    در شیوه اول، ابتدا الگویی برای تبیین پدیده تورم بر اساس مبانی نظری اقتصادی تدوین شده است و سپس از این الگو برای بررسی و نتیجه گیری در مورد تورم زا بودن تغییر واحد پول ملی در کشور هایی که اقدام به اجرای چنین سیاستی کرده اند، مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج حاصل از برآورد این الگو برای جمعی از کشورهایی که داده های آماری مورد نیاز جهت برآورد تابع تورم برای آنها وجود داشته است حاکی از آن است که تغییر واحد پول ملی در این کشور ها نه تنها به شرایط تورمی دامن نزده است، بلکه در برخی کشور ها منجر به کاهش تورم نیز شده است.

    شیوه دومی که جنبه تورمی بودن سیاست تغییر واحد پول توسط آن به صورت ویژه برای اقتصاد ایران مورد ارزیابی قرار گرفته است، استفاده از الگوی تقاضا برای اسکناس و مسکوک است. برای این منظور تابع تقاضایی برای اسکناس و مسکوک بر اساس مبانی نظری اقتصادی تدوین شده است و به کمک آمار سری زمانی سال های 1338 تا 1386 به روش همجمعی برآورد شده است. نتایج مبین این واقعیت است که سیاست تغییر واحد پول در قالب حذف چند صفر از ریال که با چاپ اسکناس های درشت تر در مقایسه با اسکناس های قدیم همراه است به افزایش تقاضا برای اسکناس و مسکوک منجر می شود و این امر به منزله یک سیاست پولی انقباضی عمل کرده و عرضه پول را کاهش می دهد که یک سیاست ضد تورمی است.

    در مجموع نتایج حاصل از بررسی های صورت گرفته در این پایان نامه موید آن است که سیاست تغییر واحد پول ملی، ذاتاً تورم زا نیست و دولتمردان نباید از این جهت نگرانی به خود راه دهند. 

     

    کلید واژه ها: تغییر واحد پول، تورم، همجمعی، پایایی، الگوی تصحیح خطا.                            

    فصل اول

    کلیات تحقیق

     

     

     

     

     

    1-1  مقدمه

    درکشورهایی که سال های متوالی تجربه تورم را در نرخ های بالا داشته اند، بدلیل افزایش سطح عمومی قیمت ها برای مبادله کالاهای معمول اقتصادی، مبلغ بالایی پول لازم است. این امر عملیات محاسباتی و حسابداری و نیز ارزیابی پروژه ها را بسیار مشکل می کند و پول ملی را در مقابل پول های خارجی، بی ارزش جلوه می دهد. از همه مهم تر حاصل چنین شرایطی، بروز بی ثباتی و حساس شدن انتظارات تورمی و شروع بی اعتمادی در اقتصاد خواهد بود. بسیاری از کشور های در حال توسعه که با تورم های بالا مواجه بوده اند، برای مقابله با اثرات منفی ناشی از کاهش ارزش پول ملی،  مجبور شده اند تا در واحد پول ملی خود تجدید نظر کنند. تغییر واحد پول ملی به عنوان یک سیاست اصلاحی در بسیاری ازکشور ها اجرا شده است. با توجه به روند تورمی دهه های اخیر در ایران و کاهش شدیدارزش پول ملی، اصلاح واحد پول ملی به منظورکاهش هزینه های مربوطه ضروری          می نماید، با این وجود دولتمردان به دلیل نگرانی از بروز اثرات تورمی حاصل از اجرای این سیاست هنوز اقدام به اجرای آن نکرده اند. در این فصل به بیان کلیاتی در زمینه ی تغییر واحد پول پرداخته شده است.

     

    1-2 بیان مسأله

    تداوم افزایش نا متعادل حجم پول و به تبع آن افزایش مداوم سطح عمومی قیمت ها سبب شده است تا قدرت خرید هر قطعه اسکناس و مسکوک روز به روز بیشتر کاهش پیدا کند. نتیجه آن که کمیت متغیرهایی که با واحد پول سنجش می شوند، به گونه ای افزایش یافته که عملیات ثبت و نگهداری حساب ها و انجام مبادلات را با مشکل مواجه کرده است. وقتی که یک اقتصاد برای دوره ی طولانی نرخ های تورم بالایی را تجربه می کند و سطح عمومی قیمت ها به چندین برابرگذشته افزایش می یابد،  برای معاملات معمول که به صورت نقدی انجام می شود حجم اسکناس و مسکوک زیادی مورد نیاز است. در مواردی افزایش سطح عمومی قیمت ها و در نتیجه کاهش قدرت خرید هر واحد پول به حدی می رسد که پول رایج به سختی می تواند به عنوان وسیله مبادله و واحد شمارش نقش خود را ایفا کند. برای مقابله با هزینه های ناشی از چنین مسائلی است که دولت ها مجبور   می شوند در واحد پول خود تجدید نظرکنند و پول جدیدی را به جریان اندازند تا مشکلات موجود را رفع نماید. 

    تغییر واحد پول، به لحاظ فنی فرآیندی است که مطابق با آن پول ملی یک کشور، که به دلیل تورم قابل توجه شدیداً کاهش ارزش یافته است، مجدداً ارزش گذاری می شود و عموماً به لحاظ سادگی به شکل حذف صفر از پول ملی انجام می شود. پدیده بازنگری در ارزش پول ملی که در اقتصاد به آن رفرم پولی[1] یا بازسنجی پولی[2] اطلاق می شود پدیده ی جدیدی نیست بلکه با نگاهی به تاریخ اقتصادی کشورها در می یابیم که بسیاری از کشور ها در مواجهه با تورم های شدید این سیاست را اعمال کرده اند. پول ملی نه تنها واسطه مبادلات اقتصادی می باشد بلکه بر هویت ملی مردم و اقتدار سیاسی دولت ها تأ ثیرگذار است. کاهش ارزش پول ملی منجر به نااطمینانی مردم به پول ملی و رواج ارزهای خارجی درکشور می شود. این مسأله فشار روانی و اقتصادی زیادی را بر دولت ها وارد می کند. بدین منظور دولت ها در صورت کاهش ارزش پول ملی باید با اعمال سیاست های مناسب مانع از تضعیف پول ملی شده و برای حفظ ارزش آن تلاش کنند. زمانی که ارزش و جایگاه پول ملی به جای طلا و نقره توسط اعتماد عمومی مردم حفظ می شود، دولت ها وظایف خطیری برای حفظ ارزش و جایگاه پول دارند. با توجه به روند تداومی تورم در اقتصاد ایران طی دهه های گذشته وکاهش شدید ارزش پول ملی، اجرای سیاست اصلاح واحد پول در ایران ضروری به نظر می رسد. با این وجود کماکان دولتمردان نسبت به اجرای این طرح به دلیل نگرانی از اثرات تورمی ناشی از اجرای آن مردد می باشند. بدین منظور در این مطالعه با توجه به تجربیات سایر کشورها دراجرای طرح تغییرواحدپول ملی، به بررسی اثرات آن بر تورم پرداخته شده است. درعین حال با استفاده از برآورد تابع تقاضای اسکناس و مسکوک، اثر تغییر در تقاضای اسکناس و مسکوک، پس از تغییر واحد پول و چاپ اسکناس های با ارزش اسمی بالاتر، بر تورم موردارزیابی قرار           می گیرد.

     

    1-3 اهمیت تحقیق

    ارزش واقعی پول ملی در هر اقتصادی، شاخص قدرت اقتصادی و ثبات آن است وازجمله عمده ترین عوامل جذب سرمایه اعم از سرمایه های داخلی و خارجی برای مشارکت در سرمایه گذاری و تولید به شمار می رود که با ایجاد فرصت های شغلی جدید و تولید بیشتر در نهایت منجر به شکوفایی اقتصادی خواهد شد. در حالی که کاهش ارزش پول ملی،  نه تنها موجب توقف سرمایه گذاری وتولید خواهد شد بلکه فرار سرمایه، کاهش اعتماد مردم و افزایش نقدینگی در جامعه می باشد. ارزش پول ملی یک کشور زمانی رو به نزول می گذارد که نرخ تورم درآن کشور در طول سالیان متوالی بالا بوده و مردم برای استفاده از کالا و خدمات مجبور به پرداخت حجم بیشتری از اسکناس و مسکوک شوند و این دقیقاً اتفاقی است که در طول سال های گذشته در ایران رخ داده است.            

      سرانه اسکناس در اقتصاد ایران نسبت به کشورهای پیشرفته بسیار بالاتر است (114 برگ در مقابل 14 برگ ). اصلاح واحد پول یا حذف چند صفراز واحد پول کشور به یکی از نیازهای اقتصادی کشور برای تسهیل در مبادلات تجاری تبدیل شده است. این موضوعی است که از سالها پیش در دستورکار بانک مرکزی قرار داشته است. حذف صفر از پول ملی اقدامی است که با هدف افزایش ارزش اسمی پول صورت می گیرد.

     بنابراین با توجه به وضعیت تورم در ایران در سال های اخیر و عزم دولت به اجرای طرح تحول اقتصادی که بخشی از آن را تغییر واحد پول تشکیل می دهد، و مزایایی که برای این سیاست بیان شده است، چگونگی فرآیند انجام و بررسی آثار چنین اقدامی بر تورم بسیار ضروری به نظر می رسد.

     

     

     

    1-4 کاربرد نتایج تحقیق

    یکی از معضلات اساسی دولت در برنامه ریزی پولی و مالی نداشتن الگوی جریان وجوه پولی و مالی است. گستردگی واحد شمارش و دریافت و پرداخت پولی مزید بر علت مبهم ماندن این الگو است. به نظر می رسد حذف تعدادی صفر از واحد پول می تواند شفافیت هایی را در این الگو به وجود آورد. این پژوهش بیشتر در سطح اقتصادکلان و برای مقاصد سیاست گذاری کاربرد دارد. همچنین نتایج بررسی صورت گرفته در این پژوهش می تواند مورد استفاده نهاد ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی، وزارت اقتصاد، بانک مرکزی وکلیه پژوهشگران اقتصادی قرار بگیرد.

     

    1-5 اهداف تحقیق

    بررسی تغییر واحد پول ملی و امکان تورمی بودن چنین اقدامی درکشور.

     

    1-6 فرضیه تحقیق

    در این مطالعه پس از بررسی و تبیین مبانی نظری تورم و تقاضای پول درکشورهایی که این سیاست را تجربه کرده اند فرضیه زیر مورد آزمون قرار می گیرد:

     تغییر واحد پول تورم زا نیست.

     

    1-7 روش تحقیق

    دراین پایان نامه پس از شرح توصیفی پاره ای از مطالب، ابتدا الگوئی برای توصیف پدیده تورم بر اساس مبانی نظری تصریح خواهد شد و ضرایب آن برای چندکشور منتخب که واحد پول خویش را تغییر داده اند برآورد خواهد شد. آنگاه این مسئله مورد بررسی و آزمون قرار خواهد گرفت که آیا تغییر واحد پول ذاتاً به افزایش تورم دامن زده است یا خیر. سپس بر اساس مبانی نظری تقاضا برای پول، تابعی برای تقاضای اسکناس و مسکوک تصریح خواهد شد و به روش همجمعی مورد برآورد قرار خواهد گرفت. دراین رابطه آزمون های پایائی متغیرها و آزمون وجود رابطه تعادلی بلند مدت بین متغیرهای الگو به انجام خواهد رسید و برای اطمینان از صحت الگوی برآورد شده مجموعه ای از آماره های آزمون متعارف مورد استناد قرار خواهند گرفت.

     

    1-7-1 ابزار گردآوری داده ها

    عموم آمار های سری زمانی متغیر های اقتصاد کلان از کتاب " آمار های اقتصادی"  معاونت امور اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی (1376) اقتباس شده است. برای به هنگام کردن این آمارها از اطلاعات گزارش شده توسط بانک مرکزی و سالنامه های آماری مرکز آمار ایران استفاده شده است.

     بیشتر آمارهای مورد استفاده در این تحقیق دوره زمانی سال های 1338 تا 1386 را در بر می گیرد فقط در موارد محدودی آمار قابل دسترس مربوط به دوره زمانی 1342 تا 1386 می شود. متغیر های واقعی مورد استفاده در الگو به قیمت های ثابت سال 1376 و به میلیارد ریال هستند. آمار سری زمانی متغیر های جاری مورد استفاده ریالی (به میلیارد ریال) و یا دلاری (به میلیون دلار) می باشند. نام متغیرهای سری زمانی ریالی به قیمت های جاری با پسوند j و آن هایی که آمار سری زمانی بر حسب دلار را دارند با پسوند $ مشخص شده است.  

     شاخص های قیمت مورد استفاده در الگو دارای سال پایه 1=1376 هستند. آمار مربوط به شاخص سطح عمومی قیمت های کشورهای منتخب از صندوق بین المللی پول[3] و بانک جهانی[4] بر گرفته شده است.

    1-7-2 ابزار تجزیه و تحلیل داده ها :

  • فهرست و منابع پایان نامه بررسی تغییر واحد پول ملی و پیامد های آن در اقتصاد ایران

    فصل اول: کلیات تحقیق

    1-1.مقدمه................................................................................................................................................................... 1

    1-2. بیان مسأله.......................................................................................................................................................... 2

    1-3. اهمیت تحقیق................................................................................................................................................... 3

    1-4. کاربرد نتایج تحقیق........................................................................................................................................... 4

    1-5. اهداف تحقیق..................................................................................................................................................... 4

    1-6. فرضیه تحقیق..................................................................................................................................................... 4

     1-7. روش تحقیق..................................................................................................................................................... 4

        1-7-1. ابزار گردآوری داده­ها................................................................................................................................. 5

        1-7-2. ابزار تجزیه و تحلیل داده­ها...................................................................................................................... 5

        1-7-3. قلمرو مکانی تحقیق................................................................................................................................. 5

        1-7-4. قلمرو زمانی تحقیق................................................................................................................................. 5

    1-8. واژه­های عملیاتی............................................................................................................................................... 6

    فصل دوم: تغییر واحد پول، الزامات و پیامدهای آن

    2-1. مقدمه................................................................................................................................................................. 7

    2-2. پول و کارکردهای آن در اقتصاد........................................................................................................................ 8

        2-2-1. خواص مطلوب پول.................................................................................................................................. 8

        2-2-2. پول و وظایف آن...................................................................................................................................... 8

    2-3. تاریخچه تغییر واحد پول................................................................................................................................... 11

    2-4. الزامات تغییر واحد پول..................................................................................................................................... 12

    2-5. تجربه سایر کشورها در تغییر واحد پول........................................................................................................... 13

    2-6. وضعیت کنونی ریال........................................................................................................................................... 21

    2-7. لزوم اجرای سیاست تغییر واحد پول ملی در ایران.......................................................................................... 23

        2-7-1. مشکل ثبت اطلاعات در قالب ارزش­های ریالی..................................................................................... 23

     

     

    عنوان                                                                                                                           صفحه

        2-7-2. عدم ایفای نقش مناسب سکه در مبادلات............................................................................................. 24

        2-7-3. هزینه هنگفت چاپ اسکناس برای جامعه............................................................................................. 24

    2-8. مطالعات انجام شده در مورد تغییر واحد پول.................................................................................................. 27

        2-8-1. مطالعات داخلی در مورد تغییر واحد پول............................................................................................... 27

        2-8-2. مطالعات خارجی در مورد تغییر واحد پول............................................................................................. 29

    2-9. خلاصه و جمع بندی فصل............................................................................................................................... 33

       فصل سوم: ارائه الگویی برای بررسی اثر تورمی تغییر واحد پول

    3-1. مقدمه................................................................................................................................................................. 34

    3-2. تورم و انواع آن................................................................................................................................................... 35

    3-3. مبانی نظری تورم............................................................................................................................................... 37

        3-3-1. تورم ناشی از افزایش تقاضا..................................................................................................................... 37

        3-3-1-1. تورم و مکتب پولی.............................................................................................................................. 37

        3-3-1-2. . الگوی شکاف تورمی کینز................................................................................................................. 41

        3-3-2. تورم فشار هزینه...................................................................................................................................... 42

    3-3-3. نظریه ساختار گرای تورم.............................................................................................................................. 43

    3-4. الگوی تصریح شده به منظور بررسی اثر تورمی تغییر واحد پول.................................................................... 45

    3-5. شرحی بر آمارهای لازم در کشورهای مورد نظر.............................................................................................. 46

    3-6. برآورد الگوی تورم برای کشورهای منتخب....................................................................................................... 46

       3-6-1. نتایج تغییر واحد پول در کشورهای منتخب........................................................................................... 56

    3-7. خلاصه و جمع بندی فصل............................................................................................................................... 57

    فصل چهارم: اثر تغییر تقاضای اسکناس و مسکوک بر تورم

    4-1. مقدمه................................................................................................................................................................. 58

    4-2. اهمیت اسکناس و مسکوک............................................................................................................................... 59

    4-3-1. اسکناس و مسکوک و کارایی سیاست پولی.......................................................................................... 59

    4-3. مبانی نظری تقاضای پول.................................................................................................................................. 61

        4-3-1. نظریه تقاضای پول کلاسیک­ها یا مکتب کمریج................................................................................... 61

     

    عنوان                                                                                                                                     صفحه

        4-3-2. نظریه تقاضای پول کینز.......................................................................................................................... 63

        4-3-3. نظریه تقاضای پول توبین....................................................................................................................... 66

        4-3-4. نظریه تقاضای معاملاتی بامول- توبین.................................................................................................. 67

        4-3-5. نظریه پول فریدمن.................................................................................................................................. 70

    4-4. پیشینه تجربی تقاضای اسکناس و مسکوک.................................................................................................... 73

        4-4-1. مطالعات خارجی..................................................................................................................................... 73

        4-4-2. مطالعات داخلی....................................................................................................................................... 75

    4-5. تصریح روابط الگو بر اساس مبانی نظری تقاضای پول.................................................................................... 76

    4-6. برآورد تابع تقاضای اسکناس و مسکوک........................................................................................................... 78

        4-6-1. توصیف متغیرهای الگو............................................................................................................................. 78

    4-7. روش برآورد الگو................................................................................................................................................. 79

        4-7-1. داده­های آماری......................................................................................................................................... 82

        4-7-2. برآورد الگوی تابع تقاضای اسکناس و مسکوک در ایران........................................................................ 82

    4-8. خلاصه و جمع بندی فصل............................................................................................................................... 86

    فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهاد ها

    5-1. مقدمه................................................................................................................................................................. 87

    5-2. تحلیل کلی نتایج تحقیق.................................................................................................................................. 88

    5-3. پیشهادهای تحقیق............................................................................................................................................ 90

       5-3-1. پیشنهادهای خاص................................................................................................................................... 93

    5-4. پیشنهادها برای مطالعات آینده........................................................................................................................ 93

    پیوست­ها .................................................................................................................................................................... 94

    منابع و مأخذ...................................................................................................................................................................... 102

     

     

  • ثبت سفارش
    عنوان محصول
    قیمت